Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự AIPA-46: Việt Nam đóng góp tích cực, chủ động, trách nhiệm trong AIPA

Hà Nội (TTXVN 15/9/2025) Nhận lời mời của Ngài Awang Bemee Awang Ali Basah, Chủ tịch Thượng viện Malaysia, và Ngài Johari Abdul, Chủ tịch Hạ viện Malaysia - Chủ tịch AIPA-46, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Đại hội đồng liên Nghị viện các quốc gia Đông Nam Á lần thứ 46 (AIPA-46) và thăm chính thức Malaysia từ ngày 16 đến 20/9/2025.

Việc Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam tham dự AIPA-46 có ý nghĩa quan trọng, thể hiện sự tham gia chủ động, tích cực, đóng góp trách nhiệm của Quốc hội Việt Nam, cùng nghị viện các nước thành viên, đồng thời mở rộng mối quan hệ nhiều mặt với nghị viện các nước ngoài khu vực.

* Hợp tác liên nghị viện thúc đẩy kết nối ASEAN

Tổ chức Liên minh Nghị viện Hiệp hội các nước Đông Nam Á (AIPO) được thành lập vào ngày 2/9/1977 (10 năm sau khi ASEAN ra đời), để thúc đẩy hợp tác giữa các nghị viện thành viên nhằm đạt được những mục tiêu của ASEAN là xây dựng Đông Nam Á trở thành một khu vực hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững. Các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á có thể gia nhập AIPO với tư cách là thành viên hoặc quan sát viên đặc biệt sau khi họ trở thành thành viên của ASEAN.

Đến kỳ Đại hội đồng AIPO lần thứ 27 được tổ chức tại thành phố Cebu, Philippines năm 2006, Tổ chức Liên nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (AIPO) quyết định đổi tên thành Hội đồng Liên nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (AIPA). Cùng với việc đổi tên, AIPO 27 đã bổ sung các điều lệ mới về tổ chức và các nghị quyết khẳng định cam kết của các nước trong việc tăng cường cơ hội thương mại, đầu tư nội khối; bảo vệ môi trường và sức khoẻ người dân; chống khủng bố… Thêm vào đó là tăng cường việc giám sát thực hiện các nghị quyết đã được ban hành với việc định ra cơ chế báo cáo định kỳ hàng năm về tình hình thực hiện nghị quyết của nghị viện các nước thành viên lên Đại hội đồng…

Mục tiêu, mục đích trên hết của AIPA là thúc đẩy đoàn kết, hiểu biết, hợp tác và mối quan hệ khăng khít giữa các nghị viện các nước thành viên ASEAN và các nghị viện, tổ chức nghị viện khác trên thế giới; nghiên cứu, thảo luận và gợi ý các giải pháp cho những vấn đề có lợi ích chung cũng như thể hiện quan điểm về những vấn đề đó nhằm giúp các thành viên AIPA có những hành động và phản ứng kịp thời; phát huy những nguyên tắc về dân chủ, hòa bình, an ninh và thịnh vượng ở ASEAN.

Sau 48 năm, AIPA đã có những bước tiến vượt bậc trên nhiều phương diện, trở thành một tổ chức có vai trò quan trọng đối với hòa bình, ổn định và an ninh trong khu vực, một nền kinh tế sôi động và hội nhập cao, một cộng đồng bao trùm, hướng tới người dân và lấy người dân làm trung tâm, là đối tác tin cậy đối với các quốc gia, tổ chức trong khu vực và trên thế giới.

Trong hành trình phát triển đó, các Quốc hội/Nghị viện thành viên AIPA với vai trò là những nhà lập pháp, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân các nước ASEAN đã và đang góp phần xây dựng nền tảng pháp lý chung cho ngôi nhà ASEAN, đưa AIPA trở thành hình mẫu điển hình cho hợp tác liên nghị viện khu vực, góp phần thúc đẩy hợp tác nội khối. Các Quốc hội/Nghị viện thành viên AIPA đồng hành, chung tay cùng Chính phủ các nước ASEAN ứng phó với các khó khăn, thách thức bằng việc phát huy mạnh mẽ vai trò của mình thông qua các chức năng lập pháp, giám sát, tạo thuận lợi phân bổ nguồn lực và tăng cường kết nối với người dân. Kết quả của sự hợp tác đó là minh chứng rõ ràng cho cam kết của AIPA đối với việc thực hiện các mục tiêu của ASEAN.

Theo Điều lệ hàng năm, Đại hội đồng của AIPA họp một lần do Nghị viện một quốc gia thành viên đăng cai tổ chức tại nước mình, luân phiên theo thứ tự bảng chữ cái tiếng Anh của tên các nước thành viên. Từ năm 1978 cho đến nay, AIPA đã có 45 kỳ họp Đại hội đồng được tổ chức. Tại mỗi kỳ Đại Hội đồng, AIPA đều có cuộc gặp gỡ với những đối tác đối thoại như Australia, Canada, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, New Zealand, Papua New Guinea, Nga, Ấn Độ và Nghị viện Châu Âu… Sự tham gia của các đối tác trên cùng với những chuyến thăm trao đổi đã giúp thiết lập một mạng lưới các mối quan hệ, các cuộc tiếp xúc gần gũi và hiểu biết hơn giữa các nghị sĩ.

Năm nay, với vai trò Chủ tịch AIPA-46, Malaysia chọn chủ đề “Quốc hội ở tuyến đầu vì một ASEAN tăng trưởng bao trùm và bền vững” với mong muốn AIPA sẽ tiếp tục phát huy vai trò trong việc thúc đẩy liên kết và kết nối khu vực, nâng cao tiếng nói của người dân và tăng cường giao lưu nhân dân các nước. Bên cạnh đó, AIPA cũng sẽ tiếp tục thúc đẩy việc thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững, hợp tác tiểu vùng, xử lý hài hòa mối quan hệ giữa an ninh lương thực - năng lượng - nguồn nước, bảo vệ môi trường; kêu gọi tăng cường hợp tác ứng phó với những thách thức an ninh phi truyền thống…

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết, Đại hội đồng AIPA-46 sẽ tập trung vào 5 nội dung trọng tâm gồm: Nêu bật vai trò then chốt của Nghị viện trong thúc đẩy tăng trưởng bao trùm và bền vững; Thúc đẩy trao đổi kinh nghiệm, thực tiễn tốt về khuôn khổ pháp luật và cơ chế giám sát, hỗ trợ tăng trưởng bao trùm, bền vững; Tăng cường năng lực của nghị viện trong tận dụng cơ hội và ứng phó thách thức; Thúc đẩy hợp tác và phối hợp giữa các nghị viện với các tổ chức chính trị-xã hội, khu vực tư nhân, học giả… để thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045; Xây dựng khuyến nghị về cải tiến chính sách và sáng kiến về lập pháp nhằm đẩy mạnh tăng trưởng bao trùm và phát triển bền vững.

* Việt Nam đóng góp tích cực, chủ động, trách nhiệm trong AIPA

Việt Nam chính thức trở thành thành viên của AIPO (nay là AIPA) vào ngày 19/9/1995. Kể từ khi trở thành thành viên chính thức của AIPA, Quốc hội Việt Nam đã tham gia chủ động, tích cực, đóng góp trách nhiệm cùng nghị viện các nước thành viên củng cố vai trò trung tâm, sự đoàn kết và thống nhất trong AIPA, đẩy mạnh sự hợp tác nội khối, mở rộng quan hệ nhiều mặt với nghị viện các nước trong và ngoài khu vực.

Quốc hội Việt Nam đã đóng góp nhiều sáng kiến tại các kỳ họp Ðại hội đồng cũng như tại các hoạt động trong khuôn khổ của AIPA. Việt Nam cũng đưa ra sáng kiến thành lập Nhóm tư vấn AIPA tại nghị viện các nước thành viên để tư vấn về vấn đề hài hòa pháp luật, giám sát thực hiện nghị quyết của AIPA và tăng cường quan hệ giữa AIPA và ASEAN; sáng kiến mở rộng thành phần tham dự hội nghị có cả một số nước không phải là thành viên AIPA…

Quốc hội Việt Nam đã ghi dấu ấn sâu đậm bằng việc 3 lần tổ chức thành công kỳ họp Đại hội đồng AIPO-23 (ngày 8 đến 13/9/2002), Đại hội đồng AIPA-31 (ngày 19 đến 25/9/2010) và Đại hội đồng AIPA-41 (ngày 8 đến 10/9/2020). Đáng chú ý, tại Đại hội đồng AIPA-41, Quốc hội Việt Nam đã đề xuất 2 sáng kiến quan trọng. Một là, tổ chức Hội nghị không chính thức Nghị sỹ trẻ AIPA, với mong muốn tạo diễn đàn để các nghị sỹ trẻ có tiếng nói mạnh mẽ và đóng góp hiệu quả hơn vào việc giải quyết các vấn đề chung của khu vực. Hai là, kết nối, gắn kết hoạt động của AIPA với hoạt động của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU), gắn với việc thực hiện Chương trình nghị sự 2030 của Liên hợp quốc về phát triển bền vững. Với sáng kiến này, Việt Nam mong muốn tạo diễn đàn mang tính thường niên của AIPA để cùng trao đổi, tìm ra các biện pháp thúc đẩy thực hiện có hiệu quả các Mục tiêu phát triển bền vững trong khu vực ASEAN.

Ở chiều ngược lại, tham gia tích cực vào các hoạt động của AIPA, Việt Nam cũng thu nhận được nhiều kinh nghiệm bổ ích và lợi ích thiết thực, góp phần thực hiện thành công chính sách đối ngoại rộng mở của đất nước trong thời kỳ hội nhập, tạo môi trường chính trị thuận lợi cho việc triển khai thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới của đất nước.

Cơ chế hợp tác liên nghị viện của AIPA cũng góp phần tăng cường hữu nghị, sự hiểu biết và tin cậy lẫn nhau giữa các đại biểu Quốc hội Việt Nam với các nghị sĩ của các nước, cũng như giữa Việt Nam với các nước trong khu vực nói chung.

Cũng từ việc tham gia trực tiếp vào các hoạt động của AIPA mà các đại biểu Quốc hội Việt Nam có thêm cơ hội trao đổi thông tin, kinh nghiệm xây dựng pháp luật, công tác giám sát và hoạt động nghị viện, nâng cao kiến thức, kỹ năng tổ chức các hoạt động hợp tác quốc tế để hỗ trợ cho việc thực hiện nhiệm vụ đại biểu của mình. Thông qua các hoạt động của AIPA, Việt Nam còn có điều kiện góp phần quảng bá hình ảnh của Việt Nam, giới thiệu những nét đặc sắc về đất nước, con người và văn hóa Việt Nam với bạn bè các nước trong khu vực và trên thế giới…

Chuyến công tác tham dự AIPA 46 của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lần này diễn ra trong bối cảnh thời gian qua Quốc hội Việt Nam đã và đang tiếp tục thể hiện vai trò tích cực, chủ động và có nhiều đóng góp trong các hoạt động của AIPA nhằm tăng cường hơn nữa quan hệ hợp tác hữu nghị giữa Nghị viện các nước thành viên ASEAN.

Việc Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam tham dự AIPA-46 tiếp tục thể hiện sự tham gia chủ động, tích cực, đóng góp trách nhiệm của Quốc hội Việt Nam, cùng nghị viện các nước thành viên, đồng thời mở rộng mối quan hệ nhiều mặt với nghị viện các nước ngoài khu vực.

Đại sứ Việt Nam tại Malaysia Đinh Ngọc Linh cho biết, dự kiến tại hội nghị AIPA-46, Quốc hội Việt Nam sẽ tiếp tục đóng góp nhiều sáng kiến nhằm thúc đẩy phát triển bao trùm và bền vững trong ASEAN, cũng như tích cực tham gia thảo luận, đóng góp vào các dự thảo Nghị quyết và Thông cáo chung của Hội nghị AIPA-46. Đại sứ nhấn mạnh trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động như hiện nay, ASEAN cũng như AIPA cần tiếp tục giữ vững và duy trì vai trò trung tâm, thống nhất hành động, củng cố tình đoàn kết, phát huy tinh thần tự cường.

Trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự AIPA-46, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự kiến sẽ tham dự phiên họp Ban chấp hành AIPA, dự cuộc gặp chung Trưởng đoàn các nước tham dự với Chủ tịch Hạ viện Malaysia, dự Lễ khai mạc và có bài phát biểu quan trọng tại phiên toàn thể thứ nhất, tiếp xúc song phương với các Trưởng đoàn Nghị viện các nước./.

Trọng Đức