Hội nghị thượng đỉnh SCO: Tăng cường hợp tác và mở rộng

Hà Nội (TTXVN 5/7/2024) Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) đã diễn ra trong hai ngày 3 và 4/7/2024 tại thủ đô Astana của Kazakhstan với sự tham dự của lãnh đạo các nước thành viên, các nước quan sát và các đối tác đối thoại. Hội nghị được đánh giá là quan trọng, có ý nghĩa sâu rộng đối với các vấn đề khu vực và toàn cầu.

* Ngày càng khẳng định vị thế
Các đại biểu chụp ảnh chung tại Hội nghị lần thứ 24 của Hội đồng Nguyên thủ quốc gia SCO ở Astana, Kazakhstan, ngày 4/7/2024. Ảnh: ANI/TTXVN

SCO được thành lập ngày 15/6/2001 tại Thượng Hải (Trung Quốc) với mục đích ban đầu là giải quyết những vấn đề biên giới, chống ma túy và khủng bố, hỗ trợ và tăng cường hợp tác kinh tế giữa các nước thành viên.

Cho đến nay, sau hơn 2 thập kỷ thành lập và phát triển, SCO đã trở thành một tổ chức gồm khoảng 40% dân số thế giới, tổng diện tích của các quốc gia thành viên chiếm hơn 60% lục địa Á-Âu và ngày càng chứng minh được ảnh hưởng trên diễn đàn thế giới.

Không chỉ hợp tác trong lĩnh vực an ninh biên giới, SCO còn hợp tác về nhiều kế hoạch hợp tác cùng có lợi khác về chính trị, an ninh, ngoại giao, kinh tế, thương mại, khoa học, công nghệ, văn hóa, giáo dục, năng lượng, thông tin, môi trường... Các hội nghị thường niên hàng năm trong khuôn khổ SCO được tổ chức không chỉ dành cho nguyên thủ các quốc gia thành viên, mà còn theo nhiều cấp độ và quy mô khác với sự tham gia của các bộ trưởng ngoại giao, bộ trưởng quốc phòng, cùng với các cơ quan chức năng có liên quan đến lĩnh vực quan tâm chung. Đó là lý do khiến SCO đã có những bước phát triển nhanh chóng cả về quy mô cũng như chiều sâu hợp tác.

Hiện nay, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng tại không gian Á-Âu do cuộc xung đột tại Ukraine cũng như cạnh tranh chiến lược gay gắt giữa các cường quốc trên thế giới, một số cơ chế đa phương và tổ chức hợp tác như Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS), hay Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) đang nổi lên như những đối trọng giúp cân bằng các mối quan hệ khu vực và thế giới, đồng thời tạo ra động lực mới thúc đẩy môi trường an ninh ổn định, tiến tới thịnh vượng về kinh tế.

Điều đó lý giải vì sao thời gian gần đây, các tổ chức này liên tiếp được mở rộng, thu hút sự tham gia của nhiều quốc gia khác biệt về tiềm năng quân sự, kinh tế... SCO không nằm ngoài xu hướng đó. Năm 2017, Ấn Độ và Pakistan đã gia nhập tổ chức này. Năm 2023, SCO kết nạp Iran làm thành viên chính thức và tại Hội nghị thượng đỉnh năm nay, Belarus trở thành thành viên thứ 10 và là thành viên mới nhất gia nhập tổ chức này.

* Tăng cường đối thoại đa phương: Theo đuổi hòa bình và phát triển bền vững

Toàn cảnh Hội nghị lần thứ 24 của Hội đồng Nguyên thủ quốc gia SCO ở Astana, Kazakhstan, ngày 4/7/2024. Ảnh: ANI/TTXVN

Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) tổ chức trong hai ngày 3 và 4/7/2024 tại thủ đô Astana của Kazakhstan ngoài sự tham dự của lãnh đạo các quốc gia thành viên còn có sự góp mặt của lãnh đạo các nước quan sát viên và các nước đối tác đối thoại, gồm: Mông Cổ, Azerbaijan, Qatar, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất và Turkmenistan.

Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres, lãnh đạo các tổ chức quốc tế như Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Hội nghị về phối hợp hành động và các biện pháp xây dựng lòng tin ở châu Á (CICA), Tổ chức An ninh lương thực Hồi giáo, Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS), Tổ chức Hiệp ước An ninh tập thể (CSTO), Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) là khách mời tham dự sự kiện.

Với chủ đề “Tăng cường đối thoại đa phương: Theo đuổi hòa bình và phát triển bền vững”, các nhà lãnh đạo tham dự hội nghị đã tập trung thảo luận nhiều nội dung như thương mại quốc tế và kinh tế để đảm bảo sự ổn định, an ninh khu vực, cơ sở hạ tầng, năng lượng, môi trường, y tế, du lịch, giáo dục, số hóa… nhằm tăng cường vai trò của SCO trong việc giải quyết các vấn đề quốc tế và khu vực hiện nay.

Lãnh đạo các nước thành viên SCO đã ra Tuyên bố Astana, trong đó nhấn mạnh những rủi ro và thách thức an ninh hiện tại có tính chất toàn cầu, do đó chỉ có thể giải quyết thông qua việc xây dựng một thế giới đa cực, cải thiện quản trị kinh tế toàn cầu và các nỗ lực phối hợp giải quyết các mối đe dọa an ninh truyền thống và phi truyền thống. Tuyên bố Astana đồng thời cho rằng việc áp dụng các biện pháp trừng phạt đơn phương vi phạm các nguyên tắc của luật pháp quốc tế và gây bất lợi cho quan hệ kinh tế quốc tế.

Các nhà lãnh đạo SCO cũng bày tỏ ủng hộ việc duy trì không gian vũ trụ không có vũ khí. Tuyên bố Astana nhấn mạnh sự cần thiết phải ký kết một công cụ ràng buộc pháp lý quốc tế nhằm tăng cường tính minh bạch và cung cấp những đảm bảo đáng tin cậy cho việc ngăn chặn cuộc chạy đua vũ trang ngoài vũ trụ.

Một dấu mốc quan trọng tại hội nghị thượng đỉnh SCO lần này là việc người đứng đầu các nước thành viên SCO đã ký văn kiện chính thức kết nạp Belarus, đưa số thành viên của tổ chức lên con số 10. Sau khi Belarus trở thành thành viên chính thức, Afghanistan và Mông Cổ vẫn là các nước quan sát viên. Các đối tác đối thoại của SCO hiện gồm 14 quốc gia: Azerbaijan, Armenia, Bahrain, Ai Cập, Campuchia, Qatar, Kuwait, Maldives, Myanmar, Nepal, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Sri Lanka.

Sau Hội nghị thượng đỉnh SCO 2024 tại Kazakhstan, Trung Quốc sẽ đảm nhiệm chức Chủ tịch luân phiên SCO giai đoạn 2024-2025. Nước này tuyên bố sẵn sàng hợp tác với tất cả các bên để theo đuổi "tinh thần Thượng Hải", thúc đẩy sự phát triển chất lượng cao của SCO, xây dựng một cộng đồng SCO gắn kết hơn, mang lại nhiều lợi ích hơn cho người dân trong khu vực, đóng góp nhiều hơn cho hòa bình lâu dài và thịnh vượng chung của thế giới.

Ngoài ra, các quốc gia thành viên cũng đã nhất trí tuyên bố năm 2025 là Năm phát triển bền vững của SCO. Đại diện SCO cũng ký chương trình hợp tác chống khủng bố, chống ly khai và thông qua chiến lược chống ma túy đến năm 2029.

Liên quan đến cuộc xung đột giữa Hamas và Israel, các nhà lãnh đạo SCO lên án các hành động bạo lực gây ra thương vong lớn cho dân thường và cuộc khủng hoảng nhân đạo trầm trọng ở Dải Gaza. Tuyên bố Astana nhấn mạnh sự cần thiết phải đảm bảo lệnh ngừng bắn toàn diện và lâu dài càng sớm càng tốt, cũng như tăng cường nỗ lực đạt được hòa bình, ổn định và an ninh cho mọi người dân trong khu vực. Ngoài ra, các thành viên SCO cũng chỉ ra rằng việc tìm ra giải pháp toàn diện và công bằng cho vấn đề Palestine là cách duy nhất để đảm bảo hòa bình và ổn định ở Trung Đông.

Theo các nhà quan sát, sự gắn kết nội bộ và động lực phát triển mạnh mẽ của SCO đã giúp tổ chức này có vị thế tốt hơn để giải quyết hiệu quả các rủi ro, nâng cao ảnh hưởng trên trường quốc tế, góp phần giải quyết các vấn đề cấp bách toàn cầu./.

Trọng Đức (tổng hợp)