Ngày 7/5/1955, Bộ Quốc phòng ra Nghị định số 284/NĐ-A thành lập Cục Phòng thủ bờ biển (tiền thân của Hải quân nhân dân Việt Nam). Từ đây nhân dân ta, quân đội ta đã có một lực lượng Hải quân chính thức bảo vệ vùng biển, hải đảo của đất nước.
[Ảnh trên: Chủ tịch nước Lương Cường trao Huân chương Hồ Chí Minh cho Hải quân nhân dân Việt Nam (7/5/2025). Ảnh: Trọng Đức - TTXVN]
Ngày 7/5 đã trở thành Ngày truyền thống của Hải quân nhân dân Việt Nam.
Ngay sau ngày thành lập, Cục Phòng thủ bờ bể đã khẩn trương kiện toàn tổ chức, xây dựng cơ sở hạ tầng, bổ sung lực lượng, nâng cao khả năng bảo vệ, quản lý vùng biển được giao. Nổi bật trong giai đoạn này là sự ra đời của lực lượng tàu phóng lôi (phiên hiệu Đoàn 135) và lực lượng tàu săn ngầm, có lượng giãn nước lớn và vận tốc cao thực sự là lực lượng xung kích, mũi nhọn tiến công trên biển của hải quân.
Đặc biệt, để bảo đảm cho Hải quân nhân dân Việt Nam đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện đế quốc Mỹ đẩy mạnh chiến tranh xâm lược miền Nam và leo thang đánh phá miền Bắc, ngày 3/1/1964, Bộ Quốc phòng ra Quyết định 01/QP thành lập Bộ tư lệnh Hải quân trên cơ sở Cục Hải quân. Từ đây hải quân trở thành một quân chủng của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Sau gần một thập kỷ xây dựng lực lượng, Hải quân Việt Nam đã bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ghi dấu ấn bằng chiến thắng trận đầu lịch sử ngày 2 và 5/8/1964, đánh đuổi tàu khu trục Maddox, bắn rơi máy bay và bắt sống giặc lái Mỹ ngay trên vùng biển miền Bắc.
Trải qua 70 năm xây dựng, chiến đấu, chiến thắng và trưởng thành, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Hải quân đã xây đắp nên truyền thống vẻ vang: “Chiến đấu anh dũng; mưu trí sáng tạo; làm chủ vùng biển; quyết chiến, quyết thắng”; Quân chủng Hải quân đã vinh dự được Đảng, Nhà nước hai lần tuyên dương danh hiệu “Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”, được tặng thưởng 2 Huân chương Sao Vàng, 2 Huân chương Hồ Chí Minh, 2 Huân chương Độc lập, 3 Huân chương Quân công, 4 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc, 1 Huân chương Lao động và nhiều phần thưởng cao quý khác. Đặc biệt, nhân kỷ niệm 70 năm ngày thành lập, ngày 7/5/2025, Hải quân nhân dân Việt Nam vinh dự được đón nhận Huân Chương Hồ Chí Minh lần thứ 3 - phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước ghi nhận công lao to lớn đặc biệt xuất sắc của Quân chủng Hải quân trong thời kỳ mới.