75 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài “Thi đua ái quốc, hiện tại và tương lai vẻ vang của nước ta” (5/7/1951-5/7/2026): Tiếp tục phát huy truyền thống thi đua yêu nước, thực hiện khát vọng phát triển

Hà Nội (TTXVN 4/7/2026) “Thi đua ái quốc nhằm ba mục đích chính: diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm. Tức là làm cho nhân dân no, ấm, biết chữ, làm cho Tổ quốc độc lập, tự do". Đó là lời huấn thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong bài viết: “Thi đua ái quốc, hiện tại và tương lai vẻ vang của nước ta”, đăng trên Báo Nhân dân, số 15, ngày 5/7/1951. 75 năm đã qua, nhưng bài viết “Thi đua ái quốc, hiện tại và tương lai vẻ vang của nước ta” của Người vẫn vẹn nguyên giá trị lý luận, thực tiễn và mang tính thời sự sâu sắc.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng việc tổ chức, động viên phong trào thi đua yêu nước. Người không chỉ vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác-Lênin, đề ra đường lối chiến lược, sách lược cho cách mạng Việt Nam, mà còn tuyên truyền phổ biến và tổ chức thực hiện nhiều phong trào thi đua yêu nước để biến những quan điểm, tư tưởng đó thành hành động cách mạng thực tiễn của nhân dân.

Thi đua ái quốc làm cho nhân dân no, ấm, biết chữ, làm cho Tổ quốc độc lập, tự do 

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ ba mục đích cụ thể của thi đua ái quốc là: Diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm. Tức thi đua ái quốc làm “cho nhân dân no, ấm, biết chữ, làm cho Tổ quốc độc lập, tự do” (1). Theo Người, thi đua ái quốc phải xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng của dân, bám sát mục tiêu, nhiệm vụ chính trị cụ thể của từng thời kỳ cách mạng. Đây chính là bản chất nhân văn sâu sắc của tư tưởng Hồ Chí Minh: mọi chủ trương cách mạng đều phải xuất phát từ con người và vì con người.

Từ đó, Người khẳng định: “Muốn đạt mục đích ấy, người người phải thi đua, ngành ngành phải thi đua” (2). Tư tưởng này thể hiện rõ quan điểm lấy nhân dân làm trung tâm, coi quần chúng là chủ thể sáng tạo của lịch sử. Thi đua không giới hạn trong một lực lượng nào mà trở thành trách nhiệm, quyền lợi và động lực của toàn xã hội: “Chiến sĩ thi đua diệt giặc lập công, đồng bào thì thi đua tăng gia sản xuất”.

Để phong trào thi đua đạt được hiệu quả cao cần đẩy mạnh việc phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng, hạ giá thành, làm cho sản xuất đạt hiệu quả, kinh tế - xã hội phát triển toàn diện và vững chắc. Người viết: “Anh Nguyễn Khắc Chỉnh biết xếp lại nồi hơi, công việc đã dễ dàng hơn, mỗi ngày lại tiết kiệm được 200 cân than” (3), “Anh Hồ Bá Cương, dùng cào sắt thay cào gỗ, mỗi ngày tiết kiệm được 15 cân vôi” (4), hay “Chị Hạnh, thợ giấy, biết hợp lý hóa việc xeo giấy, trước kia 5 động tác, nay chỉ cần 3, trước kia một ngày được 700 tờ, nay được 1.594 tờ” (5). Đó chính là tư duy phát triển dựa trên năng suất, hiệu quả và đổi mới sáng tạo - những khái niệm đến nay vẫn mang tính thời đại. Người khẳng định thành công không đến từ điều gì quá phi thường mà từ sự cố gắng, tính toán khoa học, biết “xếp đặt công việc ngăn nắp, chịu khó tìm tòi, có sáng kiến” (6).

Một giá trị lý luận đặc biệt quan trọng trong bài viết là quan điểm về vai trò nêu gương và sức lan tỏa của các điển hình tiên tiến. Người ví những kết quả bước đầu của phong trào thi đua như “con én báo hiệu mùa Xuân”, như “vài nụ hoa chớm nở trong khu vườn rộng lớn.

Không chỉ đề cao thành tích, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn thẳng thắn chỉ ra những khuyết điểm chính là: “Hướng dẫn thiếu thống nhất. Chương trình còn nhiều nơi chưa sát. Kế hoạch thiếu chu đáo, tỉ mỉ. Biết làm nhanh, nhưng chưa biết làm tốt. Thi đua nơi thì thiếu bền bỉ, nơi thì làm quá sức, nơi thì chưa tự động. Đó là vì tư tưởng thi đua chưa thấm nhuần, thấu suốt mọi người, vì cán bộ giải thích kém” (7).

Từ đó, Người yêu cầu: “Chúng ta phải sửa chữa ngay những khuyết điểm ấy, để đẩy phong trào thi đua lên cao hơn nữa, rộng khắp hơn nữa, và đạt những kết quả to lớn và tốt đẹp hơn nữa”.

Những giá trị to lớn đối với phong trào thi đua yêu nước hiện nay

Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thúc đẩy các phong trào thi đua ái quốc trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược phát triển rộng khắp, động viên, cổ vũ toàn quân và thu hút mọi tầng lớp nhân dân đoàn kết tham gia.

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, trên tiền tuyến, các chiến sĩ thi đua giết giặc lập công, ở hậu phương, Nhân dân thi đua tăng gia sản xuất giỏi. Các phong trào "Ba sẵn sàng", "Ba đảm đang", "Năm xung phong", “Sóng Duyên Hải”, “Gió Đại Phong”, “Trống Bắc Lý”, “Nghìn việc tốt”, “Tay búa, tay súng”, “Bám đất giữ làng”, “Một tấc không đi, một ly không dời”, “Giết giặc lập công”, “Sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì mà Tổ quốc cần”, “Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, “Tất cả để bảo vệ biên cương của Tổ quốc”… đã trở thành động lực và hành động cách mạng trong các cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện, đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi hoàn toàn.

Sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước, các phong trào thi đua hướng vào các nhiệm vụ của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Tiêu biểu là các phong trào: “Tất cả vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân”; “Tất cả vì công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa”…

Bước vào thời kỳ đổi mới, tư tưởng thi đua yêu nước Hồ Chí Minh ngày càng được vận dụng sáng tạo, linh hoạt với nội dung cụ thể, thiết thực, hình thức phong phú trên mọi lĩnh vực, ở các cấp, các ngành, từ Trung ương đến địa phương. Để đáp ứng tốt hơn yêu cầu xây dựng và bảo vệ đất nước, các ngành, các cấp đã triển khai nhiều phong trào thi đua lớn, như: "Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi", "Thanh niên lập nghiệp", "Ðền ơn đáp nghĩa", "Vì Hoàng Sa, Trường Sa thân yêu"...  Các phong trào có vai trò quan trọng để cả dân tộc Việt Nam thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, tăng cường hội nhập quốc tế.

Đặc biệt, trong giai đoạn 2021-2025, dù đất nước phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, cùng sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự ủng hộ của Nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, sự hợp tác và giúp đỡ của bạn bè quốc tế, Việt Nam đã vượt qua "những cơn gió ngược" và đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Đặc biệt, cuộc cách mạng "sắp xếp lại giang sơn" đã tạo nền tảng đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Trong những thành tựu quan trọng của đất nước có sự đóng góp tích cực đến từ các phong trào thi đua yêu nước. Nhiều phong trào thi đua có tầm vóc, có chiều sâu, có sức lan tỏa mạnh mẽ, tiêu biểu như các phong trào: "Cả nước đoàn kết, chung sức, đồng lòng thi đua phòng, chống và chiến thắng đại dịch COVID-19"; "Đẩy mạnh phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí"; “Xoá nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025”; "500 ngày đêm hoàn thành 3.000 km đường bộ cao tốc"; "Bình dân học vụ số", "Học tập suốt đời"; Chiến dịch Quang Trung thần tốc sửa chữa và xây lại nhà cho người dân chịu ảnh hưởng bởi thảm họa thiên tai; Chương trình "Sóng và máy tính cho em" và gần đây là Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định Danh tính hài cốt liệt sĩ"… Mỗi phong trào là một minh chứng sống động cho ý chí, trí tuệ và khát vọng xây dựng một Việt Nam hùng cường, giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng, người dân ấm no và hạnh phúc.

Mới đây, ngày 13/6/2026, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Chủ tịch Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương đã chủ trì lễ phát động phong trào thi đua quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng bền vững hai con số giai đoạn 2026-2030 do Hội đồng Thi đua-Khen thưởng Trung ương tổ chức.

Tại lễ phát động, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã mở ra Kỷ nguyên phát triển mới của Đất nước với mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 đất nước ta trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao và để hiện thực hóa khát vọng đó đòi hỏi tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên. Trong bối cảnh có nhiều thời cơ, thuận lợi nhưng khó khăn, thách thức lớn hơn, nặng nề hơn, Thủ tướng cho rằng để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ tăng trưởng "hai con số" không thể đi theo lối mòn cũ, tư duy cũ, cách làm cũ mà phải có “Tầm nhìn chiến lược - Tư duy đột phá - Hành động quyết liệt – Tăng trưởng bền vững - Nhân dân hạnh phúc”. Đó cũng chính là khẩu hiệu, là tinh thần và mục tiêu để Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương quyết định phát động phong trào thi đua “Quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng bền vững “hai con số” giai đoạn 2026-2030.

Chỉ rõ thi đua yêu nước luôn là truyền thống, là vốn quý, là văn hóa của dân tộc ta, Thủ tướng kêu gọi các cấp, ngành, địa phương, người dân, cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục phát huy cao độ truyền thống yêu nước, tinh thần thi đua ái quốc và sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, chung sức, đồng lòng hưởng ứng mạnh mẽ phong trào và thi đua.

Thủ tướng đề nghị tập trung thi đua đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng và hoàn thiện thể chế phát triển; quyết liệt tháo gỡ các “điểm nghẽn”, “nút thắt” về thể chế, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính; khơi thông và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển; lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp, chỉ số phát triển đất nước, từng cơ quan, đơn vị, địa phương làm thước đo đánh giá chất lượng công vụ; đồng thời kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Phải thi đua đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, coi đây là động lực chính, là trụ cột quan trọng nhất, là nền tảng chiến lược để nâng cao năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia. Các bộ, ngành, địa phương cần thúc đẩy hình thành những mô hình mới, trung tâm đổi mới sáng tạo, khu công nghệ cao, chính quyền số, xã hội số, công dân số, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Thủ tướng kêu gọi thi đua phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm quốc gia, dự án hạ tầng giao thông chiến lược, hạ tầng số, năng lượng và logistics; đồng thời tổ chức đợt thi đua cao điểm để xử lý dứt điểm những dự án tồn đọng kéo dài, khơi thông nguồn lực cho phát triển.

Với khí thế “thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua”, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị các cấp, ngành, địa phương nhanh chóng cụ thể hóa phong trào thi đua bằng nhiều chương trình, kế hoạch cụ thể, sát thực tiễn, để thi đua không chỉ là phong trào mà phải trở thành động lực hành động, là một hệ sinh thái phát hiện những mô hình hay, lan tỏa kinh nghiệm quý, nhân rộng tấm gương điển hình.

Thủ tướng mong muốn, mỗi người dân hãy coi thi đua trở thành một hành động tự giác, nhu cầu tự thân và xuất phát từ những việc làm nhỏ nhất; từ việc làm tốt hơn công việc hằng ngày, sáng tạo hơn trong lao động, trách nhiệm hơn với cộng đồng, để từ đó, mỗi cá nhân sẽ trở thành một hạt nhân lan tỏa, bền bỉ, tích cực đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.

Có thể khẳng định, thời gian càng lùi xa, tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước vẫn là một tài sản tinh thần vô giá của Đảng và dân tộc, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta. Trong mỗi giai đoạn cách mạng, thi đua luôn là nguồn động lực quan trọng, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Bước vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, việc tiếp tục phát huy truyền thống thi đua yêu nước, biến khát vọng phát triển thành hành động cụ thể của mỗi cá nhân, tập thể sẽ góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc./.

Diệp Ninh (tổng hợp)