Công ước Hà Nội - Tuyên ngôn của hợp tác toàn cầu chống tội phạm mạng trong kỷ nguyên số

Hà Nội (TTXVN 27/10/2025) Trong hai ngày 25 và 26/10/2025, Thủ đô Hà Nội đã trở thành tâm điểm của thế giới khi đăng cai Lễ mở ký và Hội nghị cấp cao Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội). Sự kiện mang chủ đề “Chống tội phạm mạng - Chia sẻ trách nhiệm - Hướng tới tương lai” đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong hợp tác quốc tế về an ninh mạng, đồng thời khẳng định vai trò, trách nhiệm và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Kết quả quan trọng nhất của Lễ mở ký và Hội nghị cấp cao Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng là Việt Nam đã cùng các quốc gia thành viên bảo đảm điều kiện để Công ước có thể sớm được thực thi.

*Một trong những lễ mở ký công ước lớn nhất trong vòng 10 năm qua

Trong hai ngày diễn ra sự kiện, Lễ mở ký Công ước đã đón hơn 2.500 đại biểu đến từ 110 quốc gia, 150 tổ chức quốc tế, khu vực và tư nhân, cùng hơn 50 cơ quan nghiên cứu. Con số này vượt dự báo của Ban tổ chức, thể hiện sự quan tâm sâu rộng của cộng đồng quốc tế đối với sự kiện lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam.

Lễ mở ký nhận được sự quan tâm rất lớn từ các cơ quan thông tấn, báo chí trong và ngoài nước, với 400 phóng viên đến từ 180 cơ quan báo chí, giúp toàn bộ sự kiện được truyền tải tới công chúng một cách đầy đủ, toàn diện và nhanh chóng.

Sự kiện cũng được truyền hình trực tiếp trên hệ thống web TV của Liên hợp quốc, tạo điều kiện lan tỏa rộng rãi đến mọi cơ quan của tổ chức, với hệ thống phiên dịch 6 ngôn ngữ chính thức của Liên hợp quốc, bảo đảm khả năng tiếp cận và theo dõi trọn vẹn nội dung chương trình.

Kết quả nổi bật nhất của sự kiện là 72 quốc gia đã ký kết Công ước trong hai ngày (25 đến 26/10), trong đó 64 quốc gia ký ngay tại phiên toàn thể. Sự hưởng ứng rộng rãi này cho thấy tầm ảnh hưởng toàn cầu của Công ước, bao phủ đều các khu vực địa lý, từ 19 nước châu Á-Thái Bình Dương, 21 quốc gia châu Phi, 19 quốc gia Liên minh châu Âu đến 12 quốc gia khu vực Mỹ Latinh. Liên hợp quốc đánh giá, đây là một trong những lễ mở ký công ước lớn nhất trong vòng 10 năm qua.

* Công cụ pháp lý có tính ràng buộc toàn cầu đầu tiên về chống tội phạm mạng

Sau hơn 5 năm đàm phán với hàng chục phiên thảo luận và hàng nghìn lượt ý kiến đóng góp, Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng chính thức được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua vào ngày 24/12/2024. Văn kiện gồm 9 chương, 71 điều, được soạn thảo suốt 4 năm, với nhiều nội dung quan trọng như: hình sự hóa các hành vi phạm tội qua mạng; cơ chế hợp tác quốc tế trong điều tra, dẫn độ, chia sẻ chứng cứ điện tử, tịch thu, xử lý tài sản phạm tội, bảo vệ nhân chứng, hỗ trợ nạn nhân.

Đây là một công cụ pháp lý có tính ràng buộc toàn cầu đầu tiên trong hơn hai thập niên qua của Liên Hợp Quốc, nhằm đối phó với mối đe dọa ngày càng nghiêm trọng của tội phạm mạng.

Phát biểu tại Lễ mở ký, Chủ tịch nước Lương Cường nêu rõ, Công ước Hà Nội gửi đi 3 thông điệp rõ ràng, mang ý nghĩa sâu sắc và lâu dài đối với thế giới. Thứ nhất, khẳng định cam kết định hình trật tự, bảo đảm an toàn, an ninh trong không gian mạng trên cơ sở luật pháp quốc tế. Thứ hai, đề cao tinh thần chia sẻ, đồng hành và hỗ trợ lẫn nhau, bởi chỉ khi cùng hợp tác, cùng nâng cao năng lực, chúng ta mới có thể bảo vệ không gian mạng ổn định và bền vững. Thứ ba, nhấn mạnh mục tiêu cao nhất của mọi nỗ lực là vì người dân, để công nghệ phục vụ đời sống, phát triển mang lại cơ hội cho tất cả, và không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình số hóa toàn cầu.

Ba thông điệp đó thể hiện rõ nét tinh thần cốt lõi của Công ước Hà Nội, một công ước của thượng tôn pháp luật, của hợp tác và của người dân. Đó cũng chính là phương châm mà Việt Nam kiên định theo đuổi trong tiến trình hội nhập quốc tế, lấy pháp luật làm nền tảng, lấy hợp tác làm động lực, lấy người dân là chủ thể là trung tâm và mục tiêu của mọi nỗ lực.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres khẳng định: Công ước của Liên hợp quốc về tội phạm mạng là một công cụ mạnh mẽ, có tính ràng buộc pháp lý nhằm củng cố hệ thống phòng thủ tập thể của chúng ta trước tội phạm mạng. Đây là lời cam kết rằng các quyền con người cơ bản như quyền riêng tư, nhân phẩm và sự an toàn phải được bảo vệ cả ngoài đời thực lẫn trên mạng.

Tổng Thư ký António Guterres nhấn mạnh, thế giới đang sống trong một thời đại của những thay đổi công nghệ vượt bậc, khi hàng hóa và dịch vụ được luân chuyển chỉ bằng một cú nhấp chuột; nhưng đồng thời, mọi cuộc cách mạng công nghệ đều có mặt trái của nó. Không gian mạng đã trở thành mảnh đất màu mỡ cho tội phạm, giúp chúng mở rộng phạm vi hoạt động chưa từng có. Ông cảnh báo, trên không gian mạng, không một ai an toàn cho đến khi tất cả mọi người đều an toàn. Lỗ hổng an ninh ở bất cứ đâu cũng có thể khiến người dân và các tổ chức ở mọi nơi gặp nguy hiểm.

Do đó, Công ước của Liên hợp quốc về tội phạm mạng là một công cụ mạnh mẽ, có tính ràng buộc pháp lý nhằm củng cố hệ thống phòng thủ tập thể của chúng ta trước tội phạm mạng. Đây là lời cam kết rằng các quyền con người cơ bản như quyền riêng tư, nhân phẩm và sự an toàn phải được bảo vệ cả ngoài đời thực lẫn trên mạng. Đây là minh chứng cho sức mạnh bền bỉ của chủ nghĩa đa phương trong việc cung cấp các giải pháp. Và đây là sự khẳng định rằng không một quốc gia nào, dù ở bất kỳ trình độ phát triển nào, sẽ bị bỏ lại đơn độc và không được bảo vệ trước tội phạm mạng, ông António Guterres khẳng định.

Nói về đột phá lớn của Công ước, Tổng Thư ký António Guterres cho biết, một trong những điểm quan trọng nhất là việc chia sẻ bằng chứng kỹ thuật số xuyên biên giới. Đây vốn là một trở ngại lớn đối với công lý, khi thủ phạm ở một quốc gia, nạn nhân ở quốc gia khác và dữ liệu được lưu trữ ở một nước thứ ba. Theo đó, Công ước cung cấp một lộ trình rõ ràng để các nhà điều tra và công tố viên vượt qua được rào cản này. Đây cũng là một thắng lợi cho các nạn nhân của lạm dụng trực tuyến.

Theo Tổng Thư ký Guterres, lần đầu tiên trong một hiệp ước quốc tế, hành vi phát tán hình ảnh nhạy cảm khi chưa có sự đồng thuận được công nhận là một tội hình sự. Công ước cũng thúc đẩy các biện pháp bảo vệ nạn nhân một cách mạnh mẽ, bao gồm quyền tiếp cận các biện pháp phục hồi, bồi thường và gỡ bỏ nội dung bất hợp pháp.

Với phạm vi bao trùm toàn cầu, Công ước Hà Nội được xem là một công cụ pháp lý quan trọng có tính phổ quát, bao trùm cho tất cả các quốc gia thành viên hợp tác chống tội phạm mạng. Sự ra đời của Công ước không chỉ góp phần xây dựng trật tự pháp lý chung trong lĩnh vực an ninh mạng, mà còn thể hiện “sức sống bền bỉ của chủ nghĩa đa phương, nơi các quốc gia vượt qua các khác biệt, sẵn sàng cùng nhau gánh vác trách nhiệm vì lợi ích chung về hòa bình, an ninh, ổn định và phát triển” như Chủ tịch nước Lương Cường đã khẳng định.

* Khẳng định vai trò, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế

Lễ mở ký và Hội nghị Cấp cao về Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng được tổ chức tại Hà Nội không chỉ là dấu mốc lịch sử với cộng đồng quốc tế mà còn khẳng định vai trò, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Việc Hà Nội - Thủ đô của Việt Nam - được lựa chọn là địa điểm mở ký Công ước thể hiện sự tín nhiệm đặc biệt của cộng đồng quốc tế đối với một quốc gia đang phát triển năng động, có chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ và trách nhiệm.

Đây cũng là lần đầu tiên một địa điểm của Việt Nam - Thủ đô Hà Nội, được liên kết với một hiệp ước đa phương toàn cầu trong một lĩnh vực có tầm quan trọng quốc tế. Sự lựa chọn này nhấn mạnh vị thế quốc tế của Việt Nam, phản ánh sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế với quá trình đóng góp của Việt Nam khi xây dựng Công ước.

Đây là một sự kiện mang tính lịch sử trong hợp tác toàn cầu về an ninh mạng và thượng tôn pháp luật quốc tế. Số lượng lớn các nước ký kết ngay tại lễ mở ký thể hiện sức hút, tầm ảnh hưởng và sự đồng thuận rộng rãi mà Công ước Hà Nội đã tạo dựng được, đồng thời cho thấy niềm tin quốc tế vào vai trò điều phối và năng lực tổ chức của Việt Nam.

Chủ tịch nước Lương Cường bày tỏ:“Chúng tôi tự hào khi Hà Nội - Thủ đô của một đất nước vươn lên từ tro tàn của chiến tranh, được lựa chọn làm nơi khởi đầu kiến tạo không gian mạng hòa bình, hợp tác và tin cậy. Việc Việt Nam đăng cai Lễ mở ký và là nước đầu tiên ký Công ước Hà Nội là minh chứng cho cam kết mạnh mẽ của chúng tôi đối với thượng tôn pháp luật, thực thi đầy đủ nghĩa vụ quốc tế và góp phần củng cố trật tự pháp lý toàn cầu trong không gian mạng.”

Phát biểu này không chỉ thể hiện niềm tự hào, mà còn cho thấy trách nhiệm và bản lĩnh của Việt Nam trong vai trò quốc gia tiên phong xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, dựa trên nguyên tắc luật pháp quốc tế. Đó cũng là biểu hiện sinh động cho chính sách đối ngoại “độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa, là thành viên chủ động, tích cực, đối tác tin cậy và có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế” mà Đảng và Nhà nước ta nhất quán thực hiện.

Chủ tịch nước cũng kêu gọi các quốc gia thành viên sớm phê chuẩn Công ước, để văn kiện này sớm có hiệu lực, thiết lập vững chắc một trật tự số công bằng, bao trùm và dựa trên luật lệ. Đây là lời khẳng định rằng Việt Nam không chỉ đồng hành mà còn thúc đẩy cộng đồng quốc tế hành động cụ thể, biến cam kết thành kết quả.

Sự kiện này cũng minh chứng rõ năng lực tổ chức và điều phối của Việt Nam ở tầm toàn cầu. Việc đăng cai thành công Lễ mở ký và Hội nghị Cấp cao không chỉ thể hiện sự chuyên nghiệp, chủ động, trách nhiệm mà còn cho thấy Việt Nam đủ uy tín để làm trung tâm của những sáng kiến quốc tế lớn, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh mạng, một trong những vấn đề phức tạp và nhạy cảm nhất hiện nay.

Sự hiện diện của Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres cùng lãnh đạo cấp cao của hơn 100 quốc gia tại Hà Nội là minh chứng cho niềm tin, sự đánh giá cao và tín nhiệm mà thế giới dành cho Việt Nam. Thành công của sự kiện đã góp phần củng cố hình ảnh Việt Nam như một đối tác chủ động, trách nhiệm, kiến tạo và dẫn dắt trong các cơ chế đa phương toàn cầu.

* Đánh giá về việc Việt Nam tổ chức thành công sự kiện

Ấn tượng bởi sự trang trọng, chuyên nghiệp trong tổ chức là cảm nhận chung của các đại biểu quốc tế về việc tổ chức Lễ mở ký và Hội nghị Cấp cao về Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng. Đây cũng là một khởi đầu thành công và nâng tầm năng lực tổ chức các sự kiện mang tầm vóc toàn cầu của Việt Nam.

Bà Ghada Waly, Giám đốc điều hành Cơ quan Phòng, chống ma túy và tội phạm Liên hợp quốc (UNODC) gửi lời cảm ơn tới Việt Nam đã đăng cai tổ chức hội nghị tại Thủ đô Hà Nội xinh đẹp, quy tụ tất cả quốc gia cùng hành động vì một mục tiêu toàn cầu chung. Bà Ghada Waly cho biết UNODC tự hào được hỗ trợ Việt Nam tổ chức hội nghị này và tiếp tục tin tưởng vào vai trò lãnh đạo, hợp tác của Việt Nam trong việc đưa Công ước mới vào thực tiễn.

Đại sứ Israel tại Việt Nam Yaron Mayer chia sẻ: Chúng tôi đã chứng kiến một lễ khai mạc vô cùng ấn tượng. Chúng tôi thấy sự tham dự của các phái đoàn từ khắp nơi trên thế giới, có cả Tổng Thư ký Liên hợp quốc và nhiều nhà lãnh đạo cấp cao khác... Rõ ràng các bạn đang tổ chức một cách hết sức chuyên nghiệp... Mọi người đều rất hài lòng, mọi việc đang diễn ra vô cùng suôn sẻ. Xin chúc mừng các bạn vì thành công này.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Cộng hòa Belarus Ivan Kubrako đánh giá: Việc Việt Nam được chọn là nơi ký kết Công ước phản ánh vai trò quan trọng của Việt Nam trong các nỗ lực toàn cầu chống tội phạm mạng, cũng như sự quan tâm sâu sắc của Việt Nam trong đối phó với vấn đề mang tính toàn cầu này... Tôi tin rằng Việt Nam sẽ gặt hái được nhiều thành tựu từ sự kiện quan trọng này. Nó sẽ mở ra nhiều cơ hội hơn cho Việt Nam phát triển hợp tác quốc tế. Đây cũng là một cơ hội nữa để Việt Nam cất cao tiếng nói của mình trên trường quốc tế.

Ông Olivier Onidi, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Di cư và Nội vụ thuộc Ủy ban châu Âu, bày tỏ cảm ơn Việt Nam đã đi đầu trong việc đề xuất đăng cai tổ chức buổi lễ quan trọng mở ký Công ước Hà Nội, và cho rằng việc Việt Nam, một quốc gia quan trọng ở châu Á - khu vực đang phải chịu đựng tội phạm mạng ngày càng nhiều, đăng cai sự kiện này là một dấu hiệu đặc biệt cho thấy khu vực châu Á mong muốn hợp tác để chống lại loại hình tội phạm này.

Bà Maria Jose Pinto Gonzalez Artigas, Phó Tổng thống Ecuador đánh giá cao vai trò của Việt Nam trong các nỗ lực toàn cầu chống tội phạm mạng, đặc biệt khi là nước chủ nhà của Lễ mở ký và Hội nghị Cấp cao Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng. Bà Artigas bày tỏ ấn tượng khi Việt Nam được chọn làm nước chủ nhà của Lễ ký Công ước, điều này thể hiện vai trò lãnh đạo và đóng góp tích cực của Việt Nam trong cuộc chiến chống tội phạm mạng trên phạm vi toàn cầu.

Nhìn chung, các ý kiến quốc tế đều đánh giá, việc Việt Nam đăng cai và tổ chức thành công Lễ mở ký Công ước Hà Nội đã thể hiện năng lực điều phối chuyên nghiệp, tinh thần trách nhiệm và uy tín ngày càng cao của đất nước trong các cơ chế đa phương toàn cầu.

 Từ Thủ đô vì Hòa bình, Thủ đô sáng tạo, Việt Nam đã gửi đến thế giới thông điệp mạnh mẽ về hợp tác, chia sẻ trách nhiệm và cùng nhau bảo vệ không gian mạng an toàn, nhân văn, bền vững./.

Minh Duyên