ĐỒNG CHÍ VÕ TRẦN CHÍ (1927- 2011) - Ủy viên Bộ Chính trị khóa VII

Hà Nội (TTXVN 5/1/2026) Đồng chí Võ Trần Chí, sinh ngày 22/5/1927 tại xã Hướng Thọ Phú, huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An (nay thuộc phường Long An, tỉnh Tây Ninh); nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI, VII; Ủy viên Bộ Chính trị khóa VII; Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 1986 đến năm 1996.

Hơn 60 năm hoạt động cách mạng, đồng chí Võ Trần Chí đã trải qua nhiều cương vị công tác, từ cán bộ phong trào thanh niên, dân vận, quân sự ở cơ sở đến Bí thư Tỉnh ủy Long An, cán bộ lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh và Ủy viên Bộ Chính trị. Cuộc đời hoạt động của đồng chí gắn với hai cuộc kháng chiến giành độc lập, thống nhất đất nước và những năm đầu của công cuộc đổi mới. 

Đặc biệt, trong 10 năm giữ cương vị Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, đồng chí đã cùng tập thể lãnh đạo Thành phố góp phần tìm tòi những cách làm mới, tháo gỡ khó khăn và tạo những tiền đề quan trọng cho sự phát triển của Thành phố trong thời kỳ đổi mới.

* Chặng đường hoạt động cách mạng

Tháng 8/1945, đồng chí Võ Trần Chí tham gia cách mạng. Từ tháng 8/1945 đến năm 1946, đồng chí tham gia khởi nghĩa giành chính quyền ở xã và thị xã Tân An, làm Tổng Thư ký Ủy ban nhân dân xã. Tháng 9/1946, đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Từ năm 1947 đến năm 1949, đồng chí là cán bộ Ban Chấp hành Thanh niên cứu quốc tỉnh Tân An; Ủy viên Ban Chấp hành, Tỉnh đoàn phó Thanh niên cứu quốc, kiêm Trưởng ban Chính trị Tỉnh đội. Những năm đầu hoạt động đã giúp đồng chí tích lũy kinh nghiệm trong công tác vận động quần chúng, xây dựng lực lượng và tổ chức phong trào cách mạng tại địa phương.

Từ năm 1951 đến năm 1954, đồng chí là Ủy viên Thường vụ Huyện ủy Thủ Thừa, phụ trách dân vận, (công khai là Chủ tịch Liên Việt huyện); đồng thời làm Chính trị viên phó Huyện đội, kiêm Bí thư Chi bộ đại hội địa phương quận và Chính trị viên đại đội (cho đến khi đình chiến năm 1954).

Năm 1954, đồng chí lần lượt giữ cương vị Phó Bí thư Huyện ủy rồi Bí thư Huyện ủy Thủ Thừa. Năm 1958, đồng chí được giao làm Tỉnh ủy viên tỉnh Long An sau khi Chợ Lớn và Tân An hợp nhất, sau đó là Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Long An.

Năm 1964, đồng chí được giao giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Long An, có thời gian kiêm Chính trị viên Tỉnh đội. Đây là giai đoạn cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước diễn ra quyết liệt. Trên cương vị lãnh đạo của tỉnh, đồng chí trực tiếp gắn bó với phong trào cách mạng và cuộc chiến đấu của quân, dân Long An.

Tháng 12/1967, đồng chí làm Bí thư Phân khu ủy Phân khu II, một trong những địa bàn trọng điểm xung quanh Sài Gòn - Gia Định trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968. Tháng 8/1970, sau khi Phân khu II và Phân khu III hợp nhất, đồng chí được giao làm Phó Bí thư Liên phân khu thống nhất.

Tháng 9/1972, đồng chí là Khu ủy viên Khu II (Khu 8 cũ), kiêm Bí thư Tỉnh ủy Long An. Đến tháng 3/1975, đồng chí được Trung ương Cục miền Nam bổ sung vào Ban Binh vận R và tham gia chiến dịch giải phóng Sài Gòn, góp phần vào thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau ngày đất nước thống nhất, từ tháng 6/1975 đến tháng 9/1980, đồng chí là Thành ủy viên Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Bí thư Quận ủy Quận 5. Trong thời gian này, đồng chí theo học tại Trường Cao cấp Nguyễn Ái Quốc.

Từ tháng 10/1980 đến tháng 8/1982, đồng chí được bầu vào Ban Thường vụ Thành ủy, giữ chức Trưởng Ban Tuyên huấn Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh. Từ tháng 8/1982 đến tháng 10/1983, đồng chí là Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Thường trực Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh.

Từ tháng 10/1983 đến tháng 10/1986, đồng chí là Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng Phân ban Thành ủy và Trưởng Ban Nông nghiệp Thành ủy, kiêm Thường trực Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh.

Từ tháng 11/1986 đến tháng 10/1996, đồng chí Võ Trần Chí giữ cương vị Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là thời kỳ đất nước bắt đầu thực hiện đường lối đổi mới, cũng là một trong những giai đoạn để lại dấu ấn nổi bật nhất trong sự nghiệp của đồng chí.

Tháng 12/1986, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Đến tháng 6/1991, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng, đồng chí tiếp tục được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương khóa VII và được Ban Chấp hành Trung ương bầu vào Bộ Chính trị.

Tháng 10/2006, đồng chí nghỉ hưu. Ngày 16/11/2011, đồng chí Võ Trần Chí từ trần.

* Những đóng góp nổi bật

Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, đồng chí Võ Trần Chí có nhiều đóng góp trên các lĩnh vực, từ xây dựng phong trào cách mạng, lãnh đạo kháng chiến đến xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh sau ngày đất nước thống nhất.

Sau ngày đất nước thống nhất, những đóng góp nổi bật của đồng chí Võ Trần Chí gắn liền với Thành phố Hồ Chí Minh, nơi đồng chí đảm nhiệm nhiều cương vị lãnh đạo và có 10 năm giữ chức Bí thư Thành ủy từ năm 1986 đến năm 1996. Đây là giai đoạn đầu thực hiện đường lối đổi mới, khi Thành phố vừa phải giải quyết những khó khăn của cơ chế cũ, vừa tìm kiếm những phương thức phát triển mới phù hợp với thực tiễn.

Trên cương vị người đứng đầu Đảng bộ Thành phố, đồng chí cùng tập thể lãnh đạo Thành phố chú trọng bám sát thực tiễn, mạnh dạn tìm tòi và đề xuất những cách làm mới. Một trong những dấu ấn đáng chú ý là việc Thành phố nghiên cứu, kiến nghị nhiều chủ trương liên quan đến giá - lương - tiền, đổi mới hoạt động ngân hàng, ngoại thương và tổ chức lại hoạt động thương mại. Đồng chí cũng góp phần vào quá trình củng cố hệ thống hợp tác xã mua bán Thành phố, từ đó tạo tiền đề để phát triển thành Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại Thành phố Hồ Chí Minh – Saigon Co.op sau này.

Dấu ấn đổi mới còn thể hiện qua những chủ trương mở rộng không gian và mô hình phát triển kinh tế của Thành phố. Trong thời gian đồng chí Võ Trần Chí giữ cương vị Bí thư Thành ủy, Thành phố đã thúc đẩy việc thành lập Khu chế xuất Tân Thuận – khu chế xuất đầu tiên của Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước; triển khai tuyến đường Nam Nhà Bè - Bắc Bình Chánh, mở hướng phát triển về phía Nam, tạo điều kiện hình thành Khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng và đặt nền móng cho sự phát triển của khu đô thị - công nghiệp - cảng Hiệp Phước. Những chủ trương này góp phần mở rộng không gian đô thị và tạo thêm động lực phát triển cho Thành phố trong những năm tiếp theo.

Bên cạnh phát triển kinh tế, đồng chí còn quan tâm đến các công trình mang ý nghĩa lịch sử, văn hóa và tri ân các thế hệ đi trước. Trong đó có việc xây dựng Khu tưởng niệm Đền liệt sĩ Bến Dược tại Củ Chi, Đền tưởng niệm các Vua Hùng và công trình nghiên cứu Lịch sử Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh 1930 - 1975. Qua đó cho thấy sự quan tâm của đồng chí không chỉ đối với phát triển kinh tế mà còn đối với việc gìn giữ truyền thống và giáo dục lịch sử cách mạng.

Với những đóng góp trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng chí Võ Trần Chí được Đảng và Nhà nước tặng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập hạng Nhất, Huân chương Lao động hạng Nhất, Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng cùng nhiều huân, huy chương cao quý khác. Năm 2017, Thành phố Hồ Chí Minh đặt tên đồng chí cho tuyến đường kết nối với cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Trung Lương, như một sự ghi nhận đối với những đóng góp của đồng chí cho Thành phố và quê hương Nam Bộ.

Những dấu ấn trong 10 năm giữ cương vị Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đã góp phần vào quá trình đổi mới tư duy, tháo gỡ khó khăn, mở rộng không gian phát triển và tạo dựng những tiền đề cho sự phát triển của Thành phố trong những giai đoạn tiếp theo. Những đóng góp ấy là một phần quan trọng trong cuộc đời hơn sáu thập niên hoạt động cách mạng của đồng chí Võ Trần Chí./.

Tư liệu