EU kịp thời thông qua mục tiêu khí hậu năm 2040 trước thềm COP30

Hà Nội (TTXVN 5/11/2025) Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, sau hơn 18 giờ đàm phán căng thẳng, các Bộ trưởng khí hậu Liên minh châu Âu (EU) đã đạt được thỏa thuận về mục tiêu khí hậu năm 2040 vào rạng sáng 5/11 (tức đầu giờ sáng theo giờ Việt Nam). Thỏa thuận được thông qua chỉ vài ngày trước khi Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP30) khai mạc tại Brazil.

Cụ thể, EU đã thông qua mục tiêu cắt giảm 90% lượng phát thải khí nhà kính vào năm 2040, so với mức của năm 1990, song kèm theo một loạt điều khoản linh hoạt làm giảm mức cam kết thực tế.

Theo Bộ trưởng Khí hậu Đan Mạch Lars Aagaard, người chủ trì cuộc họp, các quốc gia thành viên sẽ được phép mua tín chỉ carbon quốc tế để bù đắp tối đa 5% trong mục tiêu cắt giảm 90% lượng khí thải nói trên, đồng nghĩa mục tiêu giảm phát thải thực tế trong nội khối chỉ còn khoảng 85%. Ngoài ra, EU cũng để ngỏ khả năng sau này có thể cho phép sử dụng thêm tối đa 5% tín chỉ quốc tế nữa cho việc đáp ứng mục tiêu 2040, qua đó có thể khiến mức cắt giảm thực tế trong khối tiếp tục giảm xuống còn khoảng 80%. “Việc đặt ra mục tiêu khí hậu không chỉ là chọn một con số, mà là một quyết định chính trị có tác động sâu rộng tới toàn châu lục. Vì vậy, chúng tôi nỗ lực để bảo đảm mục tiêu này có thể đạt được mà vẫn duy trì được tính cạnh tranh, cân bằng xã hội và an ninh”, Bộ trưởng Aagaard nhấn mạnh.

Hội đồng cố vấn khoa học độc lập của EU đánh giá mục tiêu cắt giảm 90% nói trên là phù hợp với khuyến nghị khoa học, nhưng việc mua tín chỉ CO2 quốc tế có thể khiến nguồn vốn đầu tư cần thiết bị sẽ bị phân tán khỏi các ngành công nghiệp châu Âu.

Bên cạnh đó, các nước EU cũng thống nhất mục tiêu đến năm 2035 sẽ cắt giảm 66,25% – 72,5% lượng khí thải so với mức của năm 1990 như một phần của Chương trình đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) mà các nước phải nộp cho Liên hợp quốc trước khi diễn ra COP30.

Trong quá trình thương lượng kéo dài suốt đêm, Đan Mạch – nước giữ chức Chủ tịch luân phiên EU – đã nỗ lực dung hòa lập trường giữa các nước ủng hộ mục tiêu tham vọng và nhóm hoài nghi do các nước Italy, Ba Lan, Hungary và CH Séc dẫn đầu. Các nước này lo ngại việc siết chặt chính sách khí hậu sẽ ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh công nghiệp và giá năng lượng.

Để đạt được đồng thuận, các nước trong EU đã chấp thuận một số nhượng bộ đáng kể, trong đó có việc lùi 1 năm thời điểm khởi động thị trường carbon mới cho các lĩnh vực giao thông đường bộ và sưởi công nghiệp sang năm 2028, cũng như cho phép rà soát lại toàn bộ mục tiêu cho năm 2040 theo tần suất 2 năm/lần.

Theo giới quan sát, việc bổ sung hàng loạt “ngoại lệ” và “tín chỉ carbon ngoại khối” đã khiến mục tiêu khí hậu của EU bị coi là yếu đi đáng kể so với đề xuất ban đầu của Ủy ban châu Âu (EC), vốn chỉ cho phép sử dụng tối đa 3% tín chỉ carbon quốc tế. Các nhóm môi trường cho rằng thỏa hiệp này sẽ làm suy yếu vai trò tiên phong của EU trong nỗ lực toàn cầu chống biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, các nhà ngoại giao EU cho rằng kết quả này vẫn là bước tiến quan trọng, giúp khối 27 nước không “tay trắng” bước vào COP30, nơi Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen dự kiến sẽ gặp các lãnh đạo thế giới ngày 6/11.

Từ lâu được xem là bên tiên phong trong hành động khí hậu toàn cầu, EU hiện đã giảm được 37% lượng khí phát thải so với năm 1990. Tuy nhiên, bối cảnh chính trị trong khối đang có nhiều thay đổi với các ưu tiên mới về quốc phòng và tăng trưởng kinh tế, khiến lộ trình xanh phải nhường chỗ cho những cân nhắc thực dụng hơn./.

Hương Giang-Hoàng Châu