Không ngừng thúc đẩy quan hệ “Đối tác vì hợp tác và phát triển” Việt Nam - Nam Phi

Hà Nội (TTXVN 19/11/2025) Trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Hội nghị thượng đỉnh G20 từ ngày 21 đến 24/11/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam còn có các hoạt động song phương tại Nam Phi. Các hoạt động song phương tại Nam Phi của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính lần này góp phần đưa quan hệ Đối tác vì hợp tác và phát triển giữa Việt Nam và Nam Phi đi vào chiều sâu hơn nữa.  

  * Quan hệ “Đối tác vì hợp tác và phát triển” không ngừng được củng cố và tăng cường

Việt Nam và Nam Phi thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 22/12/1993, song hai nước có quan hệ hợp tác gắn bó từ những năm 60 của thế kỷ XX. Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Đại hội Dân tộc Phi (ANC) của Nam Phi đã xây dựng quan hệ đoàn kết, hữu nghị, ủng hộ lẫn nhau trong sự nghiệp đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân và giành độc lập ở mỗi nước.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Việt Nam đã nhận được sự cổ vũ rất lớn về tinh thần từ nhân dân Nam Phi cũng như của Đảng Đại hội Dân tộc  Phi (ANC). Ngược lại, Việt Nam luôn ủng hộ cuộc đấu tranh của nhân dân tiến bộ Nam Phi và ANC nhằm xỏa bỏ chế độ phân biệt chủng tộc Apartheid (A-pác-thai) trước đây cũng như trong sự nghiệp xây dựng một nước Nam Phi mới dân chủ, không phân biệt chủng tộc ngày nay.

Trên nền tảng truyền thống quan hệ tốt đẹp, xuất phát từ nhu cầu và sự quan tâm, nỗ lực của hai bên, quan hệ giữa hai nước trong hơn 30 năm qua đã phát triển tốt đẹp trên tất cả các kênh Đảng, nhà nước, giao lưu nhân dân. Nam Phi là nước thiết lập quan hệ “Đối tác vì hợp tác và phát triển” (tương đương quan hệ Đối tác toàn diện) đầu tiên của Việt Nam tại châu Phi.

Hai bên duy trì tốt đà hợp tác chính trị-ngoại giao thông qua các hoạt động trao đổi đoàn các cấp, đặc biệt là cấp cao, trên các kênh Đảng, Nhà nước, Quốc hội, các bộ, ngành, địa phương, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho giao lưu nhân dân nhằm nâng cao tình đoàn kết và sự hiểu biết lẫn nhau. Nổi bật gần đây nhất là chuyến thăm cấp Nhà nước Việt Nam của Tổng thống Cộng hòa Nam Phi Matamela Cyril Ramaphosa vào ngày 23 và 24/10/2025.

Tại các cuộc tiếp xúc cấp cao trong chuyến thăm trên, Lãnh đạo Việt Nam nhất trí cho rằng, tinh thần đoàn kết giữa hai dân tộc vẫn còn nguyên giá trị; Việt Nam luôn coi trọng mối quan hệ hữu nghị truyền thống với Nam Phi, người bạn thân thiết, đối tác châu Phi đầu tiên Việt Nam xác lập khuôn khổ quan hệ Đối tác vì hợp tác và phát triển từ năm 2004.

Về phần mình, Tổng thống Matamela Cyril Ramaphosa nhấn mạnh chuyến thăm đến Việt Nam này nhằm khẳng định quyết tâm của Nhà nước và Chính phủ Nam Phi trong việc củng cố và phát triển quan hệ đối tác quan trọng với Việt Nam trong chiến lược tăng cường mở rộng thị trường trong bối cảnh đang diễn ra nhiều chuyển đổi sâu sắc ở Nam Phi cũng như trên thế giới.

Lãnh đạo hai nước thống nhất định hướng và phấn đấu hoàn tất các thủ tục để hướng tới nâng cấp khuôn khổ quan hệ song phương Việt Nam - Nam Phi lên Đối tác chiến lược trong năm 2025, nhằm tạo xung lực mạnh mẽ để đưa quan hệ hai nước phát triển đi vào chiều sâu, vì lợi ích của nhân dân hai nước và hòa bình, phát triển ở khu vực và thế giới.

Hai bên thường xuyên phối hợp và ủng hộ lẫn nhau tại các tổ chức quốc tế, diễn đàn đa phương. Gần đây, Nam Phi ủng hộ Việt Nam làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020-2021, vào Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ 2023-2025, Ủy ban Di sản thế giới nhiệm kỳ 2023-2027…

  * Còn nhiều dư địa trong hợp tác kinh tế-thương mại

  Hợp tác kinh tế, thương mại giữa hai nước có nhiều điểm sáng. Nam Phi hiện là đối tác thương mại và thị trường xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam tại châu Phi. Tổng kim ngạch thương mại song phương tăng từ 192 triệu USD năm 2007 lên 1,72 tỷ USD năm 2024.

Việt Nam xuất khẩu chủ yếu sang Nam Phi mặt hàng điện tử, điện thoại và linh kiện, dệt may, giày dép, hàng nông sản (cà phê, gạo, hạt điều, hạt tiêu) và nhập khẩu từ Nam Phi nhiều loại khoáng sản, trong đó than đá chiếm tỷ trọng lớn, các loại trái cây (nho, táo, lê), gỗ, khoáng sản, hóa chất.

Ngoài các lĩnh vực hợp tác truyền thống, hai bên đang nỗ lực khai thác tiềm năng hợp tác trong các lĩnh vực như khai thác khoáng sản, cơ khí, luyện kim, sắt thép, năng lượng tái tạo, dệt may, da giày, phân bón, thực phẩm chế biến, công nghiệp phụ trợ.

 Về đầu tư, tính đến tháng 7/2025, Nam Phi có 20 dự án đầu tư vào Việt Nam còn hiệu lực, với số vốn đầu tư 0,88 triệu USD, đứng thứ 109 trong số 151 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Trong khi đó, Việt Nam có 4 dự án đầu tư sang Nam Phi với tổng số vốn 8,86 triệu USD, đứng thứ 45 trong số 84 quốc gia và vùng lãnh thổ mà Việt Nam đầu tư ra nước ngoài.

Hai bên có tiềm năng thúc đẩy hợp tác về lĩnh vực năng lượng mới, năng lượng xanh, tài chính khí hậu; thương mại điện tử, tài chính ngân hàng; khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, du lịch. Hiện hai bên đang tích cực trao đổi các biện pháp nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế song phương thông qua trao đổi các mặt hàng xuất khẩu tiềm năng, cùng phối hợp giải quyết vấn đề tiếp cận thị trường, thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực thế mạnh, như: khai thác khoáng sản, các ngành công nghiệp phụ trợ, dịch vụ dầu khí, năng lượng tái tạo, thủy sản…

Thời gian tới, hai bên thống nhất đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại phát triển tương xứng với tiềm năng của hai nước; tăng cường hợp tác trên các lĩnh vực giáo dục, quốc phòng, an ninh; đồng thời, nghiên cứu khả năng mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực tiềm năng khác, như: năng lượng, khai khoáng, sử dụng bền vững nguồn tài nguyên, phát triển cơ sở hạ tầng, biến đổi khí hậu...; nhất trí phối hợp triển khai hiệu quả cơ chế Diễn đàn Đối tác liên Chính phủ, Đối thoại chính sách quốc phòng và Ủy ban Thương mại hỗn hợp Việt Nam-Nam Phi; tiếp tục phối hợp chặt chẽ tại các cơ chế đa phương và tăng cường hoạt động giao lưu văn hoá, nghệ thuật nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước.

Trên nền tảng quan hệ chính trị, ngoại giao tốt đẹp, chuyến công tác của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại Nam Phi từ ngày 21 đến 24/11/2025 là một sự kiện quan trọng. Đây là chuyến thăm của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam tới Nam Phi sau 21 năm nhằm củng cố tin cậy chính trị, làm sâu sắc hơn nữa quan hệ hữu nghị, thúc đẩy hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam với Nam Phi nói riêng và các nước khu vực Trung Đông, châu Phi nói chung.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng, chuyến thăm góp phần đưa quan hệ Việt Nam-Nam Phi lên tầm cao mới, đạt những kết quả hợp tác cụ thể và thiết thực trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, công nghiệp, khoáng sản, logistics, chuỗi cung ứng xanh và đổi mới sáng tạo.

Việt Nam mong muốn thiết lập hành lang ưu tiên cho dòng vốn, công nghệ, hàng hóa và nhân lực được lưu chuyển thuận lợi, mở ra cơ hội hợp tác mới cho doanh nghiệp Việt Nam trong các lĩnh vực then chốt. Cùng với đó, Việt Nam cũng mong muốn thúc đẩy giao lưu nhân dân, hợp tác văn hóa, giáo dục, lao động, du lịch, thúc đẩy gắn kết cộng đồng người Việt Nam tại Nam Phi với sở tại cũng như với quê hương, đóng góp thiết thực cho quan hệ song phương./.

Trọng Đức