Làm sâu sắc hơn nữa quan hệ đoàn kết truyền thống, hữu nghị đặc biệt Việt Nam-Cuba

Hà Nội (TTXVN 30/8/2025) Nhận lời mời của Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân, Bí thư Thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez và Phu nhân thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam, dự Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam từ ngày 31/8 đến 2/9/2025. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh năm 2025 là “Năm Hữu nghị Việt Nam - Cuba", kỷ niệm 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (2/12/1960 - 2/12/2025). Chuyến thăm góp phần làm sâu sắc hơn nữa mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam-Cuba.

* 65 năm mối quan hệ đoàn kết đặc biệt và mẫu mực

Việt Nam và Cuba, tuy cách xa nhau nửa vòng trái đất, song mối quan hệ đoàn kết truyền thống, hữu nghị đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam-Cuba đã trở thành hình mẫu trong quan hệ quốc tế.

Trong lịch sử, Cuba là nước đầu tiên ở Tây bán cầu thiết lập quan hệ ngoại giao đầy đủ với Việt Nam vào ngày 2/12/1960. Quan hệ đoàn kết, anh em giữa Việt Nam và Cuba do Anh hùng dân tộc Cuba José Martí, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Cuba Fidel Castro đặt nền móng và ngày càng phát triển.

Trong những năm tháng nhân dân Việt Nam tiến hành cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc vào những năm 60, 70 của thế kỷ XX, Cuba luôn là biểu tượng và đi đầu trong phong trào nhân dân thế giới đoàn kết ủng hộ sự nghiệp đấu tranh chính nghĩa của Việt Nam, dành cho Việt Nam sự ủng hộ, giúp đỡ quý báu và hiệu quả. Nhân dân Việt Nam luôn ghi nhớ câu nói bất hủ của lãnh tụ Cuba Fidel Castro “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình”. Câu nói ấy đã in sâu vào trái tim mỗi người dân Việt Nam, thể hiện sự cam kết sâu sắc vượt ra ngoài khuôn khổ ngoại giao thông thường. Fidel Castro cũng chính là vị lãnh tụ nước ngoài đầu tiên và duy nhất tới thăm vùng Giải phóng miền Nam Việt Nam tại Quảng Trị vào tháng 9/1973, bất chấp khói lửa bom đạn vào thời điểm đó.

Theo Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Cộng hòa Cuba Lê Quang Long, mối quan hệ "đồng chí anh em" Việt Nam-Cuba là rất hiếm có trong quan hệ quốc tế, là tài sản quý báu được Đảng, Nhà nước và nhân dân hai nước hết sức coi trọng, tiếp tục phát triển tốt đẹp trên tất cả các kênh. Tình cảm đó được thúc đẩy bởi những giá trị sâu sắc, làm cho mối quan hệ trở nên đặc biệt bền chặt và là biểu tượng mạnh mẽ của tình đoàn kết quốc tế.

Trải qua 65 năm, hợp tác giữa hai nước được triển khai sâu rộng ở tất cả các cấp, các kênh và các lĩnh vực, với ba trụ cột chính, bao gồm chính trị-ngoại giao là nền tảng, kinh tế-thương mại-đầu tư là động lực và giao lưu nhân dân là chất keo gắn kết.
Về chính trị-ngoại giao, hai bên thường xuyên duy trì trao đổi đoàn và tiếp xúc cấp cao.  Từ năm 2020 đến nay, đã có hơn 20 cuộc trao đổi đoàn giữa các tỉnh, thành phố và các đoàn thể, tổ chức chính trị-xã hội hai nước, với các chương trình trao đổi văn hóa, giáo dục và y tế. 

Đặc biệt, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Cuba của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 9/2024 được coi là dấu mốc lịch sử, mở ra giai đoạn mới của quan hệ đặc biệt giữa hai nước. Đây là chuyến thăm đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước (nay là Tổng Bí thư) Tô Lâm đến Cuba sau khi được bầu làm người đứng đầu Đảng và Nhà nước, thể hiện sự coi trọng cao độ của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam đối với mối quan hệ đoàn kết truyền thống, hữu nghị đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam-Cuba.

Trong chuyến thăm trên, Lãnh đạo hai Đảng, hai nước đã trao đổi về tình hình mỗi Đảng, mỗi nước, quan hệ Việt Nam-Cuba và các vấn đề quốc tế cùng quan tâm. Hai bên tái khẳng định mối quan hệ đặc biệt Việt Nam-Cuba do Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng Tư lệnh Fidel Castro và các thế hệ lãnh đạo hai nước dày công vun đắp là tài sản vô giá, di sản trường tồn mà lãnh đạo hai bên quyết tâm tiếp tục kế thừa và phát triển. Hai nhà Lãnh đạo nhất trí tăng cường và củng cố quan hệ chính trị làm nền tảng, trong đó quan hệ giữa hai Đảng giữ vai trò định hướng chiến lược cho sự phát triển của quan hệ song phương.

Hai bên đã ra Tuyên bố chung về tăng cường quan hệ đoàn kết truyền thống, hữu nghị đặc biệt, hợp tác toàn diện trong giai đoạn mới. Lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước đã quyết định lấy năm 2025 là “Năm Hữu nghị Việt Nam-Cuba” với các hoạt động kỷ niệm thiết thực, qua đó tăng cường công tác thông tin, giáo dục nhất là thế hệ trẻ về quan hệ đặc biệt Việt Nam-Cuba, sự tương đồng về lịch sử và đồng điệu trong tâm hồn của hai dân tộc kiên cường đấu tranh giành và bảo vệ độc lập dân tộc, xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Cũng trong khuôn khổ chuyến thăm trên, Bí thư thứ nhất, Chủ tịch nước Cuba Miguel Díaz-Canel đã trực tiếp trao tặng đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm Huân chương José Martí, phần thưởng cao quý nhất của nước Cộng hòa Cuba. Lễ trao tặng diễn ra rất trang trọng, xúc động, thắm tình đồng chí anh em thân thiết, thể hiện sinh động sự coi trọng cao độ của Đảng, Nhà nước, nhân dân Cuba đối với mối quan hệ hữu nghị đặc biệt và đoàn kết gắn bó Việt Nam-Cuba.

Ngoài ra, hai nước cũng duy trì các cơ chế hợp tác song phương như Hội thảo lý luận giữa hai Đảng, Ủy ban liên Chính phủ, Diễn đàn liên Nghị viện, Tham khảo chính trị giữa hai Bộ Ngoại giao..., đóng góp thiết thực vào sự tin cậy chính trị giữa hai nước.

Trên các diễn đàn quốc tế, nhất là Liên hợp quốc, hai nước luôn phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau, chia sẻ lập trường ủng hộ giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc.

* Hợp tác trên các lĩnh vực luôn được tăng cường

Quan hệ chính trị-ngoại giao tốt đẹp giữa Việt Nam-Cuba đã tạo đà cho hợp tác kinh tế, thương mại giữa hai nước phát triển. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ hai và là nhà đầu tư lớn nhất của Cuba đến từ khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Năm 2021, kim ngạch thương mại song phương đạt 261,7 triệu USD; năm 2022 đạt 181,8 triệu USD; năm 2023 đạt 57,33 triệu USD; 8 tháng năm 2024 đạt 134,7 triệu USD.

Hai bên tiếp tục triển khai hiệu quả Hiệp định thương mại Việt Nam-Cuba (ký năm 2018, có hiệu lực từ 1/4/2020) với nhiều cam kết ưu đãi thương mại, đem lại lợi ích cho doanh nghiệp hai nước và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa song phương. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang Cuba bao gồm gạo, hàng điện tử, may mặc, giày dép, vật liệu xây dựng. Hai nước phấn đấu đạt 500 triệu USD trong 5 năm tới.

Về đầu tư, Việt Nam đã trở thành nhà đầu tư châu Á lớn nhất tại Cuba, với ít nhất 7 dự án đang hoạt động, tổng vốn cam kết hơn 160 triệu USD, chủ yếu tập trung ở Đặc khu phát triển Mariel. Các công ty như Thái Bình, Viglacera và Agri VMA đã đầu tư vào các lĩnh vực như: vật liệu xây dựng, phân bón, dược phẩm, năng lượng mặt trời…

Trong nông nghiệp, các dự án Việt Nam hợp tác hỗ trợ Cuba phát triển sản xuất lúa gạo, ngô, đậu tương, nuôi trồng thủy sản đã đạt kết quả tích cực. Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, thời gian qua, Việt Nam đã có những hành động thiết thực hỗ trợ Cuba trong bảo đảm an ninh lương thực thông qua nhiều dự án hợp tác về sản xuất lúa gạo, ngô, thủy sản… được người dân Cuba và bạn bè quốc tế ghi nhận và đánh giá cao. Vụ thu hoạch đầu tiên năm 2025 của dự án Việt Nam hợp tác phát triển lúa gạo tại Cuba đã đạt năng suất ấn tượng 7,2 tấn/ha, gấp 4,5 lần mức trung bình của địa phương.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Cuba Lê Quang Long, để tiếp tục thúc đẩy hợp tác kinh tế-thương mại, đầu tư, hai bên cần tranh thủ tối đa Hiệp định thương mại Việt Nam-Cuba có hiệu lực từ tháng 4/2020 để đưa hàng hoá hai nước thâm nhập thị trường của nhau; tích cực đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đầu tư thông qua các hội chợ, triển lãm và diễn đàn đầu tư để kết nối các doanh nghiệp, quan tâm tạo điều kiện để các doanh nghiệp ở các địa phương hai nước trao đổi thông tin về cơ hội hợp tác, từng bước tìm ra cơ chế, cách thức hợp tác thật sự hiệu quả trong các lĩnh vực ưu tiên và thế mạnh của mỗi nước trên cơ sở điều kiện, khả năng và cơ chế đặc thù của mỗi bên.

Trong lĩnh vực văn hóa, hai nước duy trì quan hệ chính trị sâu sắc, với các công trình mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Cuba và Fidel Castro ở Việt Nam. Hợp tác địa phương và giao lưu nhân dân đã tạo ra sự gắn kết mạnh mẽ giữa các thế hệ và văn hóa của hai nước; đồng thời góp phần xây dựng nền tảng vững chắc cho mối quan hệ chính trị và kinh tế giữa hai nước Việt Nam-Cuba.

Về y tế, Việt Nam nhập khẩu thuốc men, vaccine và sản phẩm sinh học y tế từ Cuba, trong đó có hợp đồng mua 5 triệu liều vaccine Abdala của Cuba. Về giáo dục-đào tạo, hàng năm Cuba trao nhiều học bổng chuyên ngành cho sinh viên Việt Nam, trong khi nhiều thanh niên Cuba được cấp học bổng sang học tiếng và văn hóa Việt Nam tại Ðại học Quốc gia Hà Nội.  Dự kiến, hai bên sẽ mở Khoa nghiên cứu Hồ Chí Minh ở Cuba và Khoa nghiên cứu Fidel Castro ở Việt Nam.

Bên cạnh đó, hợp tác quốc phòng cũng là trụ cột quan trọng, bao gồm trao đổi đoàn, đào tạo, công nghiệp quốc phòng, công tác Đảng, công tác chính trị và y học quân sự.
Hai nước cũng đã ký thỏa thuận hợp tác thực hiện “Dự án hỗ trợ kỹ thuật tăng cường năng lực xây dựng và thực thi pháp luật cho Cuba”, là dự án viện trợ kỹ thuật về thể chế đầu tiên của Việt Nam dành cho nước ngoài, làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác về lập pháp và tư pháp giữa Việt Nam- Cuba…

* Tiếp tục gìn giữ, kế thừa và phát huy tài sản chung quý báu của hai dân tộc

Năm 2025 là năm ghi dấu nhiều sự kiện đặc biệt khi Việt Nam kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945-2025) và cũng là năm Việt Nam và Cuba kỷ niệm 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (2/12/1960-2/12/2025). Trong năm nay, hai nước đã và đang cùng nhau tăng cường các hoạt động giao lưu nhân dân nhằm kỷ niệm “Năm hữu nghị Việt Nam-Cuba 2025”, để người dân hai nước, nhất là thế hệ trẻ hiểu sâu sắc hơn về ý nghĩa, tầm quan trọng của mối quan hệ đặc biệt Việt Nam-Cuba; bồi dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ hai nước luôn trân trọng, gìn giữ và phát triển hơn nữa mối quan hệ mẫu mực và thủy chung giữa hai dân tộc.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cho biết gần đây nhất, Việt Nam đã phát động Chương trình vận động toàn quốc “65 năm nghĩa tình Việt Nam-Cuba” để quyên góp hỗ trợ nhân dân Cuba vượt qua những khó khăn hiện nay và thực sự vô cùng tự hào và xúc động khi chứng kiến tình cảm, sự ủng hộ lớn lao của nhân dân Việt Nam đối với nhân dân Cuba. Bằng những tình cảm trong sáng, chân tình, thủy chung son sắt, bằng lòng tin cậy đặc biệt và tinh thần đoàn kết, đùm bọc lẫn nhau, có thể khẳng định mạnh mẽ rằng mối quan hệ đặc biệt Việt Nam-Cuba đang không không ngừng được vun đắp, củng cố và phát triển toàn diện, vì lợi ích nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở các khu vực và trên thế giới.

Nói về sự kiện này, Đại sứ Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes khẳng định, sự ủng hộ của người dân Việt Nam là một nguồn động viên sâu sắc từ nhân dân Việt Nam, giúp người dân Cuba tiếp tục kiên cường và tăng thêm niềm tin vào chiến thắng của hai dân tộc. Sự ủng hộ đó là giá trị vô giá về tinh thần, sự nhân văn và tình đoàn kết mà thông điệp từ cuộc vận động này mang lại, khi nhân dân Việt Nam đã chạm đến trái tim nhân dân Cuba thông qua sáng kiến quan trọng này. Nhà nước và nhân dân Cuba mãi biết ơn người anh em Việt Nam.

Và chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam dự Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam từ ngày 31/8 đến 2/9/2025 của Bí thư Thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez và Phu nhân tiếp tục là một sự kiện đặc biệt trong năm nay, càng làm sâu sắc hơn quan hệ đoàn kết đặc biệt Việt Nam-Cuba.

Đại sứ Việt Nam tại Cuba Lê Quang Long nhấn mạnh, 80 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, Việt Nam đã vượt qua muôn vàn thử thách, từ một đất nước còn nhiều khó khăn đã vươn lên mạnh mẽ, đạt được những thành tựu kinh tế - xã hội vượt bậc và khẳng định vị thế ngày càng cao trên trường quốc tế. Trong hành trình đó, tình hữu nghị đặc biệt, vô tư, trong sáng với Cuba luôn là điểm tựa vững chắc, là biểu tượng sống động của chủ nghĩa quốc tế chân chính. Việt Nam sẽ không ngừng vun đắp, làm sâu sắc hơn nữa mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện với đất nước Cuba anh em, biến mối quan hệ này thành tài sản vô giá cho các thế hệ mai sau.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang thì khẳng định, chuyến thăm của Bí thư Thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez và Phu nhân một lần nữa khẳng định tình đoàn kết giữa Việt Nam và Cuba tiếp tục là ngọn đốc soi sáng con đường hợp tác, phát triển vì lợi ích chính đáng của mỗi nước, đóng góp vào các nỗ lực chung vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.

Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang cho biết, thời gian tới Việt Nam và Cuba sẽ cùng nhau khai thác tốt hơn nữa những tiềm năng hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư; tiếp tục phát huy hiệu quả hợp tác nông nghiệp, đặc biệt trong sản xuất lúa gạo, thủy sản, chế biến ngô… Cùng với đó, hai nước sẽ tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, phối hợp chặt chẽ trong các lĩnh vực công nghệ sinh học, phát triển công nghệ xanh, dược phẩm, y tế, xây dựng, du lịch, chuyển đổi số… nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của hai nước và ứng phó với các thách thức toàn cầu./.

      Trọng Đức