Phan Châu Trinh (1872-1926)
Nhà yêu nước Phan Châu Trinh (hiệu Tây Hồ) sinh ngày 9/9/1872 tại Quảng Nam, trong một gia đình võ quan triều Nguyễn. Ông là một trong những nhân vật tiêu biểu của phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX.
Ông từng sang Nhật Bản, Pháp để học hỏi, tìm đường cứu nước; đồng thời nhiều lần diễn thuyết, yêu cầu chính quyền Pháp thay đổi chính sách cai trị tại Việt Nam.
Phan Châu Trinh còn là một trong những nhà văn hóa, giáo dục với tư tưởng cải cách tiêu biểu. Ông là người khởi xướng phong trào Duy Tân (1906-1908) với tư tưởng tiến bộ nhằm chấn hưng dân tộc, xây dựng nền giáo dục và văn hóa mới, hướng tới mục tiêu “Khai dân trí - Chấn dân khí - Hậu dân sinh”. Ông đặt khai dân trí làm nền tảng, kiên trì cải hóa xã hội thông qua giáo dục, văn hóa và nâng cao nhận thức với niềm tin rằng chỉ khi dân trí được mở mang thì quốc gia mới có thể chuyển mình thực sự. Đồng thời ông sớm đặt vấn đề dân quyền trong tư duy chính trị hiện đại, hướng đến một xã hội nơi quyền của người dân được xác lập và bảo đảm.
Ông qua đời ngày 24/3/1926, tại Sài Gòn.
Năm 2007, Giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh lần đầu được trao nhằm tôn vinh những cá nhân có đóng góp xuất sắc trong các lĩnh vực giáo dục, nghiên cứu văn hóa, Việt Nam học và dịch thuật.