Tiếp tục chung tay xoa dịu nỗi đau da cam

Hà Nội (TTXVN 7/8/2026) Chiến tranh đã lùi xa nhưng những di chứng của chất độc da cam/dioxin vẫn hiện hữu trong cuộc sống của hàng triệu người Việt Nam. Xoa dịu nỗi đau da cam là trách nhiệm chính trị, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội.

Nỗi đau còn đó

Chiến tranh luôn để lại những mất mát nặng nề. Song, hiếm có cuộc chiến nào mà hậu quả còn tiếp tục âm thầm hủy hoại con người và môi trường qua nhiều thế hệ như cuộc chiến tranh hóa học ở Việt Nam.

Ngày 10/8/1961, chuyến bay đầu tiên mang theo chất diệt cỏ đã mở màn cho cuộc chiến tranh hóa học do quân đội Hoa Kỳ tiến hành tại Việt Nam. Theo Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin, từ năm 1961 đến 1971, quân đội Hoa Kỳ thực hiện gần 20.000 phi vụ phun rải khoảng 80 triệu lít chất độc hóa học xuống miền Nam Việt Nam, trong đó hơn 61% là chất độc da cam chứa dioxin - một trong những chất độc nguy hiểm nhất mà con người từng biết đến.

Dioxin không chỉ hủy hoại hệ sinh thái và ô nhiễm môi trường, mà còn xâm nhập vào cơ thể con người, gây tổn thương trên nhiều cơ quan, làm gia tăng nguy cơ ung thư, rối loạn nội tiết, tổn thương thần kinh, suy giảm khả năng sinh sản. Hơn thế nữa, nó gây đột biến gen, dị tật bẩm sinh; di truyền sang thế hệ con, cháu của những người bị phơi nhiễm. Chính đặc điểm đó đã khiến thảm họa da cam trở thành một trong những hậu quả chiến tranh đặc biệt nghiêm trọng.

Theo Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin, khoảng 4,8 triệu người Việt Nam đã bị phơi nhiễm chất độc da cam; gần một triệu người đã qua đời; hơn ba triệu người vẫn đang phải vật lộn với bệnh tật và những di chứng nặng nề, trong khi hậu quả của chất độc đã được ghi nhận truyền sang thế hệ thứ tư. Có những gia đình ba, bốn thế hệ cùng mang di chứng của chất độc hóa học. Có những người mẹ cả cuộc đời gắn với việc chăm sóc người chồng là thương binh rồi tiếp tục chăm sóc những người con, người cháu sinh ra với dị tật. Có những đứa trẻ sinh ra trong thời bình nhưng lại phải sống trọn cuộc đời trong bệnh tật do hậu quả mà chiến tranh để lại.

Ngoài những tổn hại về sức khỏe, còn là gánh nặng kinh tế đối với gia đình; là áp lực đối với hệ thống y tế, an sinh xã hội; là thách thức đối với mục tiêu nâng cao chất lượng dân số và phát triển bền vững của đất nước.

Chính vì vậy, trong suốt thời gian qua, công cuộc khắc phục hậu quả chất độc hóa học, chăm sóc, giúp đỡ nạn nhân chất độc da cam luôn được sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước, của các cấp, các ngành và cả hệ thống chính trị.

Chung tay xoa dịu nỗi đau da cam

Trong  những năm qua, Đảng và Nhà nước đã từng bước hoàn thiện hệ thống chủ trương, chính sách dành cho người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học và thân nhân của họ. Đặc biệt, Chỉ thị số 43-CT/TW ngày 14/5/2015 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong giải quyết hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam đã tạo cơ sở quan trọng để huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị tham gia công tác này. Sau hơn 10 năm triển khai, nhận thức và hành động của các cấp, các ngành có nhiều chuyển biến; công tác chăm sóc nạn nhân, xử lý ô nhiễm dioxin, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế đạt nhiều kết quả tích cực.

Cùng với việc hoàn thiện chính sách, Nhà nước duy trì nguồn lực lớn để thực hiện các chế độ trợ cấp, chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng và bảo đảm an sinh cho người bị ảnh hưởng bởi chất độc da cam. Mỗi năm, ngân sách dành trên 10.000 tỷ đồng để thực hiện các chế độ, chính sách liên quan.

Các cấp Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam đã phát huy tốt vai trò nòng cốt trong vận động xã hội tham gia chăm lo nạn nhân da cam. Hàng trăm tỷ đồng được huy động để xây dựng nhà tình nghĩa, hỗ trợ khám, chữa bệnh, trao học bổng, hỗ trợ sinh kế, phục hồi chức năng và cải thiện đời sống cho hàng chục nghìn gia đình. Riêng năm 2025, các cấp Hội đã huy động được hơn 324 tỷ đồng; trong đó, sử dụng để hỗ trợ xây mới và sửa chữa 317 căn nhà; nuôi dưỡng thường xuyên hơn 2.200 nạn nhân tại các trung tâm và cộng đồng... Bên cạnh trợ cấp và chăm sóc sức khỏe, công tác phục hồi chức năng, đào tạo nghề, tạo việc làm và hỗ trợ sinh kế cho nạn nhân chất độc da cam ngày càng được chú trọng, giúp nhiều nạn nhân có thêm cơ hội tự lập, hòa nhập cộng đồng và từng bước ổn định cuộc sống.

Nhân dịp kỷ niệm 65 năm Thảm họa da cam ở Việt Nam (10/8/1961-10/8/2026), Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền, tri ân và vận động nguồn lực nhằm chăm sóc, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam trên phạm vi cả nước. Điểm nhấn của chuỗi sự kiện là triển lãm "Da cam - Lương tri và Công lý" diễn ra từ ngày 22/7 đến 22/8 tại Bảo tàng Đà Nẵng. Triển lãm giới thiệu hơn 400 hình ảnh, tài liệu và hiện vật về thảm họa da cam, công tác khắc phục hậu quả, hành trình đấu tranh đòi công lý cũng như những tấm gương vượt khó của nạn nhân và các tổ chức, cá nhân đồng hành cùng Hội.

Sáng 2/8/2026, tại phố đi bộ Nguyễn Huệ (TP Hồ Chí Minh) đã diễn ra Chương trình đi bộ đồng hành vì nạn nhân chất độc da cam 2026 với sự tham dự của hơn 5.000 người. Phát biểu tại Chương trình, Thiếu tướng, PGS.TS, Thầy thuốc Nhân dân Nguyễn Hồng Sơn - Phó Chủ tịch Trung ương Hội Nạn nhân chất độc da cam Việt Nam, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam TP Hồ Chí Minh cho biết, chúng ta không thể thay đổi lịch sử nhưng có thể thay đổi được tương lai. Trên tinh thần "gác lại quá khứ - hướng tới tương lai", chúng ta kêu gọi lương tri, tấm lòng nhân hậu và những bàn tay đoàn kết nghĩa tình của bạn bè thế giới cùng xoa dịu nỗi đau thế kỷ này.

Thiếu tướng Nguyễn Hồng Sơn cũng cho rằng cần quyết liệt mau chóng đưa "Dự án Làng Cam" vào hoạt động. Thiếu tướng Nguyễn Hồng Sơn cho biết: "Dự án Làng Cam" giải quyết được ba vấn đề: chăm sóc sức khỏe, giáo dục đào tạo (dạy nghề) và tổ chức sản xuất… Họ sẽ được thay đổi vị thế từ nạn nhân sang người truyền cảm hứng. Họ sẽ tạo ra những sản phẩm tùy theo năng lực để được khẳng định giá trị của bản thân mình. Đó là mục đích chúng ta đưa họ về hòa nhập với cuộc sống.

Khắc phục hậu quả chất độc da cam là hành trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và chung sức của cả hệ thống chính trị, cộng đồng và bạn bè quốc tế. Mỗi chủ trương đúng đắn, mỗi chính sách thiết thực, mỗi nghĩa cử sẻ chia hôm nay đều góp phần bù đắp những mất mát do chiến tranh để lại, củng cố niềm tin vào các giá trị nhân văn và khẳng định trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với tương lai của đất nước./.

Minh Duyên