Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Nhà lý luận, nhà khoa học xuất sắc của Đảng

Hà Nội (TTXVN 26/5/2026) Không chỉ là nhà lãnh đạo tài năng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng còn là nhà lý luận, nhà khoa học xuất sắc, người tiên phong trong việc bổ sung, hoàn thiện hệ thống lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, nâng tầm nền lý luận chính trị Việt Nam trong thời kỳ đổi mới.

Nhà tư tưởng lý luận xuất sắc

Cả cuộc đời không ngừng nghiên cứu, trăn trở với những vấn đề lý luận và thực tiễn, ở Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng hội tụ những phẩm chất, tài năng của một nhà chính trị đặc biệt xuất sắc và nhà khoa học uyên bác.

Sau khi tốt nghiệp Khoa Văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học quốc gia Hà Nội) vào tháng 12/1967,  Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng được tiếp nhận về làm biên tập viên Tạp chí Học tập, nay là Tạp chí Cộng sản. Kể từ đó, cả cuộc đời đồng chí gắn bó với công tác lý luận của Đảng cho dù gánh vác các trọng trách khác nhau trong bộ máy của Đảng, Nhà nước, đặc biệt cả khi đã trở thành Tổng Bí thư của Đảng. 

Khó có thể thống kê đầy đủ, chính xác hết các công trình khoa học của Tổng Bí thư, song có thể nhận thấy, với hàng trăm bài viết, công trình nghiên cứu, nhiều sách lý luận được xuất bản, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã có những đóng góp to lớn cho công tác tư tưởng lý luận của Đảng ta. Toàn bộ các công trình nghiên cứu, bài viết của Tổng Bí thư thể hiện một tư duy lý luận sắc bén, nhanh nhạy phát hiện vấn đề từ thực tiễn, từ đó có những luận giải thỏa đáng.

Trong đó phải kể đến công trình dày công nghiên cứu của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng là "Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam".

Bằng lập luận chặt chẽ, phân tích sâu sắc, chắt lọc từ thực tiễn phong phú, đồng chí đã tổng kết lịch sử phát triển của thế giới đương đại cũng như thực tiễn cách mạng Việt Nam, từ đó khẳng định một cách khoa học về con đường duy nhất đúng cho sự phát triển của đất nước - đó là con đường xã hội chủ nghĩa. Đồng chí Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: nhân dân Việt Nam đã trải qua quá trình đấu tranh cách mạng lâu dài, đầy gian khổ, hy sinh chống lại ách đô hộ và sự xâm lược của thực dân, đế quốc để bảo vệ nền độc lập dân tộc và chủ quyền thiêng liêng của đất nước, vì tự do, hạnh phúc của nhân dân. Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là đường lối cơ bản, xuyên suốt của Đảng, là nguyên lý thành công của cách mạng Việt Nam và cũng là điểm cốt yếu trong di sản tư tưởng Hồ Chí Minh. Đi lên chủ nghĩa xã hội là yêu cầu khách quan, là con đường tất yếu duy nhất đúng để đạt được tự do, ấm no, hạnh phúc của nhân dân Việt Nam.

Ngoài tác phẩm lý luận lớn này, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng còn có nhiều cống hiến trên các lĩnh vực lý luận chuyên ngành. Đó là các cuốn  sách: “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần xây dựng Đảng và Nhà nước ta ngày càng trong sạch, vững mạnh” (2/2023); "Một số vấn đề về đường lối quân sự, chiến lược quốc phòng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa thời kỳ mới" (7/2023); "Phát huy truyền thống đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước ta ngày càng giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc" (11/2023); "Xây dựng và phát triển nền đối ngoại, ngoại giao Việt Nam toàn diện, hiện đại, mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam”" (11/2023); “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” (6/2024)…

Các cuốn sách của Tổng Bí thư đã nhận được sự quan tâm đặc biệt và đều được các học giả, nhà nghiên cứu trong, ngoài nước và Nhân dân ta đánh giá rất cao, không chỉ do giá trị tư tưởng và nội dung của tác phẩm, mà một phần chính là bản thân tác giả - một con người có trí tuệ, có nhân cách và luôn luôn kiên định mục tiêu, lý tưởng mà Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Nhân dân ta đã lựa chọn.

Với tư duy lý luận sắc bén, nhanh nhạy phát hiện vấn đề từ thực tiễn

Toàn bộ các công trình nghiên cứu, bài viết của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thể hiện một tư duy lý luận sắc bén, nhanh nhạy phát hiện vấn đề từ thực tiễn, từ đó có những luận giải thỏa đáng. Đó là các vấn đề về đặc điểm và những biến đổi trong các mối quan hệ lớn của thế giới đương đại; là việc giải quyết mối quan hệ giữa đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ với việc giải quyết tốt các mối quan hệ với các nước lớn trong bối cảnh, điều kiện Việt Nam có tiềm lực chưa mạnh, trong bối cảnh hội nhập quốc tế toàn diện trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, đối ngoại, an ninh, quốc phòng...

Nhờ đường lối đối ngoại chủ động, linh hoạt nhưng có nguyên tắc “Dĩ bất biến, ứng vạn biến” mang bản sắc “cây tre Việt Nam” và sự lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời, sáng suốt của Đảng ta, đứng đầu là Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Việt Nam đã làm “mềm hóa” các quan hệ thù địch, đã thắt chặt thêm các quan hệ quốc tế với các nước trên thế giới, tạo môi trường thuận lợi cho sự giao lưu, hợp tác quốc tế trong phát triển kinh tế, đồng thời bảo đảm giữ vững quốc phòng an ninh của đất nước. Đó là tư duy mới về vấn đề bạn - thù trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc… Các công trình, bài viết đều thể hiện tầm tư duy chiến lược, sự nhạy bén chính trị về những vấn đề sống còn của đất nước.

Nhiều ý tưởng, quan điểm, sản phẩm nghiên cứu của đồng chí đã được cụ thể hóa thành các quy định của Đảng, như vấn đề xây dựng Đảng về đạo đức, trong đấu tranh phòng chống tham nhũng, tiêu cực với quyết tâm, ý chí và phương châm “Không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, “không ngừng nghỉ” được Đảng ta chuyển thành các quy định, cơ chế… và đã được thực hiện, mang lại hiệu quả rõ rệt. 

Để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý, có giá trị trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng luôn đau đáu lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân”. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cũng hiểu rõ rằng, Đảng phải biết tự sửa, biết dựa vào dân để chỉnh đốn, chỉnh đốn là từ bên trên trở xuống. Vì vậy, đồng chí đã trực tiếp làm Tổng Tư lệnh (Trưởng ban Chỉ đạo) “cuộc chiến” chống tham nhũng, với tinh thần không khoan nhượng, ai không làm, ai do dự thì đứng sang một bên… và “cuộc chiến” này đã tạo được niềm tin mạnh mẽ trong Nhân dân.

Là Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, với quyết tâm chính trị rất cao, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã chỉ đạo quyết liệt, kiên trì, đồng bộ, toàn diện, bài bản, đi vào chiều sâu, có bước đột phá, gắn liền giữa phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị. Nhiều tư tưởng, quan điểm, phương châm chỉ đạo, nguyên tắc hành động trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực do Tổng Bí thư khởi xướng và chỉ đạo đã phát huy hiệu quả, được khẳng định qua thực tiễn, mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý, có giá trị cả về lý luận và thực tiễn.

“Cuộc chiến” này có lý luận, có bài bản. Lý luận đó được thể hiện cơ bản trong tác phẩm “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần xây dựng Đảng và Nhà nước ta ngày càng trong sạch, vững mạnh” (2/2023) của đồng chí Tổng Bí thư. Cuộc chiến này có mục tiêu rõ ràng và nhân tố quyết định là sự lãnh đạo trực tiếp, chặt chẽ, toàn diện và thường xuyên của Đảng; dựa vào dân, lắng nghe dân. Đặc biệt, là sự gương mẫu, nhất quán giữa nói và làm, sự kiên trì đấu tranh không ngừng nghỉ, sự thống nhất giữa những nung nấu nhiều năm và hành động cụ thể trong đấu tranh với tham nhũng, tiêu cực của đồng chí. Nhờ vậy, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực đạt được nhiều kết quả rất quan trọng, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị, tăng thêm niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ ta.

Và thực tế minh chứng một điều là, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã thực thi sứ mệnh trên cương vị của một người đứng đầu đất nước trong việc bảo vệ sự tồn vong và phát triển đất nước bằng hai con đường song song: luật pháp và văn hóa. Luật pháp là sự nghiêm minh và văn minh của một nhà nước, của một quốc gia, còn văn hóa là tâm hồn và đức hạnh của một dân tộc. Cuộc đấu tranh chống tham nhũng do Tổng Bí thư đứng đầu là thể hiện sự nghiêm minh của một Nhà nước, lối sống văn minh của một quốc gia và công cuộc chấn hưng văn hóa là việc xây dựng nhân cách và tư cách của dân tộc.

Phương Phương (tổng hợp)