Hà Nội (TTXVN 5/7/2026) Sự ra đi của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển vào lúc 9 giờ 18 phút ngày 4/7/2026 khép lại hành trình gần một thế kỷ của một con người bình dị nhưng đã làm nên một huyền thoại trong những năm tháng chống Mỹ, cứu nước. Với nhiều thế hệ người Việt Nam, tên tuổi bà gắn liền với hình ảnh người nữ dân quân Thanh Hóa vác hai hòm đạn pháo nặng vượt mưa bom, bão đạn, tiếp ứng cho trận địa phòng không chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng – biểu tượng của ý chí "quyết tử để Tổ quốc quyết sinh".
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển phát biểu tại buổi Chủ tịch nước gặp mặt Đoàn đại biểu người có công với cách mạng tiêu biểu, nhân kỷ niệm 77 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2024), chiều 22/7/2024. Ảnh: Nhan Sáng-TTXVN

Huyền thoại từ trận địa Hàm Rồng

Nhắc đến Hàm Rồng là nhắc đến một trong những "tọa độ lửa" ác liệt nhất miền Bắc những năm 1965. Cầu Hàm Rồng giữ vị trí đặc biệt quan trọng trên tuyến giao thông chiến lược Bắc-Nam nên trở thành mục tiêu đánh phá khốc liệt của không quân Mỹ. Trong những ngày tháng ấy, quân và dân Thanh Hóa đã biến mỗi ngọn núi, mỗi bờ sông thành một pháo đài kiên cường.

Giữa khói lửa chiến tranh nổi bật lên hình ảnh cô gái trẻ Ngô Thị Tuyển. Khi trận địa phòng không đang chiến đấu quyết liệt, đạn pháo có nguy cơ cạn kiệt, bà đã không quản hiểm nguy, một mình vác cùng lúc hai hòm đạn pháo có tổng trọng lượng 98kg, vượt xa cân nặng cơ thể, băng qua những cung đường bị bom cày xới để tiếp tế kịp thời cho các khẩu đội. Hành động ấy góp phần giúp trận địa duy trì hỏa lực, cùng quân và dân Hàm Rồng đánh trả nhiều đợt không kích dữ dội của địch. Sau hai ngày lịch sử 3 và 4/4/1965, quân và dân Hàm Rồng bắn rơi 47 máy bay Mỹ, bảo vệ vững chắc cây cầu huyết mạch.

Nữ dân quân Ngô Thị Tuyển vác 2 hòm đạn nặng 98 kg (nặng gấp đôi cơ thể) phục vụ bộ đội chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng. Ảnh: TTXVN phát

Hình ảnh cô gái Nam Ngạn nhỏ bé mang sức mạnh phi thường nhanh chóng lan tỏa khắp cả nước, trở thành biểu tượng của ý chí "không có gì quý hơn độc lập, tự do".

Không chỉ nổi tiếng bởi sức vóc đặc biệt, điều làm nên giá trị bền vững của tấm gương Ngô Thị Tuyển chính là tinh thần sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc. Trong khoảnh khắc sinh tử của chiến tranh, bà không nghĩ đến bản thân mà chỉ có một mục tiêu duy nhất: đưa đạn đến trận địa để đồng đội tiếp tục chiến đấu.

Ngày 1/1/1967, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 21 tuổi.

Đó không chỉ là phần thưởng dành cho cá nhân bà mà còn là biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh: Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang.

 Vẻ đẹp, biểu tượng bất khuất của người phụ nữ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định phụ nữ Việt Nam "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang". Cuộc đời của Anh hùng Ngô Thị Tuyển là minh chứng sống động cho tám chữ vàng cao quý ấy.

Ở bà hội tụ phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh: gan dạ trước bom đạn, kiên cường trước gian khổ, giàu lòng yêu nước và sẵn sàng cống hiến tất cả cho độc lập dân tộc. Hình ảnh người nữ dân quân vác hai hòm đạn pháo không chỉ phản ánh sức mạnh thể chất mà còn thể hiện sức mạnh tinh thần của cả một dân tộc không chịu khuất phục trước bất kỳ kẻ thù nào.

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển phát biểu tại buổi Tổng Bí thư gặp mặt cán bộ lão thành cách mạng, người có công, gia đình chính sách tiêu biểu khu vực miền Bắc, nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025), chiều 15/4/2025. Ảnh: Phương Hoa - TTXVN

Sau chiến tranh, như nhiều cựu chiến binh khác, bà trở về với cuộc sống đời thường, sống giản dị, khiêm nhường, tiếp tục là tấm gương giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Những người sống gần bà đều nhớ hình ảnh một người phụ nữ giản dị, chân thành, luôn gần gũi với bà con khu phố. Tuy không có con, nhưng ngôi nhà nhỏ trên phố Trường Thi chưa bao giờ vắng đồng đội, những cán bộ trẻ, những học sinh tìm đến nghe bà kể chuyện chiến trường.

Trong những cuộc gặp gỡ với học sinh, đoàn viên, thanh niên hay cán bộ, chiến sĩ, bà luôn nhắn nhủ về giá trị của hòa bình, lòng yêu nước và trách nhiệm của mỗi người đối với Tổ quốc.

Điều đáng trân trọng là dù được cả nước biết đến như một huyền thoại, bà chưa bao giờ xem chiến công của mình là điều đặc biệt. Với bà, đó chỉ là trách nhiệm của một người công dân khi đất nước lâm nguy.

Di sản còn mãi

Sự ra đi của Anh hùng Ngô Thị Tuyển để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với đồng đội, quê hương Thanh Hóa và đông đảo nhân dân cả nước. Nhưng những gì bà để lại sẽ không bao giờ mất đi.

Đó là bài học về lòng yêu nước được viết bằng hành động.

Đó là tinh thần dám đối mặt với hiểm nguy để bảo vệ lợi ích chung.

Đó là niềm tin rằng sức mạnh của con người Việt Nam luôn có thể tạo nên những điều tưởng như không thể.

Ngày nay, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức. Không còn tiếng bom rơi, đạn nổ, nhưng tinh thần Hàm Rồng, tinh thần Ngô Thị Tuyển vẫn nguyên giá trị.

Một con người có thể rời xa cõi tạm, nhưng những giá trị mà họ cống hiến cho dân tộc sẽ còn sống mãi.

Vĩnh biệt Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển – người con ưu tú của quê hương Thanh Hóa, người phụ nữ đã viết nên huyền thoại bằng chính đôi vai bé nhỏ của mình giữa mưa bom bão đạn.

Tên tuổi bà sẽ mãi được nhắc nhớ cùng chiến thắng Hàm Rồng, cùng bản anh hùng ca bất diệt của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX; trở thành nguồn cảm hứng để các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục gìn giữ, xây dựng đất nước hòa bình, hùng cường, thịnh vượng, xứng đáng với những hy sinh của lớp người đi trước./.

Phương Phương