50 năm quan hệ Việt Nam - CHLB Đức phát triển mạnh mẽ và hiệu quả

LưuHủy

Trong khuôn khổ tham dự Hội nghị các Chủ tịch Quốc hội thế giới lần thứ 6 và tiến hành các hoạt động song phương tại Thụy Sĩ, sáng 30/7/2025, giờ địa phương, tại thành phố Geneva, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gặp Chủ tịch Thượng viện CHLB Đức Anke Rehlinger. Ảnh: Doãn Tấn – TTXVN

  * Nửa thế kỷ quan hệ hiệu quả và thực chất

Chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 23/9/1975, nhưng sợi dây liên kết giữa Việt Nam và Cộng hòa Liên bang Đức ở hai lục địa Á-Âu đã hình thành và tồn tại từ rất lâu trước đó. Trong hành trình đi tìm đường giải phóng dân tộc cách đây khoảng một thế kỷ, người thanh niên yêu nước Nguyễn Ái Quốc đã từng sinh sống tại Berlin. Năm 1957, trên cương vị Chủ tịch Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam), Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Người đã đi thăm chính thức Cộng hòa Dân chủ Đức. Sau này, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục gieo mầm và dày công vun đắp cho mối quan hệ hữu nghị giữa hai dân tộc Việt Nam-Đức đơm hoa, kết trái.

Từ giữa thế kỷ XX, hàng vạn cán bộ, chuyên gia, kỹ sư, lưu học sinh và người lao động Việt Nam đã học tập, làm việc và sinh sống tại Đức. Trên nền tảng giao lưu xã hội sâu sắc đó, trong 50 năm qua mối quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam và Đức đã có sự phát triển mạnh mẽ và toàn diện trên các lĩnh vực chính trị-ngoại giao, kinh tế, giáo dục, kết nghĩa địa phương…

Hai nước đã ký Tuyên bố chung Hà Nội về thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược vì tương lai vào tháng 10/2011 nhân chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Đức Angela Merkel; ký Tuyên bố chung thiết lập Đối tác Năng lượng Việt Nam-Đức vào tháng 7/2025 nhân dịp Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân dự Hội nghị Thượng đỉnh Phụ nữ Toàn cầu và hoạt động song phương tại Đức.

Kế hoạch hành động chiến lược Việt Nam-Đức giai đoạn 2023-2025 đã xác định 5 lĩnh vực hợp tác ưu tiên gồm: Tăng cường cam kết duy trì trật tự dựa trên luật lệ và mở rộng quan hệ trong lĩnh vực chính sách an ninh; Làm sâu sắc hơn quan hệ kinh tế và thúc đẩy kết nối, năng lượng và chuyển đổi số; Thiết lập quan hệ đối tác đầy triển vọng về khí hậu, năng lượng và môi trường; Tăng cường quan hệ trong lĩnh vực giáo dục, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; và Tăng cường giao lưu nhân dân.

Hai nước thường xuyên trao đổi đoàn và tiếp xúc cấp cao, tạo động lực thúc đẩy hợp tác. Gần đây có: Thủ tướng Cộng hòa Liên bang Đức Olaf Scholz thăm chính thức Việt Nam (tháng 11/2022); Tổng thống Cộng hòa Liên bang Đức Frank-Walter Steinmeier và Phu nhân thăm cấp Nhà nước Việt Nam (tháng 1/2024); Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp Thủ tướng Đức Olaf Scholz nhân dịp dự Hội nghị thượng đỉnh Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại thành phố Rio de Janeiro (Brazil) (ngày 18/11/2024); Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Đức Johann Wadephul  (tháng 6/2025); Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gặp Chủ tịch Thượng viện Đức Anke Rehlinger nhân dịp tham dự Hội nghị các Chủ tịch Quốc hội thế giới lần thứ 6 tại Thụy Sĩ (ngày 30/7/2025); Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Phụ nữ Toàn cầu tại Berlin (Đức) (tháng 7/2025)…

Đối ngoại Đảng và đối ngoại nhân dân giữa hai nước không ngừng được mở rộng. Đảng Cộng sản Việt Nam có cơ chế đối thoại lý luận cấp cao với cả Đảng Dân chủ xã hội Đức (SPD) và Đảng Cánh tả Đức.

Quan hệ hợp tác quốc phòng-an ninh cũng có những bước tiến nổi bật, trở thành trụ cột chính và quan trọng trong quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước trong bối cảnh những thách thức địa - chính trị toàn cầu ngày càng gia tăng. Tháng 11/2022, Bộ Quốc phòng hai nước đã ký kết Thỏa thuận hợp tác quốc phòng, thiết lập khuôn khổ hợp tác toàn diện về trao đổi đoàn, chia sẻ chiến lược, đào tạo, quân y và gìn giữ hòa bình.  

Hai nước hiện có nhiều cơ chế hợp tác hiệu quả như: Đối thoại chiến lược, Tham khảo chính sách đối ngoại, Ủy ban hỗn hợp về hợp tác kinh tế, Ủy ban hỗn hợp về hợp tác khoa học-công nghệ… nhằm tăng cường hợp tác, tin cậy và hiểu biết lẫn nhau.

Tại các diễn đàn đa phương, hai nước chia sẻ quan điểm và tầm nhìn chung về chủ nghĩa đa phương, duy trì trật tự dựa trên luật lệ, bảo vệ luật pháp quốc tế, Hiến chương và nguyên tắc của Liên hợp quốc…

  * Hợp tác kinh tế, thương mại là điểm sáng

Trong khi hợp tác trên các kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Quốc hội cũng như hợp tác trong các lĩnh vực chuyên ngành khác không ngừng được thúc đẩy thì hợp tác kinh tế là một điểm sáng tiêu biểu của quan hệ Việt Nam - Đức.

Đức hiện là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam trong Liên minh châu Âu (EU) và đứng thứ 12 trên thế giới; và là đối tác đầu tư châu Âu lớn thứ tư của Việt Nam.

Kim ngạch thương mại giữa hai nước tăng mạnh, từ mức 5,6 tỷ USD năm 2011 lên 11,1 tỷ USD năm 2024. Nhiều doanh nghiệp Đức rất quan tâm đến môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam trong chiến lược đa dạng hóa, điều chỉnh chuỗi cung ứng nhằm không để quá lệ thuộc vào một nền kinh tế. 

LưuHủy

Đức là một trong những nhà viện trợ ODA lớn nhất cho Việt Nam, tập trung vào các lĩnh vực năng lượng, đào tạo nghề gắn với phát triển bền vững và chính sách môi trường. Trong ảnh: Lễ ký Thỏa thuận hợp tác bổ sung về việc mở rộng hợp tác trong lĩnh vực đưa người lao động Việt Nam sang học tập và làm việc tại CHLB Đức trong ngành điều dưỡng, ngày 13/6/2017, tại Hà Nội. Ảnh: Anh Tuấn – TTXVN

Theo Đại sứ Việt Nam tại CHLB Đức Nguyễn Đắc Thành, Việt Nam và Đức là  hai nền kinh tế có độ mở cao, nhiều tiềm năng và có sự bổ sung lẫn nhau, cũng như hoạt động năng động của các doanh nghiệp hai nước. Hai bên hiện đang tích cực thúc đẩy hợp tác lao động, đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu cao về nguồn nhân lực kỹ năng cho các doanh nghiệp và địa phương tại Đức.

Đại sứ Nguyễn Đắc Thành cho biết, thời gian tới, hai bên sẽ cùng thúc đẩy sớm phê chuẩn Hiệp định bảo hộ đầu tư Việt Nam-Liên minh châu Âu (EVIPA), để tạo động lực hợp tác mới. Các doanh nghiệp Việt Nam cần tận dụng cơ hội tiếp cận thị trường Đức, đặc biệt là trong các lĩnh vực nông sản, dệt may và điện tử thông qua Hiệp định thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA). Doanh nghiệp Đức có thể mở rộng đầu tư, kinh doanh trong các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng, trung tâm tài chính quốc tế, các dự án hạ tầng lớn như đường sắt cao tốc, sân bay, năng lượng… mà Việt Nam đang quan tâm kêu gọi đầu tư. Việt Nam và Đức cam kết thúc đẩy hợp tác bảo vệ môi trường và phát triển bền vững; đẩy mạnh các dự án về năng lượng tái tạo, quản lý tài nguyên nước và bảo vệ đa dạng sinh học.

Ngoài ra, hợp tác song phương về tư pháp - pháp luật, khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo, y tế, văn hóa  xã hội, du lịch… tiếp tục đạt kết quả tích cực. Đức nằm trong số 10 thị trường khách du lịch có mức chi tiêu cao nhất của Việt Nam. Từ năm 2023, du khách Đức tiếp tục được đơn phương miễn thị thực đến 45 ngày. 

Trong hợp tác văn hóa, năm 1997, Đức thành lập Trung tâm Văn hóa Đức (hay còn còn gọi là Viện Goethe) tại Hà Nội. Đây là địa điểm thường xuyên tổ chức các hoạt động nhằm giới thiệu văn hóa Đức và giảng dạy tiếng Đức tại Việt Nam. Trong những năm gần đây, các hoạt động giao lưu văn hóa-nghệ thuật giữa hai nước diễn ra rất sôi động. Đức hỗ trợ Việt Nam thực hiện một số dự án về bảo tồn, phục chế các di sản văn hóa tại cố đô Huế...

Đại sứ Nguyễn Đắc Thành cho biết, mối quan hệ song phương Việt Nam - Đức càng trở nên đậm đà hơn nhờ cộng đồng người Việt tại Đức. Các hoạt động nghệ thuật, triển lãm, ẩm thực, nghệ thuật truyền thống… do cộng đồng người Việt tổ chức không chỉ quảng bá hình ảnh đất nước, bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc Việt Nam, mà còn là những điểm nhấn đẹp đẽ, tô điểm thêm cho bức tranh đầy màu sắc đa dạng của nhiều địa phương tại Đức nói chung và thủ đô Berlin nói riêng.

  * Hướng tới giai đoạn phát triển mới

Năm 2025 đánh dấu cột mốc quan trọng: kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (23/9/1975-23/9/2025) và 14 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược (2011-2025). Đây là dịp để hai bên rà soát, đánh giá quan hệ song phương đang phát triển tích cực trên tất cả các lĩnh vực, tạo tiền đề chuyển sang giai đoạn hợp tác mới chặt chẽ hơn. Để kỷ niệm cột mốc này, trong năm nay hai bên đã phối hợp tổ chức nhiều hoạt động kỷ niệm nhằm làm sâu sắc hơn quan hệ hai nước và hướng tới những tiềm năng và cơ hội hợp tác trong tương lai trên các lĩnh vực.

LưuHủy

Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân chứng kiến Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long và Quốc vụ khanh Bộ Kinh tế và Năng lượng Liên bang Đức (BMWK) Stefan Rouenhoff ký Tuyên bố chung thiết lập Đối tác Năng lượng Việt Nam - Đức (Berlin, 3/7/2025). Ảnh: Phương Hoa - TTXVN

Tháng 7/2025, nhân chuyến công tác tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Phụ nữ Toàn cầu và hoạt động song phương tại Đức, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân đã tham gia lễ cắt băng đặt tượng Gấu Việt-Đức trong khuôn viên Đại sứ quán Việt Nam tại Đức. Tượng Gấu Việt-Đức với ý nghĩa Gấu vừa là biểu tượng của Berlin, vừa là biểu tượng của sự hiếu khách, sức mạnh, tinh thần đoàn kết và tình hợp tác, hữu nghị. Đặc biệt những chi tiết danh lam thắng cảnh Việt Nam và Đức trang trí trên thân Gấu Việt-Đức càng cho thấy tình đoàn kết, hữu nghị giữa hai dân tộc Việt Nam và Đức. Bên cạnh đó, Gấu Việt-Đức cũng thể hiện thành tựu hội nhập thành công của cộng đồng người Việt Nam tại Đức trong nhiều thập kỷ qua, đóng góp vào sự phồn vinh của quê hương thứ hai và là cầu nối quan hệ giữa hai nước Việt Nam và Đức.

Ngày 9/9/2025, Đại sứ quán Việt Nam tại CHLB Đức đã tổ chức Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc khánh nước CHXHCN Việt Nam (2/9/1945-2/9/2025), 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Tại đây, Tổng vụ trưởng Bộ Ngoại giao Đức Frank Hartmann đã khẳng định 50 năm quan hệ Việt Nam - Đức đồng nghĩa với 50 năm đối thoại, tôn trọng và tin cậy. Đại sứ Việt Nam tại Đức Nguyễn Đắc Thành bày tỏ tin tưởng quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Đức vì tương lai sẽ ngày càng phát triển, góp phần vào hòa bình, thịnh vượng, phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo.

Kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường đã qua, ghi nhận những thành tựu đáng tự hào mà còn là cơ hội để hai quốc gia cùng nhau định hình tầm nhìn mới, đưa quan hệ song phương bước sang giai đoạn hợp tác toàn diện, sâu sắc và bền vững hơn trong tương lai./.

Trọng Đức