Hà Nội (TTXVN 9/1/2026) Cả cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của đồng chí Đào Duy Tùng gắn liền với chặng đường đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đầy gian khổ, hy sinh nhưng rất vẻ vang, hào hùng của Đảng ta, Nhân dân ta. Cuộc đời hoạt động cách mạng phong phú, sôi nổi của đồng chí từ khi là cán bộ cơ sở đến khi giữ cương vị cao trong Đảng, dù ở bất cứ đâu, trong bất cứ hoàn cảnh nào, cương vị nào, đồng chí luôn là tấm gương đạo đức cách mạng cao đẹp.
Tổng Bí thư Đỗ Mười và đồng chí Đào Duy Tùng (ngoài cùng, bên phải) cùng các đồng chí trong Ban Chấp hành Trung ương ĐCS Việt Nam khóa VII (1991). Ảnh: Xuân Lâm/TTXVN

  * Tấm gương sáng về tinh thần tự học, tự rèn luyện

Đồng chí Đào Duy Tùng sinh ngày 20/5/1924 trong một gia đình yêu nước, tại xã Cổ Loa, huyện Đông Anh (nay là xã Đông Anh), thành phố Hà Nội. Đồng chí là một tấm gương sáng về tinh thần tự học, tự rèn luyện.

Với nhận thức sâu sắc rằng, làm cán bộ tư tưởng, lý luận phải có trình độ văn hóa tổng hợp nên ngay từ năm 1955, sau khi được đào tạo lý luận cơ bản ở nước ngoài, vừa công tác đồng chí Đào Duy Tùng vừa theo học lớp Đại học tại chức của trường Đại học Bách khoa. Đồng chí đã tự đặt cho mình mục tiêu phải đọc hết những tác phẩm kinh điển của Mác - Lênin. Đồng chí tự học tiếng Pháp để đọc các tác phẩm kinh điển của Mác chưa dịch ra tiếng Việt.

Trong gần 43 năm hoạt động ở Trung ương, đồng chí đã giành hầu hết thời gian, trí tuệ và tâm huyết của mình cho các hoạt động nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, tuyên truyền, giáo dục lý luận chính trị, đường lối chính sách của Đảng, phát hiện nhân rộng các điển hình, nhân tố mới, đấu tranh sắc bén nghiêm túc có hiệu quả chống lại các quan điểm sai trái với đường lối, quan điểm của Đảng. Là nhà tư tưởng lý luận có tư duy đổi mới, đồng chí Đào Duy Tùng luôn gắn chặt hoạt động nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn, giành nhiều thời gian đi cơ sở lắng nghe tiếng nói của nhân dân, của cán bộ Đảng viên, của trí thức nên đã kịp thời phát hiện và ủng hộ những nhân tố mới khi chúng còn manh nha chưa được chính thức thừa nhận.

Đồng chí Đào Duy Tùng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư TW Đảng nói chuyện với người dân Đắk Lắk (1995). Ảnh: TTXVN

Tài năng trong công tác tư tưởng, lý luận của đồng chí chủ yếu là thành quả của một ý chí tự học: "Học nữa, học mãi; học trong nhà trường, học trong sách, học trong thực tiễn".

  * Tấm gương đạo đức cách mạng cao đẹp

Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, dù ở vị trí công tác nào, đồng chí Đào Duy Tùng luôn là người cộng sản hết mực trung thành, tận tụy với Đảng, một nhà lãnh đạo cấp cao với tư duy đổi mới và tầm nhìn trí tuệ cao, có những đóng góp lớn cho sự nghiệp cách mạng của Đảng.

Nói về đồng chí Đào Duy Tùng, đồng chí Đỗ Mười, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã viết: Đồng chí Đào Duy Tùng là một con người khiêm nhường, giản dị, đạm bạc, trung thực, song lại chứa một trái tim sâu nặng nghĩa tình, một bộ óc có tầm cao trí tuệ, luôn sống động, hướng về sự nghiệp chung của dân, của Đảng, là nhà lãnh đạo liêm khiết, con người đổi mới của Đảng.

Tổng Bí thư Đỗ Mười và đồng chí Đào Duy Tùng, Bí thư Trung ương Đảng nói chuyện với các đồng chí lãnh đạo 4 tỉnh Hải Hưng, Thái Bình, Hà Nam và Hà Bắc (1994). Ảnh; Xuân Lâm/TTXVN

Nhiều năm liền trên cương vị Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, đồng chí Đào Duy Tùng đã dành trọn tâm sức, trí lực của mình cho việc lãnh đạo, chỉ đạo các hoạt động tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, xây dựng các luận cứ khoa học để góp phần hình thành Cương lĩnh, đường lối đổi mới của Đảng.

Trên cương vị là Thường trực Bộ Chính trị - Ban Bí thư, xử lý các văn bản của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đồng chí Đào Duy Tùng đã trung thực chắt lọc, ghi nhận những ý kiến thống nhất hình thành quan điểm của Đảng, không lồng ý kiến cá nhân của mình vào nghị quyết của Đảng, làm ảnh hưởng đến tính tập thể và chân thực của nghị quyết. Vì thế, đồng chí luôn được các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng tin tưởng, đánh giá cao.

Quá trình hoạt động cách mạng, công tác trải dài qua các thời kỳ, giai đoạn, đã giúp hình thành nên ở đồng chí Đào Duy Tùng một phong cách làm việc dân chủ, tư duy khoa học, biện chứng, độc lập, sáng tạo và sâu sát thực tiễn; lấy lý luận soi sáng thực tiễn, đồng thời lấy thực tiễn để bổ sung, phát triển lý luận. Trong những tổng kết lý luận của Đảng đặc biệt là giai đoạn đổi mới, đồng chí đã có những đóng góp vô cùng quan trọng trong phương pháp, cách làm: tập hợp, so sánh, đối chiếu giữa cái cũ và cái mới, giữa những quan điểm, ý kiến khác nhau; khảo sát, đánh giá, tổng kết thực tiễn, sau đó thảo luận, tranh luận để góp phần đề ra những nguyên tắc đổi mới hay đổi mới có nguyên tắc. Đồng chí Đào Duy Tùng luôn tìm tòi cái mới, lắng nghe, tôn trọng mọi ý kiến, đặc biệt là những ý kiến độc đáo, những ý kiến phản biện và khuyến khích cán bộ mạnh dạn phát biểu ý kiến, tranh luận.

Theo đồng chí, "trong quá trình hình thành các quan điểm mới phải phát hiện được các vấn đề quan trọng có những nhận thức không thống nhất, thẳng thắn vạch ra các quan điểm khác nhau, nêu một cách khách quan lập luận của mỗi quan điểm để thảo luận. Trong sinh hoạt của một cấp ủy, một tập thể cán bộ lý luận,... phải phát huy tự do tư tưởng, thảo luận dân chủ, nói thẳng, nói thật, không định kiến. Phải lắng nghe những ý kiến khác mình. Ngay những ý kiến cho là sai cũng gợi ý cho mình nhiều suy nghĩ, hoặc ngay những ý kiến mình cho là không đúng cũng cần bình tĩnh xem có nhân tố gì hợp lý. Đó là sinh hoạt bình thường trong Đảng". Chính vì vậy, đồng chí đã tập hợp được đội ngũ cán bộ có năng lực, phát huy trí tuệ của tập thể góp sức cho sự nghiệp chung.

Đồng chí Đào Duy Tùng, Bí thư TW Đảng nói chuyện với cán bộ, nhân dân tỉnh Yên Bái (1993). Ảnh: TTXVN

Gần 40 năm làm công tác tư tưởng lý luận, ngoài hàng trăm bài báo chính luận đặc sắc, đồng chí Đào Duy Tùng đã giành nhiều công sức, trí tuệ, tâm huyết viết nhiều tác phẩm lý luận chính trị có tác dụng sâu rộng và lâu dài.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng viết: “Trong hơn 50 năm hoạt động cách mạng, đồng chí Đào Duy Tùng đã có hơn 30 năm làm công tác tư tưởng lý luận. Đây là lĩnh vực rất khó khăn và phức tạp, nhưng chính ở lĩnh vực này, đồng chí Đào Duy Tùng đã có những đóng góp lớn lao và để lại những ấn tượng rất tốt đẹp và sâu sắc. Chúng tôi những thế hệ đi sau, lớp học trò của đồng chí Đào Duy Tùng đã học tập được rất nhiều điều tốt đẹp từ đồng chí Đào Duy Tùng. Tôi đã đọc những tác phẩm của đồng chí Đào Duy Tùng như: “Bản chất cách mạng và khoa học của Đảng ta”, “Quá trình hình thành con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam”, “Một số vấn đề về công tác tư tưởng của chúng ta”… các tác phẩm lý luận này là kết quả của một quá trình tổng kết sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam, đặc biệt là những năm đồng chí làm Thường trực Bộ Chính trị - Ban Bí thư, cùng đi với đồng chí Tổng Bí thư Đỗ Mười đến nhiều nơi, tổng kết phát hiện nhiều vấn đề. Tôi có thể nói là đồng chí sống giản dị, nói giản dị, viết giản dị nhưng chứa đựng một hàm lượng trí tuệ cao và ẩn chứa một quan điểm rất sâu sắc, rất tình cảm với dân tộc và đất nước.”

Tổng Bí thư Đỗ Mười và đồng chí Đào Duy Tùng làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Sông Bé (1993). Ảnh: TTXVN

Bên cạnh đó, trong quá trình hoạt động cách mạng của mình, đồng chí Đào Duy Tùng luôn tỏ rõ đức tính khiêm nhường, trung thực, giàu lòng vị tha, nhân hậu, đức độ, gắn bó mật thiết với Nhân dân, sống giản dị, nghĩa tình, gần gũi với mọi người và tinh thần hăng hái làm việc tới hơi thở cuối cùng. Trong công việc, đồng chí luôn phát huy dân chủ, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của mọi người, đặt niềm tin vào đồng chí, đồng nghiệp, đã giao việc cho ai thì tin tưởng, động viên, tạo điều kiện và sâu sát đôn đốc, kiểm tra kết quả công việc.

Với những cống hiến lớn cho cách mạng, đồng chí Đào Duy Tùng đã được Đảng và Nhà nước ta tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập hạng nhất, Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng và nhiều huân, huy chương cao quý khác. Đồng chí đã nêu gương sáng về người chiến sĩ cộng sản kiên trung, một nhà lãnh đạo tài năng, đổi mới của Đảng, một tấm gương đạo đức cách mạng cao đẹp. Ở đồng chí Đào Duy Tùng, niềm tin lý tưởng cách mạng luôn dựa trên nền gốc đạo đức vững chắc và một tầm trí tuệ cao, suốt đời phấn đấu không mệt mỏi cho mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội./.

 Tư liệu (tổng hợp)