Hà Nội (TTXVN 7/1/2026) Đồng chí Nguyễn Cơ Thạch (1923 – 1998), tên khai sinh: Phạm Văn Cương, là nhà lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước, nhà ngoại giao xuất sắc của nền ngoại giao Việt Nam thời kỳ hiện đại. Trong hơn nửa thế kỷ hoạt động cách mạng, đồng chí đã đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng như Ủy viên Bộ Chính trị khóa VI, Ủy viên Trung ương Đảng các khóa IV, V, VI, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và Đại biểu Quốc hội các khóa VII, VIII.

Với tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và bản lĩnh của một nhà ngoại giao giàu kinh nghiệm, đồng chí Nguyễn Cơ Thạch đã có nhiều đóng góp quan trọng trong việc triển khai đường lối đối ngoại của Đảng, mở rộng quan hệ quốc tế của Việt Nam, góp phần nâng cao vị thế đất nước trên trường quốc tế trong giai đoạn nhiều biến động của tình hình thế giới và khu vực. Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí là tấm gương về lòng yêu nước, sự tận tụy, trách nhiệm và những cống hiến to lớn đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và phát triển nền ngoại giao Việt Nam.

* Quá trình hoạt động cách mạng của đồng chí Nguyễn Cơ Thạch

Năm 1937-1939: Tham gia Thanh niên Dân chủ rồi Thanh niên Phản đế tại Nam Định

Năm 1940-1945: Bị thực dân Pháp bỏ tù tại Nam Định, Hòa Bình, Sơn La

Năm 1943: Trong nhà tù Sơn La được kết nạp Đảng Cộng sản Đông Dương

Năm 9/1945: Lãnh đạo cướp chính quyền tại Nam Định

Năm 1947: Về công tác tại Bộ Quốc phòng, Bí thư của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Tháng 9/1945-1949: Chánh Văn phòng Quân ủy Trung ương, Bí thư Đảng ủy các cơ quan Bộ Quốc phòng và Tổng tư lệnh

Năm 1949 - 1954: Phó Bí thư rồi Quyền Bí thư Tỉnh ủy kiêm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến hành chính Hà Đông (5/1949 - 5/1951); Ủy viên Đảng Đoàn và Ủy viên Ủy ban Kháng chiến hành chính Liên khu 3, Bí thư Đảng ủy các cơ quan của Liên khu (1949-1954)

Năm 1954-1960: Chánh Văn phòng Bộ Ngoại giao, Tổng lãnh sự nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà tại Cộng hoà Ấn Độ

Tháng 8/1960 - 5/1979: Thứ trưởng Bộ Ngoại giao và Ủy viên Đảng đoàn Bộ Ngoại giao

Năm 1961-1962: Quyền trưởng đoàn Đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà tại Hội nghị quốc tế Giơ-ne-vơ về Lào

Năm 1964-1974: Thứ trưởng Bộ Ngoại giao phụ trách đấu tranh chống Mỹ; Trợ lý cho đồng chí Lê Đức Thọ trong đàm phán với Mỹ đưa đến việc ký kết Hiệp định Pa-ri về Việt Nam

Năm 1975: Trưởng đoàn đại biểu Việt Nam dân chủ cộng hòa tại Hội nghị Bộ trưởng Bộ Ngoại giao các nước không liên kết tại Pê-ru

Tháng 12/1976: Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng, được bầu là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao

Tháng 5/1979-1980: Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao (hàm Bộ trưởng)

Năm 1976-1980: Đặc phái viên của Chính phủ thăm các nước A-rập, Tây Âu, Bắc Âu và ASEAN

Năm 1979-1986: Trưởng đoàn đại biểu nước CHXHCN Việt Nam tại Hội nghị Bộ trưởng Bộ Ngoại giao các nước không liên kết tại Colombo, New Delhi (Ấn Độ), Luanda (Angola)

Năm 1979-1991: Trưởng đoàn đại biểu nước CHXHCN Việt Nam dự Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York

Tháng 2/1980: Bộ trưởng Ngoại giao

Tháng 3/1982: Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng, được bầu là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Ủy viên dự khuyết Bộ Chính trị, được phân công phụ trách công tác đối ngoại của Đảng và Nhà nước

Tháng 12/1986: Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng, được bầu là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên chính thức Bộ Chính trị

Tháng 2/1987 - 8/1991: Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao

Tháng 10/1991-1998: Tham gia nghiên cứu Tổng kết công tác ngoại giao, nghiên cứu kinh tế thế giới và chiến lược đối ngoại

Ngày 10/4/1998, đồng chí Nguyễn Cơ Thạch từ trần.

* Những đóng góp chính đồng chí Nguyễn Cơ Thạch cho ngành Ngoại giao

Là nhà ngoại giao tài ba, khôn khéo, thông minh, sáng tạo và có tầm nhìn chiến lược, Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch có những đóng góp quan trọng vào việc ký kết và thực hiện Hiệp định Pa-ri về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.

Trước cục diện chính trị thế giới năm 1989-1991 có bước ngoặt cơ bản, chiến tranh lạnh kết thúc, các thiết chế XHCN ở Đông Âu lần lượt sụp đổ, trật tự thế giới hai cực chấm dứt, các nước lớn chuyển hướng hoặc điều chỉnh chiến lược, tăng cường cạnh tranh và chạy đua kinh tế, với sự nhạy bén và sắc sảo của một chính khách tầm cỡ, Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch đã khôn khéo chèo lái quan hệ quốc tế của Việt Nam vượt qua những thử thách và biến động trên thế giới, tạo ra những đột phá để triển khai chính sách đối ngoại trong thời kỳ đổi mới.

Trên cơ sở tư duy đổi mới, Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch đã đóng góp tích cực và có hiệu quả bằng việc kiến nghị và góp phần chỉ đạo thực hiện những điều chỉnh có ý nghĩa chiến lược về đường lối, chính sách đối ngoại, đưa nước ta thoát khỏi thế bị bao vây, cô lập; tiến hành bình thường hóa và mở rộng quan hệ với các nước trong đó có những nước lớn và tổ chức quốc tế quan trọng.

Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch là người khởi xướng việc đổi mới công tác xây dựng ngành Ngoại giao, coi công tác xây dựng Ngành có tầm quan trọng ngang với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị. Dưới sự lãnh đạo của Bộ trưởng, bộ máy tổ chức và đội ngũ cán bộ của Bộ có bước phát triển mạnh mẽ. Tên tuổi Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch gắn liền với sự trưởng thành và lớn mạnh của Bộ Ngoại giao./.

 


Tư liệu