Nghị quyết 70-NQ/TW: Bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, là tiền đề quan trọng để phát triển đất nước

Hà Nội (TTXVN 19/9/2025) Trước nguy cơ thiếu điện cho giai đoạn tăng trưởng hai con số và yêu cầu chuyển dịch theo hướng xanh, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Đây là Nghị quyết mang tính bước ngoặt, khẳng định quyết tâm chính trị rất cao nhằm đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên năng lượng hiện đại, thông minh, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước.

* Nghị quyết 70-NQ/TW - Xây dựng một nền năng lượng an toàn, ổn định, có dự phòng

Năng lượng từ lâu đã được coi là huyết mạch của nền kinh tế, là trụ cột của phát triển bền vững. Không có năng lượng, mọi hoạt động sản xuất, đời sống, quốc phòng - an ninh đều bị đình trệ. Do đó, trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn đặc biệt quan tâm, dành nhiều chủ trương, chính sách cho lĩnh vực này. Nổi bật là Nghị quyết số 55-NQ/TW ngày 11/2/2020 của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết tạo nền tảng quan trọng để ngành năng lượng tăng trưởng ổn định, cơ bản bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn vừa qua. Nghị quyết này cũng khẳng định rõ, năng lượng phải đi trước một bước, là trụ cột của phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân.

Tuy vậy, sau 5 năm triển khai, trước sự thay đổi nhanh chóng của thực tiễn trong nước và quốc tế, cùng những khó khăn khách quan và chủ quan đã làm phát sinh nhiều hạn chế, bất cập. Báo cáo đến hết năm 2024 cho thấy, trong 11 chỉ tiêu của Nghị quyết 55, đến năm 2030 chỉ có 3 chỉ tiêu có khả năng đạt, 6 chỉ tiêu khó đạt và 2 chỉ tiêu chưa đủ cơ sở đánh giá. Cùng với đó, thể chế, chính sách còn bất cập; quy hoạch thiếu linh hoạt; nhiều dự án chậm tiến độ, nguy cơ thiếu điện hiện hữu; hạ tầng thiếu và chưa đồng bộ; công nghệ đổi mới chậm, tỉ lệ nội địa hóa thấp; nhân lực, năng suất còn hạn chế; thị trường cạnh tranh chưa đồng bộ, giá năng lượng chưa phù hợp cơ chế thị trường, vẫn còn tình trạng bù chéo trong giá điện…

Những thực tế đó đặt ra yêu cầu bức thiết phải có một nghị quyết mới, mang tính chiến lược, toàn diện và đủ mạnh để bảo đảm vững chắc, chủ động an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn tới.

Xuất phát từ yêu cầu đó, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết khẳng định: “Bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, là tiền đề quan trọng để phát triển đất nước, là bộ phận quan trọng của an ninh quốc gia”. Điều đó khẳng định, năng lượng không chỉ mang tính kinh tế-kỹ thuật, mà còn có ý nghĩa chiến lược gắn với phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Nghị quyết 70-NQ/TW nhấn mạnh mục tiêu tổng quát là xây dựng một nền năng lượng an toàn, ổn định, có dự phòng; cung cấp đủ cho sản xuất và đời sống; chuyển dịch theo hướng xanh, phát thải thấp; vận hành thông minh trên nền tảng số; và bảo đảm chi phí hợp lý, minh bạch.

Cụ thể đến năm 2030, tổng công suất nguồn điện đạt từ 183 - 236 GW; sản lượng điện đạt 560 - 624 tỷ kWh; tỷ lệ năng lượng tái tạo chiếm 25% - 30% tổng cung năng lượng sơ cấp; hệ thống điện hiện đại, thông minh, có dự phòng tối thiểu 15%; các cơ sở lọc dầu trong nước đáp ứng tối thiểu 70% nhu cầu; dự trữ xăng dầu đạt khoảng 90 ngày nhập ròng; đồng thời, giảm phát thải khí nhà kính 15% - 35% so với kịch bản thông thường.

Xa hơn, tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam hướng tới một nền năng lượng bền vững, thông minh, cạnh tranh, hiện đại ngang tầm thế giới; có thị trường năng lượng minh bạch, hiệu quả; hạ tầng kết nối khu vực và quốc tế; khoa học-công nghệ, nhân lực và quản trị ngang bằng các nước công nghiệp phát triển.

Để đạt được những mục tiêu đó, Nghị quyết xác định 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp lớn, đó là: (1) Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và sự tham gia của cả hệ thống chính trị và Nhân dân trong bảo đảm an ninh năng lượng. (2) Hoàn thiện thể chế, chính sách để trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển năng lượng. (3) Phát triển nguồn cung và hạ tầng năng lượng, bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng. (4) Đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, thực hiện linh hoạt cam kết quốc tế về giảm phát thải; thiết lập các biện pháp quản trị và ứng phó với rủi ro. (5) Tập trung huy động mọi nguồn lực xã hội, khuyến khích mạnh mẽ khu vực tư nhân tham gia phát triển năng lượng. (6) Tạo đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng. (7) Tăng cường hợp tác quốc tế, góp phần thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững ngành năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

* Triển khai Nghị quyết 70-NQ/TW - Hành động quyết liệt vì một nền năng lượng bền vững

Ngày 16/9/2025, tại Hà Nội, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã tổ chức Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai thực hiện 4 nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị, trong đó có Nghị quyết 70-NQ/TW. Tại Hội nghị, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đã trình bày chuyên đề về nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết 70-NQ/TW và Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 70-NQ/TW.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, việc ban hành Nghị quyết 70-NQ/TW là bước đi tất yếu và có ý nghĩa đột phá, không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu cung ứng năng lượng cho phát triển kinh tế-xã hội, mà quan trọng hơn là bảo đảm vững chắc, chủ động an ninh năng lượng, đặt lĩnh vực này vào vị trí trung tâm của an ninh quốc gia. Đây là tư duy mới, toàn diện, lâu dài và đa chiều, phản ánh đúng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên chuyển dịch năng lượng và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cũng phân tích rõ những nhiệm vụ mang tính then chốt cần được tập trung triển khai, đặc biệt là việc hoàn thiện thể chế, khuyến khích phát triển các mô hình điện tự sản xuất - tự tiêu thụ, thúc đẩy cơ chế mua bán điện trực tiếp, đồng thời chú trọng ứng dụng công nghệ carbon thấp, kiên quyết phòng chống tham nhũng và lợi ích nhóm trong đầu tư năng lượng.

Ở tầm chỉ đạo cao nhất, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định mục tiêu cốt lõi của Nghị quyết 70-NQ/TW là xây dựng một hệ thống năng lượng an toàn, ổn định, có dự phòng tin cậy; cung cấp đủ cho sản xuất và đời sống; chuyển dịch theo hướng xanh, phát thải thấp; vận hành thông minh trên nền tảng số và đảm bảo chi phí hợp lý, minh bạch. Từ nay đến 2030, phấn đấu dự phòng công suất tối thiểu 15%, giảm tổn thất điện năng đáng kể; tăng tỷ trọng năng lượng sạch phù hợp quy hoạch; xây dựng các cơ chế thị trường điện cạnh tranh, minh bạch, có lộ trình vững chắc.

Tổng Bí thư chỉ rõ 10 nhóm giải pháp trọng điểm cần được triển khai đồng bộ và quyết liệt. Cụ thể là: (1) Cân bằng cung-cầu theo vùng, cập nhật quy hoạch đồng bộ nguồn-lưới, chốt danh mục dự án then chốt. (2) Đầu tư mạnh mẽ truyền tải và lưu trữ-nhất là các tuyến 500kV, lưới điện thông minh, thí điểm hệ thống lưu trữ năng lượng tại các nút nghẽn. (3) Huy động vốn đa dạng: đối tác công-tư, trái phiếu xanh, hợp đồng mua bán điện với phân bổ rủi ro hợp lý; áp dụng cơ chế thanh toán theo công suất khả dụng cho các nguồn linh hoạt. (4) Phát triển thị trường điện cạnh tranh theo lộ trình, chuẩn hóa cơ chế giá tham chiếu dài hạn, nâng cao minh bạch. (5) Đa dạng hóa nhiên liệu và dự phòng LNG, đảm bảo năng lực kho, tuyến ống, hợp đồng dài hạn, dự phòng than/khí chiến lược. (6) Thúc đẩy hiệu quả năng lượng và quản lý nhu cầu, áp dụng giá theo thời gian sử dụng, yêu cầu tiết kiệm bắt buộc ở phụ tải lớn. (7) Phát triển năng lượng tái tạo theo "tư duy hệ thống": đấu thầu cạnh tranh, quy hoạch đồng bộ nguồn-lưới-lưu trữ, chia sẻ chi phí đấu nối công bằng. (8) Bảo vệ nhóm dân cư dễ bị tổn thương và bảo đảm điện cho công nghiệp nền tảng thông qua các gói hỗ trợ mục tiêu, có thời hạn, minh bạch nguồn bù. (9) Chuyển đổi số ngành điện: đo xa, dữ liệu thời gian thực, dự báo phụ tải bằng trí tuệ nhân tạo, bảo đảm an ninh mạng. (10) Phát triển nhân lực và nội địa hóa: đào tạo kỹ sư hệ thống, công nghiệp phụ trợ.

Tổng Bí thư nhấn mạnh, phải xác định đột phá trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng gắn với phát triển bền vững và hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050. Trong đó, chú trọng ba điểm: cải cách thể chế; tạo thuận lợi để thu hút nguồn lực xã hội, nhất là khu vực kinh tế tư nhân tham gia đầu tư vào năng lượng tái tạo, truyền tải, phân phối điện; bảo đảm nguyên tắc phát triển năng lượng phải phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội, an sinh xã hội, bảo đảm quốc phòng-an ninh, bảo vệ môi trường phục vụ phát triển.

Có thể khẳng định, Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị là bước đi chiến lược, kịp thời và toàn diện, mở ra định hướng quan trọng để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn phát triển mới. Với sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp cùng toàn thể Nhân dân, Nghị quyết 70 sẽ được triển khai hiệu quả. Khi năng lượng thực sự được bảo đảm vững chắc và chủ động, chúng ta có cơ sở để tin tưởng rằng đất nước sẽ tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, gắn với cam kết Net Zero vào năm 2050./.

Minh Duyên