Hà Nội (TTXVN 17/5/2026) Đúng ngày này 68 năm trước, ngày 17/5/1958, ngôi nhà sàn Bác Hồ trong Phủ Chủ tịch được hoàn thành vào dịp kỷ niệm 68 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngôi nhà sàn giản dị nằm trong Khu Di tích Phủ Chủ tịch là nơi Bác Hồ sống và làm việc lâu nhất trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình - trong 11 năm, từ năm 1958 đến năm 1969.
Không gian xanh với vườn cây, ao cá bên cạnh nhà sàn Bác Hồ trong khu di tích. Ảnh: Thanh Tùng - TTXVN

Nằm ẩn mình giữa vườn cây trái xanh mát,Nhà sàn Bác Hồ không chỉ là Di tích quốc gia đặc biệt mà còn là nơi để luôn nhắc nhớ về Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, tấm gương đạo đức cách mạng sáng ngời, biểu tượng cao đẹp đầy tự hào của dân tộc Việt Nam.

Sau khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, tháng 10/1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh rời Chiến khu Việt Bắc về Hà Nội. Mặc dù được Trung ương bố trí chỗ ở và làm việc trong Phủ toàn quyền Đông Dương (nay là Phủ Chủ tịch) nhưng Người kiên quyết từ chối. Bốn năm đầu tiên, Bác lựa chọn sống và làm việc trong một ngôi nhà nhỏ từng là nơi ở của người thợ điện phục vụ cho Phủ toàn quyền Đông Dương.

Nhiều lần Trung ương Đảng đề nghị làm cho Bác nhà mới, nhưng Người đều không nhận. Đến tháng 3/1958, sau chuyến thăm hợp tác xã nông nghiệp đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên, trên đường trở về, ngắm nhìn những ngôi nhà sàn dọc hai bên đường, gợi nhắc những năm tháng gắn bó với chiến khu xưa, Bác mới đề xuất nguyện vọng muốn làm một ngôi nhà sàn nhỏ bên bờ ao trong khu vườn Phủ Chủ tịch, theo kiểu nhà của đồng bào Việt Bắc. Thực hiện ý nguyện và mong muốn của Người, sau hơn một tháng thi công, ngôi nhà sàn hoàn thành vào ngày 17/5/1958.

Ngôi nhà sàn bên cạnh ao cá trong Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh - Phủ Chủ tịch

Nhà sàn Bác Hồ có quy mô nhỏ với chiều dài 10,5m, rộng 6,2m, cao hai tầng. Tầng dưới là nơi Bác thường làm việc vào mùa hè, cùng Bộ Chính trị họp bàn quyết định những vấn đề quan trọng của cách mạng, của đất nước; cũng là nơi Bác tiếp khách thân mật. Tầng trên có hai phòng, một phòng làm việc và một phòng ngủ của Bác.

Nhà sàn được xây dựng bằng loại gỗ dổi theo đúng tinh thần phải tiết kiệm của Bác. Dổi là loại gỗ tuy không quý nhưng là loại gỗ có dầu, thoang thoảng hương thơm dễ chịu, có vân đánh bóng nên lên nước mầu sáng đẹp. Nhà được lợp mái ngói, xung quanh treo mành. Quanh ngôi nhà là khu vườn rợp bóng cây xanh; phía trước là ao cá, nơi Bác vẫn thường ra nghỉ ngơi, thư giãn và cho cá ăn. Nhiều loại cây ăn quả và cây bóng mát, nhiều loài hoa được trồng như: cam, bưởi, chuối, dừa, vú sữa, xoài, bụt mọc, nhài, ngâu, dạ lan, mẫu đơn… gợi nhớ khung cảnh làng quê Việt Nam - nơi Bác đã sống những ngày thơ ấu.

Có thể nói, Nhà sàn Bác Hồ là một điểm nhấn kiến trúc Việt rất đẹp, bình dị và gần gũi trong không gian kiến trúc kiểu Pháp trong Phủ Chủ tịch.

Tại ngôi nhà sàn này, vào những năm đế quốc Mỹ leo thang đánh phá ác liệt miền Bắc, ngày 17/7/1966, Bác Hồ đã ngồi viết lời kêu gọi đồng bào quyết tâm đấu tranh chống đế quốc Mỹ: “Chiến tranh có thể kéo dài 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa. Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố, xí nghiệp có thể bị tàn phá, song nhân dân Việt Nam quyết không sợ! Không có gì quý hơn độc lập, tự do".

Cũng tại nơi đây, từ năm 1965 đến năm 1969, Bác đã dành thời gian viết bản Di chúc lịch sử để lại muôn vàn tình thân yêu cho toàn dân, toàn Đảng, toàn thể bộ đội, cho các cháu thiếu niên và nhi đồng. Và cũng từ nơi này, Người đã ra đi.

Nhà sàn Bác Hồ đã chứng kiến biết bao sự kiện lịch sử trọng đại, có ý nghĩa lớn lao trong những thời điểm cuối trong cuộc đời cách mạng của Bác.  Tổng Bí thư Trường Chinh đã viết: "Dưới mái nhà này, Bác Hồ của chúng ta nhiều đêm không ngủ, nghĩ về cách mạng miền Nam, nghĩ về chủ nghĩa xã hội miền Bắc, và nghĩ về vấn đề đoàn kết quốc tế - Chính những năm ở đây, Bác Hồ đã từng đề ra đường lối chiến thuật, chiến lược, đảm bảo đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác".

Ngôi nhà sàn giản dị nằm giữa Thủ đô Hà Nội đã trở thành nơi Bác sống và làm việc lâu nhất trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình

Thủ tướng Phạm Văn Đồng từng nói: Cuộc đời của Bác Hồ vô vàn điều giản dị, nhưng Nhà sàn nơi Bác ở và làm việc là điều giản dị nhất, nó trở nên kì diệu hơn, hấp dẫn hơn. Thanh cao Hồ Chí Minh là như vậy, “nâng niu tất cả chỉ quên mình”. Bởi phong cách sống thanh cao, nên Bác tự rèn luyện cho mình một lối sống giản dị, giản dị đến hồn nhiên, an nhiên, tự tại, luôn vui vẻ lạc quan, để động viên, an ủi, cổ vũ chúng ta.

Trong tập “Chuyện kể của những người giúp việc Bác Hồ” (Nhà xuất bản Thông tấn, Hà Nội, 2003), đồng chí Vũ Kỳ - Thư ký của Bác chia sẻ: “Càng ngẫm càng thấy sâu sắc rằng, việc một vị Chủ tịch nước chọn chỗ ở của mình là một ngôi nhà sàn gỗ với hai phòng, mỗi phòng chỉ vẻn vẹn chưa đầy 10 mét vuông, thật có ý nghĩa sâu sắc. Cũng như đôi dép lốp, chiếc quạt lá cọ, bộ quần áo kaki, những bữa cơm giản dị hằng ngày của quê hương, đó chính là cả một bài học lớn cho mọi thế hệ về đạo đức “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, điều cơ bản cần có trước hết của mỗi cán bộ cách mạng”.

Các đoàn khách trong nước và quốc tế đến thăm nhà sàn Bác Hồ tại Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh - Phủ Chủ tịch.

Ngày nay, ngôi nhà sàn nằm trong Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch đã trở thành "địa chỉ đỏ", nơi hội tụ tình cảm của nhân dân Việt Nam và bạn bè quốc tế. Không một ai đến thăm nơi ở của Bác Hồ mà không trào dâng cảm xúc thành kính và ngưỡng mộ về một nhân cách văn hóa lớn đã trở thành huyền thoại ngay trong cuộc sống đời thường./.

Thu Thủy