Tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga trong kỷ nguyên phát triển mới

Hà Nội (TTXVN 6/9/2026) Nhận lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin và Tổng thống Cộng hòa Pháp Emmanuel Macron, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, thăm chính thức Cộng hòa Pháp và dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris, Pháp từ ngày 7 đến 12/9/2026.

Trong đó, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là một sự kiện có ý nghĩa quan trọng, diễn ra trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga thời gian qua có nhiều bước phát triển mạnh mẽ. Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước lần đầu tiên tới Nga của Người đứng đầu Đảng, Nhà nước ta kể từ năm 1991, nhất là ngay sau khi Việt Nam vừa tổ chức thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng và bầu cử Quốc hội khóa XVI. Vì vậy, chuyến thăm là dấu mốc mới tạo ra xung lực mạnh mẽ cho quan hệ hai nước trên tất cả các lĩnh vực.

 * Hơn 7 thập kỷ quan hệ tốt đẹp, bền chặt Việt Nam-Nga

Việt Nam và Liên Xô trước đây (Liên bang Nga ngày nay) có mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đã được nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp trong suốt 76 năm qua.

Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 30/1/1950. Chặng đường 76 năm qua đã mang đến cho Việt Nam và Liên bang Nga nhiều thành tựu hợp tác đáng tự hào, là sự khẳng định vững chắc, là minh chứng sinh động về tình cảm bền chặt vượt thời gian và khoảng cách địa lý mà hai nước dành cho nhau.

Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn trân trọng tình cảm hữu nghị, thủy chung, sự ủng hộ và giúp đỡ quý báu của Liên Xô trước đây và nước Nga ngày nay trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước và giai đoạn phát triển mạnh mẽ hiện nay của Việt Nam.

Hai nước ký Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản trong quan hệ hữu nghị giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Liên bang Nga vào ngày 16/6/1994, đặt nền móng và cơ sở pháp lý cho quan hệ trong giai đoạn phát triển mới.

 Quan hệ hai nước đã được nâng lên thành Đối tác chiến lược vào năm 2001 và Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2012. Năm 2021, hai nước ra Tuyên bố chung về Tầm nhìn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện đến năm 2030.

Nhìn lại những thành tựu hợp tác này, hai bên càng có thêm niềm tin và quyết tâm tiếp tục vun đắp mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga ngày càng đi vào chiều sâu và hiệu quả, xứng đáng với truyền thống hữu nghị bền chặt và kỳ vọng của nhân dân hai nước.

Thời gian qua, quan hệ hai nước không ngừng phát triển, duy trì độ tin cậy chính trị cao. Các hoạt động trao đổi đoàn cấp cao diễn ra thường xuyên, tạo động lực mạnh mẽ cho việc phát triển quan hệ song phương. Các chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao hai nước diễn ra liên tục trong những năm gần đây. Đặc biệt nhất là vào tháng 5/2025, nhân dịp Tổng Bí thư Tô Lâm thăm chính thức Liên bang Nga và dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, hai bên đã thông qua Tuyên bố chung về những định hướng lớn của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga trong giai đoạn hợp tác mới, khẳng định quyết tâm tận dụng tiềm năng, lợi thế và các cơ hội sẵn có của hợp tác song phương, gìn giữ và củng cố truyền thống hữu nghị, đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga lên tầm cao mới về chất.

Hai nước duy trì đối thoại chính trị thường xuyên, thực chất ở các cấp, đặc biệt là cấp cao, góp phần quan trọng vào việc tăng cường quan hệ giữa hai nước. Ngay sau Đại hội XIV của Đảng, ngày 24/1/2026, Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin là lãnh đạo nước ngoài đầu tiên điện đàm với Tổng Bí thư Tô Lâm, chúc mừng đồng chí Tô Lâm được tín nhiệm bầu lại làm Tổng Bí thư, cũng như chúc mừng thành công chung của Đại hội Đảng XIV. Sau đó, Đặc phái viên của Tổng Bí thư Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã thăm Nga, thông báo về kết quả Đại hội XIV của Đảng  và chuyển Thông điệp của Tổng Bí thư Tô Lâm đến Tổng thống Putin (tháng 2/2026)… Chỉ tính riêng từ đầu năm 2026 đến nay, đã có 2 đoàn cấp Thủ tướng và 2 đoàn cấp Phó Thủ tướng của Việt Nam thăm Nga, cho thấy quan hệ chính trị tin cậy đặc trưng cho Đối tác chiến lược toàn diện tiếp tục được hai nước Việt Nam-Nga củng cố và tăng cường.

Ngoài hợp tác chính trị-ngoại giao, hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư tiếp tục tăng trưởng ổn định. Năm 2025, kim ngạch trao đổi thương mại song phương đạt gần 4,77 tỷ USD; 7 tháng đầu năm 2026 đạt 3,24 tỷ USD. Nga có 199 dự án tại Việt Nam với tổng số vốn đăng ký đạt 990 triệu USD, đứng thứ 26/147 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam; Việt Nam có 16 dự án tại Nga với tổng số vốn đăng ký đạt 1,6 tỷ USD (tính đến tháng 12/2025).

Dầu khí-năng lượng là một trụ cột quan trọng của hợp tác song phương. Hai bên đã ký Hiệp định liên chính phủ về xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 mở ra một giai đoạn mới trong hợp tác năng lượng cũng như hợp tác khoa học-công nghệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga, gắn với triển vọng kinh tế cũng như phát triển ngành công nghiệp hạt nhân trong tương lai. Đây là dự án chiến lược dài hạn và là biểu tượng cho hợp tác Việt-Nga trong giai đoạn mới.

Quan hệ Việt Nam-Nga cũng phát triển tích cực trong nhiều lĩnh vực như quốc phòng-an ninh, khoa học-công nghệ, văn hóa, du lịch, giáo dục-đào tạo và nhân văn... Trong đó hợp tác khoa học-công nghệ và giáo dục-đào tạo giữa hai nước được đẩy mạnh và nâng lên tầm chiến lược. Hai bên đang triển khai dự án Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân và tổ chức các hoạt động trong khuôn khổ Năm chéo 2026 về hợp tác Khoa học và Giáo dục. Năm chéo là sự kiện phối hợp tổ chức các hoạt động kỷ niệm đan xen giữa hai quốc gia trong cùng một khoảng thời gian nhằm thắt chặt tình hữu nghị và thúc đẩy hợp tác toàn diện. Trong Năm chéo 2026 về hợp tác khoa học và giáo dục này, hai nước dự kiến triển khai hơn 100 hoạt động, bao gồm trao đổi đoàn, diễn đàn, hội nghị, hội thảo…

Hai bên cũng phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương và các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc, Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), Diễn đàn Hợp tác Á-Âu (ASEM), Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), Diễn đàn phối hợp hành động và xây dựng niềm tin ở châu Á (CICA)...

 * Tạo xung lực nâng tầm toàn diện quan hệ Việt Nam-Nga

Với nền tảng quan hệ hơn 75 năm phát triển tốt đẹp, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lần này là một sự kiện có ý nghĩa đặc biệt.

Theo Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, chuyến thăm nhằm triển khai mạnh mẽ đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng lần thứ XIV, qua đó tăng cường tin cậy chính trị, tạo cục diện đối ngoại thuận lợi trong kỷ nguyên phát triển mới, đồng thời huy động, tranh thủ nguồn lực quốc tế cho phát triển đất nước. Chuyến thăm thể hiện ý nghĩa lịch sử đặc biệt quan trọng khi đây là chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga đầu tiên của Người đứng đầu Đảng, Nhà nước ta kể từ năm 1991, nhất là diễn ra ngay sau Đại hội lần thứ XIV của Đảng và bầu cử Quốc hội khóa XVI. Điều này cho thấy sự coi trọng của Việt Nam đối với quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga, góp phần tạo ra những dấu mốc mới và bước chuyển biến chiến lược trong hợp tác, làm sâu sắc hơn nữa lòng tin chiến lược, quan hệ hữu nghị, thủy chung đặc biệt giữa hai nước.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga tiếp tục phát triển năng động và đạt được nhiều kết quả tích cực. Theo Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, chuyến thăm là minh chứng rõ nét cho đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại của Việt Nam; đồng thời tranh thủ những nguồn lực phù hợp về năng lượng, khoa học-công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển hạ tầng, triển khai các Nghị quyết của Bộ Chính trị để phục vụ phát triển nhanh, bền vững đất nước. Chuyến thăm cũng là dịp để lãnh đạo cao nhất hai nước trao đổi sâu rộng về những vấn đề chiến lược, xác lập tầm nhìn dài hạn và tạo dấu mốc mới, xung lực chính trị mới nhằm nâng tầm toàn diện quan hệ Việt Nam-Nga, gắn hợp tác song phương với các mục tiêu phát triển của mỗi nước trong giai đoạn mới.

Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền nước CHXHCN Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi cũng nhận định, chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang tính biểu tượng rất cao và là thông điệp chính trị quan trọng, cho thấy cả Việt Nam và Nga đều hết sức coi trọng quan hệ hợp tác hữu nghị giữa hai nước, thể hiện mong muốn và ý chí chính trị của lãnh đạo và người dân hai nước kế thừa, tiếp nối tình hữu nghị truyền thống tốt đẹp, cùng có quyết tâm củng cố và làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga. Chuyến thăm được kỳ vọng tạo xung lực mới mạnh mẽ cho quan hệ hai nước trên tất cả các lĩnh vực, đem lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước và đóng góp quan trọng cho hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.

Đặc biệt, Đại sứ Đặng Minh Khôi cho biết trong khuôn khổ chuyến thăm này, Quỹ Giải thưởng Hòa bình Quốc tế mang tên Lev Tolstoy, đại văn hào của nước Nga, người yêu chuộng hoà bình, nổi tiếng với tư tưởng nhân văn, coi trọng giá trị đạo đức, lòng nhân ái, sẽ trao Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lev Tolstoy cho Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Đây là giải thưởng quốc tế danh giá do một Ban giám khảo gồm các thành viên uy tín đến từ nhiều nước như Nga, Pháp, Trung Quốc, Ấn Độ... lựa chọn kỹ lưỡng và đề cử với mục đích tôn vinh những tổ chức, cá nhân có đóng góp quan trọng cho hòa bình thế giới, tăng cường hợp tác giữa các dân tộc. Đây là sự ghi nhận và đánh giá cao của cộng đồng quốc tế nói chung và nước Nga nói riêng, đối với những nỗ lực, đóng góp của Việt Nam và cá nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong việc xây dựng một trật tự thế giới công bằng dựa trên luật pháp quốc tế, vì hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực châu Á-Thái Bình Dương và trên toàn thế giới.

Nhận định về triển vọng quan hệ hai nước thời gian tới, Đại sứ Đặng Minh Khôi cho rằng bước vào kỷ nguyên mới, quan hệ hợp tác giữa hai nước đặt ra những mục tiêu lớn hơn, đòi hỏi hợp tác cũng phải thực chất và hiệu quả hơn với tiêu chí “lâu dài, bền vững và hiệu quả”. Vì vậy, để nâng tầm hợp tác, nếu chỉ duy trì, tăng cường hợp tác trên những lĩnh vực truyền thống lâu nay là chưa đủ mà còn cần có tư duy mới, quyết tâm mới, động lực mới. Đại sứ Đặng Minh Khôi nhận định cơ hội hợp tác giữa Việt Nam và Nga là rất to lớn, hai nước đều còn nhiều thế mạnh bổ sung lẫn nhau, đó là: một Việt Nam đang vươn mình và hội nhập quốc tế mạnh mẽ, có lực lượng lao động trẻ đầy khát vọng vươn lên; và một nước Nga có thế mạnh nghiên cứu khoa học cơ bản hàng đầu thế giới, đã và đang dẫn đầu trong nhiều lĩnh vực như vũ trụ, hạt nhân… Đại sứ cho biết, dự án điện hạt nhân Ninh Thuận đang được coi là biểu tượng của quan hệ hợp tác Việt Nam-Nga trong giai đoạn mới, song cần phải có nhiều hơn nữa những dự án hợp tác nghiên cứu khoa học chung như vậy nhằm chuyển giao công nghệ, đẩy mạnh hợp tác giáo dục đào tạo.

Về phía Nga, đánh giá về chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko, Trưởng phân ban Nga trong Uỷ ban hợp tác liên chính phủ Nga-Việt khẳng định, chuyến thăm là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt, bởi đây không chỉ đơn thuần là sự tiếp nối truyền thống tiếp xúc thường xuyên, mà còn là cơ hội tạo động lực mới cho hợp tác giữa hai nước: từ hợp tác thương mại, kinh tế, khoa học, công nghệ đến quan hệ nhân văn và giáo dục, những lĩnh vực đang được đặt lên hàng đầu trong Năm chéo 2026 về hợp tác Khoa học và Giáo dục hiện nay.

Còn Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam Bezdetko Gennady Stepanovich thì khẳng định, chuyến thăm cấp Nhà nước đến Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần này là một cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga. Phía Nga kỳ vọng hai bên sẽ thảo luận thực chất toàn bộ các vấn đề trong chương trình nghị sự song phương, thống nhất những hướng hợp tác mới trong dài hạn và đưa ra các quyết định cụ thể nhằm tiếp tục củng cố vững chắc quan hệ hai nước.

Chắc chắn, với tình hữu nghị bền chặt hơn 75 năm qua, chuyến thăm cấp Nhà nước đến Liên bang Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần này sẽ tiếp tục góp phần quan trọng đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga phát triển lên tầm cao mới, đáp ứng nguyện vọng và phù hợp với lợi ích của hai nước và nhân dân hai nước, đóng góp vào việc duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên toàn thế giới./.

An Ngọc