Hà Nội (TTXVN 23/2/2026) Không chỉ được ghi dấu bằng những con số tăng trưởng kinh tế, hành trình phát triển của Việt Nam còn thể hiện rõ qua những thành tựu trong giáo dục, y tế, an sinh xã hội và việc nâng cao chất lượng sống của Nhân dân. Với định hướng nhất quán lấy con người làm trung tâm, nhiều chính sách đã được triển khai nhằm bảo đảm cơ hội phát triển cho mọi người dân, hiện thực hóa mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

* Con người là trung tâm của phát triển

Qua bốn thập niên đổi mới, tư duy phát triển của Việt Nam ngày càng hoàn thiện, chuyển từ mục tiêu bảo đảm các nhu cầu thiết yếu sau chiến tranh sang nâng cao chất lượng sống và phát triển toàn diện con người. Các chủ trương, nghị quyết của Đảng qua các kỳ Đại hội đều khẳng định tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội, hướng tới phát triển bền vững. Điều đó thể hiện rõ trong việc ưu tiên nguồn lực cho giáo dục, y tế và hệ thống an sinh xã hội - những lĩnh vực tác động trực tiếp đến đời sống của từng người dân.

Giai đoạn 2020 - 2025, ngành Giáo dục và Đào tạo đã tạo ra bước bứt phá quan trọng trong đổi mới giáo dục, góp phần trực tiếp vào việc thực hiện mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng. Ảnh: Thanh Tùng - TTXVN

Phát triển con người không chỉ là nâng cao thu nhập mà còn bao gồm tri thức, sức khỏe, văn hóa và cơ hội tham gia vào đời sống xã hội. Chính vì vậy, Việt Nam từng bước xây dựng hệ thống chính sách bao trùm, chuyển từ tư duy hỗ trợ đơn thuần sang tạo điều kiện để mỗi cá nhân phát huy năng lực và vươn lên. Cách tiếp cận này phản ánh bản chất nhân văn của mô hình phát triển Việt Nam, đồng thời phù hợp với xu thế quốc tế khi coi nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia.

Từ việc bảo đảm các nhu cầu cơ bản, Việt Nam đang chuyển sang giai đoạn nâng cao chất lượng sống và phát triển con người toàn diện. Theo Báo cáo mới nhất của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Chỉ số phát triển con người (HDI) của Việt Nam năm 2023 đạt 0,766 - xếp thứ 93/193 quốc gia và vùng lãnh thổ. Từ năm 1990 đến 2023, chỉ số HDI của Việt Nam đã tăng 53,5%.

* Giáo dục - tầm nhìn dài hạn trong phát triển nguồn nhân lực

Trong những năm qua, giáo dục Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ nét cả về quy mô lẫn chất lượng, trở thành một trong những trụ cột quan trọng của chiến lược phát triển con người.

Mạng lưới trường lớp tiếp tục được mở rộng, bảo đảm hầu hết trẻ em trong độ tuổi được đến trường; tỷ lệ biết chữ của người dân trên toàn quốc duy trì ở mức cao và khá ổn định (ở độ tuổi 15- 60, tỷ lệ người đạt chuẩn biết chữ mức độ 1 là 99,1%, mức độ 2 là 97,72%); nhiều địa phương đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở. Việc ưu tiên đầu tư cho vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các khu vực, tạo nền tảng cho công bằng xã hội ngay từ cơ hội học tập.

Chương trình giáo dục phổ thông mới được triển khai từ lớp 1 đến lớp 12, chuyển trọng tâm sang phát triển phẩm chất, năng lực, tạo điều kiện để giáo viên đổi mới phương pháp, học sinh phát huy tính chủ động, sáng tạo và năng lực ứng dụng. Ảnh: Thanh Tùng - TTXVN

Chất lượng giáo dục phổ thông từng bước được nâng cao thông qua đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy và thúc đẩy chuyển đổi số. Chương trình giáo dục phổ thông mới theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học được triển khai đồng bộ, kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin, học liệu số và mô hình lớp học thông minh ở nhiều địa phương. Thành tích của học sinh Việt Nam trong các kỳ đánh giá quốc tế tiếp tục duy trì ở nhóm cao, đặc biệt trong các lĩnh vực toán học và khoa học, phản ánh hiệu quả của quá trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.

Song song với giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp ngày càng được chú trọng nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường lao động. Hệ thống trường nghề mở rộng quy mô tuyển sinh, tăng cường liên kết với doanh nghiệp, thúc đẩy đào tạo theo đặt hàng, qua đó giúp người học nâng cao kỹ năng thực hành và tăng cơ hội việc làm bền vững. Đây được xem là hướng đi quan trọng để chuyển dịch cơ cấu lao động và nâng cao năng suất quốc gia.

Các chính sách an sinh trong giáo dục cũng đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm “không ai bị bỏ lại phía sau”. Chủ trương xây dựng 248 trường liên cấp nội trú tại các xã biên giới; chính sách miễn, giảm học phí; hỗ trợ chi phí học tập cho học sinh nghèo; tín dụng học sinh-sinh viên; cùng nhiều chương trình học bổng đã giúp hàng triệu học sinh, sinh viên tiếp tục con đường học tập dù hoàn cảnh khó khăn.

Nhìn tổng thể, những thành tựu của giáo dục Việt Nam cho thấy sự chuyển dịch từ mục tiêu mở rộng cơ hội học tập sang nâng cao chất lượng và phát triển toàn diện con người. Khi giáo dục được đặt ở vị trí trung tâm của chính sách phát triển, mỗi lớp học mới, mỗi học sinh được hỗ trợ đến trường không chỉ là thành quả của ngành giáo dục mà còn là minh chứng cho quyết tâm xây dựng một xã hội tiến bộ, nhân văn và bền vững.

* Y tế - nâng cao sức khỏe Nhân dân, củng cố nền tảng phát triển

Cùng với với giáo dục, lĩnh vực y tế tiếp tục ghi dấu những bước tiến quan trọng, trở thành trụ cột bảo đảm chất lượng sống và phát triển con người.

Y tế Hà Nội có bước phát triển vững chắc, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân. Trong ảnh: Bệnh viện Tim Hà Nội thực hiện kỹ thuật thông tim chẩn đoán và điều trị các bệnh tim bẩm sinh ngang tầm với khu vực và thế giới đã trở thành thường quy. Ảnh: Dương Ngọc – TTXVN

Mạng lưới cơ sở khám chữa bệnh được mở rộng, với gần 13.000 cơ sở y tế tham gia khám chữa bệnh bảo hiểm y tế trên toàn quốc, giúp người dân được chăm sóc sức khỏe ngay tại địa phương, giảm áp lực cho tuyến trên và tiết kiệm chi phí đi lại. Hạ tầng và nhân lực y tế cũng được cải thiện rõ rệt, với khoảng 15 bác sĩ và 34,5 giường bệnh trên mỗi 10.000 dân.

Hệ thống y tế Việt Nam ngày càng hoàn thiện theo hướng kết hợp hài hòa giữa y tế dự phòng và y tế điều trị, lấy phòng bệnh làm nền tảng, chăm sóc sức khỏe toàn diện làm mục tiêu xuyên suốt.

Trong đó, vai trò của y tế dự phòng ngày càng được khẳng định rõ nét thông qua việc nâng cao năng lực giám sát dịch tễ, kiểm soát bệnh truyền nhiễm (nhất là trong đại dịch COVID-19) và triển khai các chương trình tiêm chủng mở rộng với tỷ lệ bao phủ cao. Từ những kinh nghiệm thực tiễn, hệ thống y tế dự phòng tiếp tục được đầu tư theo hướng hiện đại hóa, tăng cường năng lực xét nghiệm, cảnh báo sớm và ứng dụng công nghệ số trong quản lý dịch bệnh, góp phần nâng cao khả năng sẵn sàng trước các nguy cơ y tế công cộng trong tương lai.

Song song với đó, hệ thống khám chữa bệnh được đầu tư mạnh mẽ. Việt Nam đã làm chủ nhiều kỹ thuật y khoa hiện đại, phát triển y tế chuyên sâu, giúp người dân tiếp cận dịch vụ chất lượng cao ngay trong nước. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt trên 95% dân số vào năm 2025, tiến gần mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân, góp phần giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh. Tuổi thọ trung bình của người Việt Nam đạt khoảng 74,8 tuổi, thời gian sống khỏe mạnh khoảng 67 năm, phản ánh những cải thiện toàn diện về điều kiện sống và hiệu quả của hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Khám chữa bệnh BHYT cho người dân. Ảnh: TTXVN

Đặc biệt, các chính sách ưu tiên cho nhóm yếu thế như người nghèo, trẻ em, người cao tuổi, đồng bào vùng sâu, vùng xa tiếp tục được triển khai đồng bộ, thể hiện rõ quan điểm coi chăm sóc sức khỏe là quyền cơ bản của Nhân dân. Những bước tiến trong chuyển đổi số y tế, xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử và kết nối dữ liệu khám chữa bệnh đang mở ra hướng tiếp cận mới, chuyển từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động theo vòng đời.

Qua đó, ngành y tế không chỉ bảo đảm an sinh xã hội mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và sức chống chịu của đất nước trước những thách thức mới.

* An sinh xã hội - hiện thực hóa mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”

Một trong những dấu ấn nổi bật của Việt Nam trong những năm qua là việc xây dựng hệ thống an sinh xã hội ngày càng hoàn thiện theo hướng bao trùm, đa tầng và bền vững. Tỷ lệ hộ nghèo tiếp tục giảm mạnh qua các giai đoạn, còn khoảng 1,3% vào năm 2025 theo chuẩn nghèo đa chiều, phản ánh hiệu quả của chiến lược giảm nghèo. Tại nhiều vùng khó khăn, các chương trình mục tiêu quốc gia đã góp phần cải thiện đáng kể điều kiện sống, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

An sinh xã hội ngày càng được bảo đảm, phúc lợi xã hội ngày càng được cải thiện. Các chính sách, giải pháp giảm nghèo bền vững được triển khai đồng bộ, hiệu quả trên tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau". Trong ảnh: Hộ nghèo và đối tượng chính sách làm thủ tục vay vốn ưu đãi tại điểm giao dịch xã Nậm Ty, huyện Hoàng Su Phì (Hà Giang cũ). Ảnh: Trần Việt - TTXVN

Hệ thống bảo trợ xã hội ngày càng mở rộng, góp phần bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương trước những biến động kinh tế-xã hội, thiên tai hay dịch bệnh. Các chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và hỗ trợ việc làm tiếp tục được hoàn thiện, giúp người lao động có thêm điểm tựa khi thị trường việc làm biến động.

Thu nhập bình quân người lao động hằng tháng tăng từ 5,5 triệu đồng năm 2020 lên 8,3 triệu đồng năm 2025. Thu nhập và điều kiện sống của người dân tiếp tục được cải thiện. Tại vùng đồng bào dân tộc tiểu số và miền núi đạt khoảng 43-46 triệu đồng/người/ năm.

Bên cạnh đó, chương trình phát triển nhà ở xã hội, xóa nhà tạm, nhà dột nát được triển khai mạnh mẽ tại nhiều địa phương, giúp hàng trăm nghìn hộ gia đình cải thiện điều kiện sinh hoạt và ổn định cuộc sống lâu dài.

Các chính sách dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, người khuyết tật, phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi được triển khai đồng bộ, không chỉ hỗ trợ về vật chất mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục, y tế và việc làm, hướng tới phát triển toàn diện con người.

Đáng chú ý, tư duy an sinh xã hội đang chuyển từ hỗ trợ đơn lẻ sang tiếp cận hệ thống, lấy người dân làm trung tâm và bảo đảm tính bao trùm trong mọi chính sách phát triển.

Tình hình thu nhập và đời sống của hộ dân cư được cải thiện. Công tác an sinh xã hội tiếp tục được các cấp, các ngành từ trung ương đến địa phương quan tâm thực hiện. Trong ảnh: Khu đô thị Vinhomes Grand Park, quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh, thu hút người dân đến sinh sống với nhiều tiện ích và cảnh quan đẹp. Ảnh: Tuấn Anh - TTXVN

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định nhất quán quan điểm phát triển lấy con người làm trung tâm, trong đó an sinh xã hội không chỉ là chính sách hỗ trợ khi rủi ro xảy ra, mà là nền tảng bảo đảm ổn định xã hội và phát triển bền vững.

Nhìn lại chặng đường đã qua, những thành tựu trong giáo dục, y tế và an sinh xã hội không chỉ phản ánh sự phát triển về kinh tế mà còn thể hiện chiều sâu nhân văn của đất nước, nơi con người luôn được đặt ở vị trí trung tâm. Đó chính là nền tảng vững chắc để Việt Nam vững bước tiến mạnh trên con đường phát triển, để mọi người dân đều có cơ hội vươn tới tương lai tốt đẹp hơn./.

Minh Duyên