Tiếp tục làm sâu đậm hơn quan hệ hữu nghị vĩ đại và đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào

Hà Nội (TTXVN 22/4/2025) Nhận lời mời của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào Thongloun Sisoulith, Chủ tịch nước Lương Cường thăm cấp Nhà nước tới nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào vào ngày 24 và 25/4/2025. Đây là chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của Chủ tịch nước Lương Cường trong năm 2025, thể hiện sâu đậm mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam-Lào.

* Quan hệ chính trị gắn bó, tin cậy

Cùng tựa lưng vào dãy Trường Sơn, từ xa xưa, hai nước Việt Nam và Lào đã có quan hệ láng giềng bền chặt. Mối quan hệ truyền thống tốt đẹp, sự gắn bó thủy chung giữa nhân dân hai nước Việt Nam-Lào được Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Kaysone Phomvihane (Cay-xỏn Phôm-vi-hản) và Chủ tịch Suphanouvong (Xu-pha-nu-vông) đặt nền móng, được các thế hệ lãnh đạo của hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước dày công vun đắp, đã trở thành tài sản vô giá của cả hai dân tộc và là quy luật phát triển chung của hai nước trên con đường phát triển đất nước phồn vinh, nhân dân ấm no, hạnh phúc. Hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 5/9/1962. Kể từ đó đến nay, quan hệ hai nước luôn gắn bó bền chặt.

Ngày 18/7/1977, Việt Nam và Lào ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác, khẳng định tình đoàn kết đặc biệt trước sau như một, hợp tác, ủng hộ, giúp đỡ lẫn nhau trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của mỗi nước. 48 năm qua, Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác đã trở thành cơ sở chính trị, pháp lý quan trọng để không ngừng thắt chặt quan hệ giữa hai nước, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của mỗi nước.

Hai nước nâng cấp quan hệ lên “hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện” vào tháng 2/2019. Đây là dấu mốc có ý nghĩa lịch sử quan trọng, tạo bước đột phá mới trong quan hệ hợp tác giữa hai nước. Từ đây, quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện giữa hai nước Việt Nam-Lào ngày càng trở nên gắn bó keo sơn, đổi mới và phát triển.

Trong những năm qua, lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước tăng cường gặp gỡ, thường xuyên trao đổi đoàn trên tất cả các kênh. Gần đây là: Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới Lào (ngày 11 và 12/7/2024); Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam (ngày 10 đến 13/9/2024); Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 19 tại Pháp (ngày 5/10/2024); Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính gặp Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, hội kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith, hội kiến Chủ tịch Quốc hội Lào Saysomphone Phomvihane… nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 44, 45 tại Lào (ngày 8 đến 11/10/2024); Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm chính thức Lào và tham dự Đại hội đồng AIPA-45 (tháng 10/2024); Thủ tướng Phạm Minh Chính hội kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith nhân dịp tham dự Hội nghị các Nhà lãnh đạo Nhóm BRICS mở rộng tại Kazan (Liên bang Nga) (ngày 23/10/2024); Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone nhân dịp tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Hợp tác Tiểu vùng Mekong (GMS) mở rộng lần thứ 8, Hội nghị Cấp cao Chiến lược hợp tác kinh tế Ayeyawady-Chao Phraya-Mekong (ACMECS) lần thứ 10, Hội nghị Cấp cao Hợp tác Campuchia-Lào-Myanmar-Việt Nam (CLMV) lần thứ 11 tổ chức tại Côn Minh (Trung Quốc) (ngày 6/11/2024); Chủ tịch nước Lương Cường và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith Hội đàm trực tuyến trao đổi về tình hình hai nước và quan hệ Việt Nam-Lào (ngày 8/11/2024); Tổng Bí thư Tô Lâm điện đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith (ngày 1/12/2024); Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm Lào và đồng chủ trì Kỳ họp lần thứ 47 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Lào (tháng 1/2025); Tổng Bí thư Tô Lâm gặp cấp cao với Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia, Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith tại TP Hồ Chí Minh (ngày 22/2/2025); Tổng Bí thư Tô Lâm sang viếng đồng chí Khamtay Siphandone - nguyên Chủ tịch Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, nguyên Chủ tịch nước, nguyên Thủ tướng Lào (ngày 3/4/2025); Thủ tướng Phạm Minh Chính dự lễ viếng và truy điệu đồng chí Khamtay Siphandone (ngày 7/4/2025); Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone tham dự Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Đối tác vì Tăng trưởng xanh và Mục tiêu toàn cầu (P4G) lần thứ tư, tổ chức tại Việt Nam (ngày 16 và 17/4/2025); Phó Chủ tịch Quốc hội Lào Suvon Luongbunmi thăm và làm việc tại Việt Nam (ngày 22 đến 25/4/2025)…

Thông qua các chuyến thăm, các cuộc gặp, hai bên khẳng định quyết tâm tăng cường, nâng cao mối quan hệ hữu nghị, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam-Lào trong tình hình mới, phù hợp với tình hình thực tế của mỗi nước.

Trên các diễn đàn hợp tác khu vực và quốc tế, hai nước luôn phối hợp chặt chẽ, ủng hộ lẫn nhau, nhất là trong khuôn khổ ASEAN, Liên hợp quốc và các cơ chế tiểu vùng. Năm 2024, Việt Nam đã tích cực phối hợp chặt chẽ và ủng hộ Lào đảm nhiệm thành công vai trò Chủ tịch ASEAN 2024, Chủ tịch AIPA-45. Trong khi Lào là một trong những nước đầu tiên ủng hộ Việt Nam tái cử Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028…

* Hợp tác hiệu quả trên nhiều lĩnh vực

Hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư tiếp tục có chuyển biến tích cực. Năm 2023, kim ngạch thương mại song phương đạt hơn 1,64 tỷ USD; năm 2024 đạt 2,25 tỷ USD, tăng 37% so với năm 2023. Đây là lần đầu tiên kim ngạch thương mại giữa hai nước vượt mốc 2 tỷ USD, vượt xa mục tiêu do Chính phủ hai nước đề ra, là minh chứng rõ nét cho kết quả của những nỗ lực không ngừng của Chính phủ, các cơ quan chức năng, doanh nghiệp của cả hai nước. Trong 3 tháng đầu năm 2025, kim ngạch song phương đạt 0,98 tỷ USD, tăng 105,5% so với cùng kỳ năm trước. Hai bên phấn đấu nâng kim ngạch thương mại hai chiều lên 5 tỉ USD trong 2-3 năm tới.
Hai nước duy trì hiệu quả cơ chế họp Ủy ban liên Chính phủ. Mới đây tại Kỳ họp lần thứ 47 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Lào (tháng 1/2025), hai bên đã ký kết 4 văn kiện quan trọng gồm: Biên bản kỳ họp lần thứ 47 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Lào; Thỏa thuận về Kế hoạch hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Lào năm 2025; Hiệp định giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Lào về mua bán than và điện; Kế hoạch hợp tác năm 2025 giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và Bộ Giáo dục và Thể thao Lào và trao 13 Giấy chứng nhận, giấy phép đầu tư trị giá khoảng 1,8 tỷ USD.

Tính đến tháng 4/2025, Việt Nam có 267 dự án đầu tư tại Lào với tổng vốn đăng ký 5,63 tỷ USD. Nhiều dự án đầu tư của Việt Nam hoạt động hiệu quả, đóng góp tích cực trong phát triển kinh tế-xã hội, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho hàng nghìn lao động, bổ sung nguồn thu cho ngân sách của Lào, nhất là trong lĩnh vực viễn thông, ngân hàng, trồng và chế biến cao su, sản xuất và chế biến lương thực, thực phẩm, sữa.

Hai nước đã ký Hiệp định mua bán than và điện, hoàn thiện khuôn khổ thanh toán bản tệ và kết nối thanh toán bán lẻ, là cơ sở pháp lý quan trọng để hai bên tiếp tục phối hợp, triển khai hiệu quả các thỏa thuận đã cam kết về hợp tác mua bán than, điện trong thời gian tới; cũng như tạo thuận lợi cho thương mại, giao thương và nhu cầu tài chính của các doanh nghiệp và người dân hai nước, nhất là khu vực biên giới.

Ngoài ra, hợp tác trên các lĩnh vực khác như kết nối giao thông, giáo dục-đào tạo, văn hóa, giao lưu nhân dân… tiếp tục được quan tâm. Hai nước đang tích cực thực hiện Đề án hợp tác giáo dục Việt Nam-Lào giai đoạn 2021-2030; Nghị định thư về hợp tác đào tạo Việt Nam-Lào giai đoạn 2022-2027; Biên bản ghi nhớ hợp tác giáo dục năm 2025 giữa Bộ Giáo dục và đào tạo Việt Nam và Bộ Giáo dục và Thể thao Lào; Kế hoạch hợp tác văn hóa-nghệ thuật và du lịch giai đoạn 2021-2025 và hỗ trợ Lào xây dựng Chiến lược phát triển thể thao Lào giai đoạn 2023-2030.

Hiện có khoảng 14.050 lưu học sinh Lào đang học tập tại hơn 170 cơ sở giáo dục Việt Nam. Năm 2025, Việt Nam dành 1.160 suất học bổng cho cán bộ, học sinh, sinh viên Lào sang học tập tại Việt Nam (tăng 40 suất so với năm 2024) và tiếp tục cấp số lượng học bổng theo đề nghị của Lào nhằm gia tăng gắn kết giữa thế hệ trẻ hai nước và xây đắp mối quan hệ thủy chung, trong sáng, tình đoàn kết đặc biệt giữa hai nước. Ở chiều ngược lại, Chính phủ Lào dành 60 suất học bổng cho cán bộ, học sinh Việt Nam sang học tập tại Lào theo các chương trình đại học, sau đại học và bồi dưỡng ngắn hạn.

Ngoài ra, hợp tác giữa các địa phương, nhất là các địa phương có chung biên giới tiếp tục được tăng cường, ngày càng đi vào cụ thể, chiều sâu, toàn diện trên mọi lĩnh vực, bảo đảm an ninh, trật tự an toàn tại các khu vực biên giới hai nước.

Hợp tác quốc phòng-an ninh, một trong những trụ cột trong quan hệ hai nước, tiếp tục được giữ vững và phát triển. Hai bên tích cực triển khai các Nghị định thư, thỏa thuận hợp tác đã ký.

Hoạt động đối ngoại nhân dân được hai nước quan tâm thường xuyên; hai nước tổ chức nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, góp phần tăng cường sự hiểu biết giữa nhân dân hai nước, đưa mối quan hệ ngày càng đi vào chiều sâu.

* Tiếp tục làm sâu sắc quan hệ đoàn kết đặc biệt Việt Nam-Lào

Theo Đại sứ Việt Nam tại Lào Nguyễn Minh Tâm, trên cơ sở mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam-Lào, Lào-Việt Nam, cứ mỗi dịp năm mới Tết cổ truyền của Việt Nam cũng như mỗi dịp Boun Pi Mai (Lễ hội Năm mới) của Lào, hai nước Việt Nam-Lào đều trao gửi nhau những tình cảm thắm thiết, coi năm mới của Bạn như năm mới của mình và ngược lại. Chính vì vậy, chuyến thăm cấp Nhà nước lần đầu tiên đến Lào của Chủ tịch nước Lương Cường lần này diễn ra trong bầu không khí tưng bừng, vui tươi của năm mới Boun Pi Mai (năm Phật lịch 2568), là một hoạt động đối ngoại quan trọng, thực sự thể hiện đậm đà truyền thống của hai nước Việt Nam-Lào từ thế hệ này qua thế hệ khác “vui, buồn, sướng, khổ” bên nhau trong mọi hoàn cảnh.

Với tinh thần đó, chuyến thăm lần này của Chủ tịch nước Lương Cường đến Lào có ý nghĩa hết sức quan trọng nhằm tiếp tục thể hiện sự nhất quán của Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn coi Nhà nước Lào và mối quan hệ đặc biệt Việt Nam-Lào là một trong những ưu tiên hàng đầu trong việc triển khai chính sách đối ngoại của mình, khẳng định sự ủng hộ mạnh mẽ của Việt Nam đối với công cuộc đổi mới ở Lào; đồng thời cũng là hoạt động cụ thể gia tăng tình cảm gắn bó, gần gũi đặc biệt thân thiết giữa Lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước.

Đại sứ Nguyễn Minh Tâm cho biết, chuyến thăm Lào lần này của Chủ tịch nước Lương Cường diễn ra vào thời điểm hai nước đang triển khai mạnh mẽ Nghị quyết của mỗi Đảng, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của mỗi nước và đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng đáng tự hào; mối quan hệ hợp tác giữa hai nước Việt Nam-Lào đang phát triển hết sức tốt đẹp, các thỏa thuận của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, các Hiệp định hợp tác giữa hai Chính phủ đang được hai bên tích cực triển khai và đạt được nhiều kết quả quan trọng trên các lĩnh vực.

Chuyến thăm không chỉ góp phần làm sâu sắc hơn nữa mối quan hệ đoàn kết đặc biệt Việt Nam-Lào, mà còn là dịp để hai bên trao đổi tình hình của mỗi Đảng, mỗi nước, tình hình thế giới, khu vực mà hai bên cùng quan tâm. Đồng thời, đánh giá việc triển khai quan hệ hợp tác giữa hai nước thời gian qua, trao đổi các biện pháp để thúc đẩy mối quan hệ đoàn kết đặc biệt Việt Nam-Lào tiếp tục phát triển sâu rộng trên các lĩnh vực trong thời gian tới.
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm tin tưởng chuyến thăm của Chủ tịch nước Lương Cường đến Lào trong những ngày đầu năm mới Boun Pi Mai của Lào sẽ tạo xung lực mới, góp phần quan trọng vun đắp, đưa mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam-Lào đi vào chiều sâu, thực chất, hiệu quả hơn nữa trong thời gian tới, mang lại sự phồn vinh cho nhân dân mỗi nước./.

Trọng Đức (tổng hợp)