Tổng Bí thư Lê Duẩn với tư tưởng xây dựng Nhà nước của nhân dân, do nhân dân làm chủ

Hà Nội (TTXVN 6/4/2026) Tổng Bí thư Lê Duẩn là một nhà lãnh đạo xuất sắc, một tư duy sáng tạo lớn của cách mạng Việt Nam. Đồng chí luôn kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận cách mạng với thực tiễn cách mạng.

Trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân cũng như trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta, đồng chí luôn là một nhà lãnh đạo chiến lược sáng suốt, tư duy nhạy bén và có những quyết sách kịp thời.

Được sự dìu dắt, chỉ đạo trực tiếp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng chí Lê Duẩn đã tiếp thu sâu sắc và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân.

Trong đó, một trong những đóng góp nổi bật nhất của đồng chí là đã cùng Ban Chấp hành Trung ương Đảng dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh hoạch định đường lối chiến lược của Đảng ta về xây dựng chính quyền cách mạng, xây dựng Nhà nước của nhân dân, do nhân dân làm chủ, đặt nền móng cả về tư duy lý luận và thực tiễn cho công cuộc đổi mới của đất nước ta sau này.

Thấm nhuần sâu sắc quan điểm của Bác “Nước ta là nước dân chủ. Bao nhiêu lợi ích đều vì dân. Bao nhiêu quyền hạn đều của dân”, trong Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng, đồng chí Lê Duẩn nêu rõ: “Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân oanh liệt của mấy chục triệu nhân dân nước ta. Nó đã xóa bỏ chính quyền Nhà nước của thực dân và phong kiến, lập ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là Nhà nước độc lập, dân chủ thật sự của nhân dân, mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử phát triển của nước ta”. Đây là tư tưởng chủ đạo đã góp phần quan trọng đưa cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp của dân tộc ta đi đến thắng lợi.

Tiếp tục tinh thần “nhà nước dân chủ nhân dân của ta là Nhà nước thật sự dân chủ”, Tổng Bí thư Lê Duẩn yêu cầu: Tất cả các cán bộ, nhân viên của Nhà nước, bất kỳ ở cương vị công tác nào, đều phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, hết lòng hết dạ phục vụ nhân dân, phải cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Việc toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta nỗ lực tập trung xây dựng Nhà nước dân chủ nhân dân ở miền Bắc đã góp phần quan trọng động viên sức người, sức của chi viện cho chiến trường miền Nam ruột thịt, trực tiếp đánh thắng chiến tranh phá hoại ở miền Bắc, cùng cả nước làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Đất nước thống nhất, cả nước bước vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội với nhiều khó khăn, thách thức sau chiến tranh. Trong bối cảnh đó, Tổng Bí thư Lê Duẩn luôn trăn trở về xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân. Tháng 12/1976, trong Báo cáo chính trị tại Đại hội IV của Đảng, trên cơ sở thống nhất của Trung ương và Bộ Chính trị, đồng chí trình bày quan điểm của Đảng về xây dựng chế độ làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa, thể hiện bằng sự làm chủ của nhân dân lao động lấy liên minh công nông làm nòng cốt, là làm chủ bằng Nhà nước xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng tiên phong của giai cấp công nhân.

Về mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân, Tổng Bí thư Lê Duẩn đã chỉ rõ: “Phải ra sức xây dựng một Nhà nước kiểu mới, Nhà nước do chính giai cấp công nhân và nhân dân lao động tự tổ chức để thực hiện quyền làm chủ tập thể của mình, Nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân, thông qua đó, Đảng thực hiện sự lãnh đạo của mình đối với xã hội”.

Đó còn là yêu cầu phải xây dựng Đảng thật sự vững mạnh, đủ năng lực lãnh đạo toàn bộ sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa; Đảng lãnh đạo cách mạng bằng đường lối, chính sách của mình và chủ yếu thông qua Nhà nước; mọi hoạt động của Nhà nước đều tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng; Đảng lãnh đạo Nhà nước nhưng không làm thay Nhà nước. Đây là những tư tưởng ở tầm tư duy chiến lược, nhìn xa, trông rộng mang tính sống còn đối với sự phát triển của chế độ ta, làm định hướng cho công tác xây dựng Đảng và tổ chức bộ máy nhà nước của dân, do dân, vì dân.

Tiếp đó, tháng 7/1984, tại Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa V bàn về vấn đề sắp xếp lại lực lượng sản xuất và đổi mới quản lý kinh tế, Tổng Bí thư Lê Duẩn đã có bài phát biểu “Nắm vững quy luật, đổi mới quản lý kinh tế” với 10 vấn đề có tính quy luật cần nắm vững trong khi tiến hành đổi mới cơ chế quản lý kinh tế; trong đó có một vấn đề đặc biệt quan trọng là: Xây dựng cơ chế Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, Nhà nước quản lý.

Tại Đại hội lần thứ V của Đảng, trên cơ sở nhận thức rõ: Một là, chủ quan nóng vội, trong đó có việc đề ra một số chỉ tiêu quá cao về quy mô, tốc độ phát triển sản xuất. Hai là, bảo thủ trì trệ, duy trì quá lâu cơ chế quản lý hành chính, quan liêu, bao cấp, chậm thay đổi các chính sách chế độ. Trên cơ sở đó, đại hội đã đi đến quyết định đổi mới chế độ quản lý và kế hoạch hóa; xóa bỏ cơ chế quản lý hành chính quan liêu, bao cấp; khắc phục bằng được tình trạng trì trệ, bảo thủ; coi trọng giá trị và quy luật giá trị. Đây cũng chính là những tư tưởng nền tảng tạo nên công cuộc đổi mới toàn diện đất nước bắt đầu từ Đại hội VI của Đảng.

Thực tiễn 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, Đảng và nhân dân ta đã tiến hành công cuộc đổi mới sâu sắc, toàn diện và đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Đất nước ngày càng phát triển, đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện; uy tín và vị thế quốc tế của nước ta không ngừng được nâng cao trên trường quốc tế./.

Anh Anh