Việt Nam - “Cầu nối” thúc đẩy quan hệ ASEAN - Nga

Hà Nội (TTXVN 15/6/2026) Nhận lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga và có các hoạt động song phương tại Kazan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026. Đây là chuyến công tác đầu tiên của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trên cương vị mới tới Liên bang Nga, cho thấy sự coi trọng của Việt Nam đối với quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-Nga. Chuyến công tác góp phần phát huy vai trò “cầu nối” của Việt Nam, tạo thêm động lực mới cho quan hệ ASEAN-Nga.

  * 35 năm quan hệ đối tác ASEAN - Nga

Quan hệ đối tác đối thoại ASEAN - Liên bang Nga được thiết lập năm 1991 và được nâng cấp lên quan hệ Đối tác chiến lược năm 2018. Từ đó đến nay, quan hệ ASEAN-Nga tiếp tục phát triển tích cực trên tất cả các mặt.

Hợp tác chính trị-an ninh ngày càng được tăng cường, thông qua việc duy trì đối thoại ở cấp cao, việc Nga tích cực tham gia và đóng góp vào những cơ chế, diễn đàn do ASEAN dẫn dắt, cũng như kế hoạch hợp tác chung trong các lĩnh vực phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, an ninh công nghệ thông tin, phòng chống ma túy… Hai bên đã tổ chức được 5 lần Hội nghị cấp cao vào các năm 2005, 2010, 2016, 2018 và 2021 (trực tuyến).

Quan hệ kinh tế tiếp tục được củng cố thông qua các chương trình công tác về thương mại, đầu tư giữa hai bên cũng như giữa ASEAN với Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU). Nga tiếp tục khẳng định vị thế đối tác quan trọng của ASEAN trong các lĩnh vực an ninh năng lượng, an ninh lương thực…

Trong giai đoạn 2021-2025, tỷ lệ thực hiện Kế hoạch hành động ASEAN-Nga (đã được gia hạn tới hết 2026) đạt 82%, với nhiều kết quả cụ thể. Kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt 17,81 tỷ USD. Hai bên nhất trí sớm hoàn tất Kế hoạch Hành động ASEAN-Nga giai đoạn 2026-2030 để tạo khuôn khổ và định hướng cho hợp tác trong giai đoạn mới.

Nhiều hoạt động hợp tác văn hóa, giáo dục, học thuật, giao lưu nhân dân cũng được triển khai nhằm tăng cường hiểu biết giữa các nước ASEAN và Nga, trong đó có việc tổ chức các hội nghị thượng đỉnh thanh niên, nhà ngoại giao trẻ…

Năm 2026 đánh dấu mốc quan trọng kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga (1991-2026). Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga diễn ra vào ngày 17 và 18/6/2026 tại thành phố Kazan, Liên bang Nga. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh cục diện thế giới và khu vực tiếp tục chuyển biến nhanh, phức tạp, khó lường. Các cuộc xung đột tại một số nơi trên thế giới tiếp tục tác động sâu rộng tới hòa bình, an ninh, ổn định, tăng trưởng kinh tế, thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Trong bối cảnh đó, Hội nghị có ý nghĩa quan trọng nhằm thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-Nga, củng cố cam kết chính trị, làm mới động lực hợp tác và xác định phương hướngchiến lược cho quan hệ ASEAN-Nga giai đoạn tới trên cả ba trụ cột chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội.

Hội nghị thể hiện cam kết chính trị ở cấp cao nhất của hai bên đối với mối quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-Nga, cho thấy sự coi trọng của Nga đối với vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc hợp tác ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương, cũng như sự coi trọng của ASEAN đối với vai trò và vị thế Nga ở khu vực và trên thế giới. Đồng thời, Hội nghị là biểu tượng minh chứng cho việc đối thoại và hợp tác luôn là phương thức hữu hiệu nhất đóng góp vào kiến tạo môi trường hòa bình, an ninh và ổn định phục vụ cho phát triển.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN Việt Nam, Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga sẽ tập trung vào ba trọng tâm lớn:

 Một là, thông qua rà soát toàn diện quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-Nga thời gian qua, đánh giá những kết quả đạt được, nhận diện những hạn chế, rào cản hợp tác, đề xuất các định hướng mới, lĩnh vực trọng tâm, biện pháp đột phá để tăng cường hợp tác thực chất, cùng có lợi trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là an ninh năng lượng, cũng như khai thác các cơ hội tăng cường liên kết, hội nhập, tạo không gian phát triển mới giữa hai khu vực Á-Âu.

 Hai là, các Lãnh đạo ASEAN-Nga sẽ trao đổi sâu rộng về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm nhằm tăng cường hiểu biết, củng cố lòng tin chiến lược, cùng ứng phó với các thách thức chung trên cơ sở luật pháp quốc tế.

 Ba là, Hội nghị dự kiến sẽ thông qua các văn kiện bản lề định hướng hợp tác ASEAN-Nga trong giai đoạn tới, đáp ứng tốt hơn nhu cầu phát triển của cả ASEAN và Nga trong tình hình mới.

  * Việt Nam đóng góp tích cực trong thúc đẩy hợp tác ASEAN-Nga

Là “cầu nối” quan trọng giữa Nga và ASEAN, Việt Nam luôn là một trong những nước tích cực nhất ủng hộ Nga mở rộng quan hệ hợp tác với ASEAN bởi Việt Nam hiểu rằng Nga là một nước lớn, nằm trải dài trên lục địa Á-Âu. Theo Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi,  Việt Nam đã đưa ra nhiều sáng kiến, kiến nghị thúc đẩy quan hệ giữa Nga và ASEAN, ủng hộ Nga tham gia tích cực hơn các thể chế của ASEAN. Việt Nam cũng có quan hệ truyền thống hữu nghị với Nga, từ đó tạo thuận lợi để thúc đẩy quan hệ Nga-ASEAN nói chung.

Việt Nam ủng hộ tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-Nga, thúc đẩy đối thoại, hợp tác hiệu quả trên các lĩnh vực hai bên cùng quan tâm như kinh tế-thương mại, năng lượng, khoa học-công nghệ, giáo dục-đào tạo, ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống, mở rộng hợp tác giữa ASEAN và Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU), Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS), đồng thời tăng cường phối hợp với Nga trong khuôn khổ hợp tác ASEAN-Nga.

Trên cơ sở hợp tác tốt đẹp, nhận lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga diễn ra từ ngày 16 đến 18/6/2026 tại thành phố Kazan, Liên bang Nga. Đây là chuyến công tác có ý nghĩa rất đặc biệt, là chuyến công tác đầu tiên của Thủ tướng Chính phủ trên cương vị mới tới Liên bang Nga, một đối tác có quan hệ hữu nghị truyền thống, gắn bó và là Đối tác chiến lược toàn diện của Việt Nam.

Sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại Hội nghị cấp cao ASEAN-Nga lần này tiếp tục thể hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại theo tinh thần Đại hội Đảng lần thứ XIV. Đây cũng là thông điệp rõ ràng về sự coi trọng của Việt Nam đối với quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-Nga, cũng như đối với quan hệ hữu nghị truyền thống, lòng tin chiến lược và sự hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong suốt nhiều thập kỷ qua.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN Việt Nam, mục tiêu xuyên suốt của chuyến công tác là phát huy vai trò “cầu nối” của Việt Nam, thúc đẩy đồng thuận và đóng góp những định hướng thiết thực, tạo thêm động lực mới cho quan hệ ASEAN - Nga. Điều này càng có ý nghĩa khi Việt Nam thời gian qua đã đóng vai trò then chốt tạo dựng đồng thuận trong ASEAN về việc tổ chức Hội nghị cấp cao lần này; đồng thời sẽ đảm nhiệm vai trò nước điều phối quan hệ ASEAN-Nga giai đoạn 2027-2030. Nói cách khác, đây không chỉ là việc tham dự một Hội nghị cấp cao mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để Việt Nam đóng góp sâu hơn vào định hình hợp tác ASEAN-Nga trong những năm tới. Trên tinh thần đó, Việt Nam sẽ tập trung vào một số ưu tiên lớn gồm:

Việt Nam sẽ cùng các nước thúc đẩy cách tiếp cận thực chất, cân bằng và hướng tới kết quả cụ thể trong hợp tác ASEAN-Nga. Trọng tâm là khơi thông các lĩnh vực có nhiều tiềm năng nhưng chưa được khai thác đầy đủ như thương mại, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, an ninh phi truyền thống, giáo dục, đào tạo, du lịch, giao lưu nhân dân và đặc biệt là năng lượng. Việt Nam cũng sẽ thúc đẩy những sáng kiến có tính khả thi cao, phù hợp với nhu cầu của ASEAN, thế mạnh của Nga và đáp ứng yêu cầu của tình hình hiện nay;

Việt Nam mong muốn góp phần mở rộng không gian hợp tác giữa ASEAN với khu vực Á-Âu. Là nước ASEAN đi đầu trong hợp tác với Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) với việc ký kết FTA Việt Nam-EAEU năm 2015, Việt Nam có kinh nghiệm thực tiễn để chia sẻ trong thúc đẩy thương mại, đầu tư, logistics, chuỗi cung ứng và kết nối doanh nghiệp. Đây là hướng hợp tác có ý nghĩa thiết thực, giúp quan hệ ASEAN-Nga không chỉ dừng ở trao đổi chính trị, mà còn tạo thêm lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp, địa phương và người dân hai bên;

Việt Nam sẽ cùng các nước trao đổi về tình hình khu vực và quốc tế, nhất là những vấn đề đang tác động trực tiếp tới hòa bình, ổn định, an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng và phát triển. Với tinh thần đối thoại, xây dựng và tôn trọng luật pháp quốc tế, Việt Nam mong muốn góp phần tăng cường hiểu biết, thu hẹp khác biệt và củng cố lòng tin giữa ASEAN với Nga cũng như giữa các đối tác trong khu vực.

Còn theo bà Ekaterina Koldunova, Giám đốc Trung tâm ASEAN, Đại học Quan hệ quốc tế quốc gia Moskva (Nga), Hội nghị cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga là cơ hội để Nga và các nước ASEAN trao đổi các sáng kiến, đề xuất những giải pháp nhằm mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực cùng quan tâm. Bà Ekaterina Koldunova nhấn mạnh, chương trình nghị sự của Hội nghị cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga không chỉ bàn về hợp tác giữa ASEAN với Nga, mà còn cả với Liên minh kinh tế Á-Âu (EAEU). Quan hệ với ASEAN hiện được coi là một trong những ưu tiên cho hợp tác quốc tế sâu rộng hơn trong khuôn khổ EAEU. Những lĩnh vực mà các bên có thể thúc đẩy gồm năng lượng, hợp tác liên vùng, y học, công nghệ sinh học, thực phẩm, giáo dục, các ngành công nghiệp sáng tạo…

Trong khi đó, Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi bày tỏ kỳ vọng, hội nghị sẽ xác định những định hướng hợp tác chiến lược trong giai đoạn mới nhằm tiếp tục tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược giữa các nước ASEAN và Nga, tạo động lực mới cho quan hệ hợp tác nhiều mặt, cùng có lợi, đáp ứng lợi ích của cả hai bên trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh và phức tạp. Ngoài ra, đây cũng là dịp để các nước ASEAN và Nga trao đổi các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm./.

Trọng Đức