Hà Nội (TTXVN 13/1/2026) Đại tướng Mai Chí Thọ là người luôn đứng ở tuyến đầu trên những mặt trận đấu tranh khốc liệt nhất với kẻ thù trong những năm tháng đầy gian khổ, hy sinh của hai cuộc kháng chiến cũng như trong công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, đổi mới và hội nhập quốc tế. Trên nhiều cương vị khác nhau, dù ở đâu, thực hiện nhiệm vụ gì, Đại tướng luôn là một trong những nhà lãnh đạo tiêu biểu, xuất sắc của nhân dân Nam bộ, có công lao đóng góp to lớn đối với quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Công an Nam bộ, đặc biệt là đã xây dựng nền móng cho sự đổi mới toàn diện của lực lượng Công an nhân dân sau Đại hội lần thứ VI của Đảng.
Tháng 12/1986, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng, đồng chí Mai Chí Thọ tiếp tục được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và được bầu làm Ủy viên Bộ Chính trị. Tháng 2/1987, đồng chí được Hội đồng Nhà nước bổ nhiệm giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an).
Trên cương vị người đứng đầu lực lượng Công an trong thời kỳ đầu trong đổi mới đất nước, Đại tướng Mai Chí Thọ đã có vai trò to lớn đổi mới toàn diện các mặt công tác công an. Đồng chí luôn nhấn mạnh đến nhận thức toàn diện về bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới, nhận rõ đối tác, đối tượng; phòng ngừa, đẩy lùi nguy cơ xâm phạm an ninh quốc gia trên lĩnh vực chính trị, kinh tế, tư tưởng, văn hóa, xã hội nhằm bảo đảm giữ yên từ bên trong; ngăn chặn có hiệu quả những âm mưu, hoạt động phá hoại từ bên ngoài, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, giữ vững sự ổn định của đất nước, độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc và lợi ích quốc gia.
Nhằm đẩy mạnh đấu tranh trấn áp tội phạm, Đại tướng Mai Chí Thọ đã chỉ đạo toàn lực lượng phải chủ động và liên tục tấn công bọn phản cách mạng và tội phạm khác, đánh trúng, đánh mạnh bọn đầu sỏ nguy hiểm. Đồng chí chỉ rõ “Để tấn công địch có hiệu quả, cần nắm tình hình thật nhanh, nhạy, chính xác. Từ phát hiện tình hình, phải tổng hợp, phân tích có hệ thống, tìm ra quy luật hoạt động, địa bàn trọng điểm, các tuyến và tụ điểm hoạt động của các loại tội phạm, trên cơ sở đó mà tập trung bố trí lực lượng, xây dựng trận địa an ninh, trật tự nhằm phát huy hiệu suất cao nhất trong cuộc tấn công vào bọn chúng”.
Dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Mai Chí Thọ, ngành Công an đã tham mưu Hội đồng Bộ trưởng ban hành Chỉ thị số 135-CT ngày 14/5/1989 về “Tăng cường công tác bảo vệ trật tự an toàn xã hội trong tình hình mới”. Việc tập trung tấn công tội phạm, xét xử nghiêm minh đã ngăn ngừa các hoạt động phạm tội, củng cố lòng tin của quần chúng nhân dân.
Đại tướng Mai Chí Thọ đã chỉ đạo thay đổi tư duy về công tác tổ chức để xây dựng bộ máy Công an đáp ứng yêu cầu “thực sự năng động, linh hoạt vì tình hình, nhiệm vụ chính trị cũng biến đổi theo từng thời kỳ cụ thể”. Trước sự biến động của các nước xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu, các thế lực thù địch ra sức thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, đồng chí đã chỉ đạo xây dựng lực lượng Công an thực sự trong sạch, vững mạnh, làm tốt công tác bảo vệ chính trị nội bộ nhằm bảo đảm Công an là lực lượng trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân. Đại tướng đã chỉ đạo kiện toàn tổ chức và hoạt động tình báo Công an, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong thời kỳ mở cửa và hội nhập của đất nước.
Bên cạnh đó, đồng chí Mai Chí Thọ cũng chỉ đạo nghiên cứu, đổi mới hệ thống tổ chức Đảng trong lực lượng Công an nhân dân. Đồng chí đề xuất Bộ Chính trị, Ban Bí thư cho thành lập Đảng ủy Công an Trung ương có chức năng lãnh đạo toàn diện công tác công an, là cơ sở để ngày 30/8/1990, Bộ Chính trị ra Quyết định số 110-QĐ/TW thành lập Đảng ủy Công an Trung ương. Đây là Quyết định có tính lịch sử nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với lực lượng Công an và càng hết sức có ý nghĩa trong bối cảnh khủng hoảng chính trị ở Liên Xô, các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu ngày càng sâu sắc.
Đồng chí Mai Chí Thọ đã chỉ đạo từng bước xây dựng, tạo hành lang pháp lý cho các lực lượng của Ngành hoạt động. Đồng chí vạch ra hướng đi chiến lược, tạo bước phát triển mới cho khoa học công an thực hiện yêu cầu “xây dựng luận cứ khoa học cho các quyết định lớn của Bộ trên lĩnh vực bảo vệ an ninh quốc gia, từ định hướng chiến lược đến chính sách, đối sách, chủ trương công tác lớn”.
Đồng chí còn chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương chú trọng phát động quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc, xây dựng được thế trận an ninh nhân dân vững chắc từ cơ sở, phát huy sức mạnh của nhân dân trong bảo đảm an ninh, trật tự, phát triển phong trào “Bảo vệ an ninh Tổ quốc” ngày càng sâu rộng, trở thành phong trào cách mạng của quần chúng. Tăng cường phối hợp với các ngành, các cấp, các tổ chức chính trị - xã hội, nhất là với Quân đội nhân dân nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp trong thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự.
Có thể khẳng định, Đại tướng Mai Chí Thọ là cây đại thụ của ngành công an, là vị Bộ trưởng đáng kính, giàu lòng nhân ái nhân văn. Với Đại tướng, không phải khi có chức vụ cao mới có giá trị mà giá trị nằm ở hành động. Đại tướng luôn phản biện và lắng nghe phản biện. Trong các vấn đề gai góc của cơ quan, đồng chí luôn thẳng thắn không né tránh. Đồng chí cho rằng cần mạnh dạn phê bình và tự phê bình mới phát triển được ngành công an. Nếu cứ sợ sai không dám làm, chỉ nghĩ cho cá nhân mình thì khó lòng đổi mới.
Trong ký ức Đại tướng Lê Hồng Anh - nguyên Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Mai Chí Thọ là một nhà lãnh đạo rất sâu sát với đời sống chiến sĩ và nhân dân, rất tâm lý với những suy tư, trăn trở và những khó khăn của cấp dưới. “Cương quyết, thậm chí quyết liệt với kẻ thù, nhưng với đồng bào, đồng chí, anh Năm Xuân (Đại tướng Mai Chí Thọ) bao giờ cũng thể hiện một thái độ đúng mực, tỉnh táo, mềm mỏng”.
Di sản của Đại tướng Mai Chí Thọ để lại khó mà kể hết được. Nhưng có thể nói đối với cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng Công an nhân dân, những gì đọng lại nhiều nhất về đồng chí đó là một nhân cách lớn, với phẩm chất đạo đức trong sáng, tấm lòng yêu nước thương dân sâu sắc. Tính cách mạnh mẽ, khẳng khái, bộc trực nhưng đầy lòng nhân ái vị tha, tình yêu thương con người, hết lòng vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của Nhân dân./.
Tư liệu (tổng hợp)
