Hà Nội (TTXVN 26/9/2025) Nhận lời mời của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Duma Quốc gia Quốc hội Liên bang Nga Vyacheslav Volodin và Đoàn Đại biểu cấp cao Nga thăm chính thức Việt Nam và đồng chủ trì Phiên họp lần thứ 4 Ủy ban hợp tác liên Nghị viện giữa Quốc hội Việt Nam và Duma Quốc gia Nga vào ngày 28 và 29/9/2025. Đây là chuyến thăm Việt Nam lần thứ ba của ông Volodin trên cương vị Chủ tịch Duma Quốc gia, góp phần làm sâu sắc quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga nói chung và quan hệ hợp tác chặt chẽ, tốt đẹp giữa Quốc hội Việt Nam với Duma Quốc gia và Hội đồng Liên bang của Quốc hội Liên bang Nga nói riêng.
* 75 năm quan hệ hữu nghị truyền thống với độ tin cậy cao
Liên Xô (trước đây) là một trong những nước đầu tiên trên thế giới công nhận và chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào ngày 30/1/1950, đặt nền móng cho tình hữu nghị bền chặt và quan hệ hợp tác tốt đẹp giữa hai nước Việt Nam-Liên bang Nga sau này. Nhìn lại hơn 7 thập kỷ qua, hai nước có thể tự hào về những thành tựu đã đạt được khi quan hệ ngày càng phát triển toàn diện, cả về chiều rộng lẫn chiều sâu.
Trong suốt quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng đất nước, Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn nhận được sự đồng tình, ủng hộ, sự giúp đỡ chí tình, chí nghĩa của Liên Xô (trước đây) và ngày nay là Liên bang Nga.
Hai nước ký Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản trong quan hệ hữu nghị giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Liên bang Nga vào ngày 16/6/1994. Sau hơn 30 năm thực hiện, lãnh đạo hai nước vẫn luôn khẳng định Hiệp ước về nguyên tắc cơ bản trong quan hệ hữu nghị Việt Nam-Liên bang Nga là văn kiện lịch sử có ý nghĩa lớn lao, là biểu tượng khởi đầu cho một giai đoạn mới trong phát triển hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Liên bang Nga, tạo ra tiền đề cho việc đưa quan hệ hai nước lên Đối tác chiến lược toàn diện.
Hai nước đã thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược vào năm 2001 và Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2012. Năm 2021, hai nước ra Tuyên bố chung về Tầm nhìn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện đến năm 2030. Đây là những dấu mốc rất quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ giữa hai nước. Trong khuôn khổ quan hệ đó, hợp tác Việt Nam-Nga đã có những bước phát triển mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực. Với nền tảng là tình cảm tốt đẹp giữa lãnh đạo và nhân dân hai nước, quan hệ chính trị Việt Nam-Nga có độ tin cậy cao, với trao đổi đoàn và tiếp xúc các cấp diễn ra thường xuyên, tạo động lực mạnh mẽ cho hợp tác toàn diện giữa hai nước.
Gần đây nhất, nhân chuyến thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam (tháng 6/2024) của Tổng thống Nga Vladimir Vladimirovich Putin, hai bên đã ra “Tuyên bố chung giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Liên bang Nga về làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện trên cơ sở những thành tựu của 30 năm thực hiện Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản của quan hệ hữu nghị Việt Nam-Nga”, thể hiện quyết tâm của Lãnh đạo và nhân dân hai nước đưa hợp tác song phương ngày càng hiệu quả, thực chất trên tất cả các lĩnh vực, xứng tầm Đối tác chiến lược toàn diện, đáp ứng nhu cầu và lợi ích của cả nhân dân hai nước, đóng góp cho hòa bình, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.
Tiếp đó, năm 2025, hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (30/1/1950-30/1/2025) với nhiều sự kiện, hoạt động có ý nghĩa. Chỉ tính riêng trong năm nay, các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao giữa lãnh đạo cấp cao và các cấp của hai nước diễn ra thường xuyên, liên tục như: Thủ tướng Nga Mikhail Vladimirovich Mishustin thăm chính thức Việt Nam (tháng 1/2025); Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân thăm chính thức Liên bang Nga và dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (tháng 5/2025); Thủ tướng Phạm Minh Chính hội kiến Tổng thống Nga Vladimir Putin nhân dịp dự Hội nghị Thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) tại Thiên Tân (Trung Quốc) (ngày 1/9/2025); Đồng chí Vladimir Yakushev, Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Liên bang Quốc hội Nga (Thượng viện), Bí thư Đại hội đồng Đảng chính trị toàn Nga “Nước Nga Thống nhất” dự Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (tháng 9/2025); Chủ tịch nước Lương Cường gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin nhân dịp tham dự Lễ kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát xít của nhân dân thế giới tại Trung Quốc (ngày 3/9/2025); Trợ lý Tổng thống Nga, Chủ tịch Hội đồng Biển Liên bang Nga Nikolai Patrusev thăm Việt Nam (ngày 15 - 18/9/2025); Bí thư Trung ương Đảng, Quyền Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Lê Hoài Trung gặp Bộ trưởng Ngoại giao Liên bang Nga Sergey Lavrov trong khuôn khổ Phiên Thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 80 tại Hoa Kỳ (ngày 24/9/2025)…
Trong đó, điểm nhấn quan trọng nhất trong năm 2025 phải kể đến là chuyến thăm chính thức Liên bang Nga và dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong chiến tranh Vệ quốc vĩ đại vào tháng 5/2025 của Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân. Chuyến thăm mang ý nghĩa đặc biệt khi hai nước kỷ niệm các mốc lịch sử trọng đại: Nga kỷ niệm 80 năm Chiến thắng trong chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (9/5/1945 - 9/5/2025); Việt Nam kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025), 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (1945 - 2025); đồng thời là năm hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (30/1/1950 - 30/1/2025).
Trong chuyến thăm này, hai bên đã thông qua Tuyên bố chung về các định hướng chính trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga trong giai đoạn mới, khẳng định quyết tâm tận dụng tiềm năng, lợi thế và các cơ hội sẵn có của hợp tác song phương, gìn giữ và củng cố truyền thống hữu nghị, đưa quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga lên tầm cao mới về chất. Cũng nhân dịp này, Hiệu trưởng Alexey Gennadievich Komissarov đã trao tặng Tổng Bí thư Tô Lâm danh hiệu Giáo sư danh dự của của Học viện Hành chính công và Kinh tế quốc dân trực thuộc Tổng thống Liên bang Nga.
Ngoài các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao, hai nước cũng duy trì cơ chế Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế-thương mại và khoa học-kỹ thuật, thành lập từ năm 1992 và được nâng cấp lên cấp Phó Thủ tướng từ năm 2011; Ủy ban liên Chính phủ họp thường niên. Gần đây nhất Khóa họp lần thứ 25 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Liên bang Nga đã tổ chức tại Nga vào tháng 9/2024.
Hai bên phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương và các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc, Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), Diễn đàn Hợp tác Á-Âu (ASEM), Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), Diễn đàn phối hợp hành động và xây dựng niềm tin ở châu Á (CICA)...
* Hợp tác hiệu quả trên nhiều lĩnh vực
Hợp tác kinh tế-thương mại hai nước thời gian qua liên tục phát triển. Tốc độ tăng trưởng kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và Liên bang Nga tăng nhanh, đặc biệt từ sau khi Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á-Âu chính thức có hiệu lực tháng 10/2016.
Năm 2023, kim ngạch thương mại song phương đạt 3,63 tỷ USD; năm 2024 đạt 4,58 tỷ USD; 7 tháng năm 2025 đạt 2,98 tỷ USD. Nga hiện có 207 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký khoảng 990 triệu USD, trong khi Việt Nam hiện có 17 dự án đầu tư sang Nga còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký đạt 1,6 tỷ USD.
Dầu khí-năng lượng là một trụ cột quan trọng của hợp tác song phương. Hai bên hiện đang đàm phán, thúc đẩy ký kết các Nghị định thư và Hiệp định liên Chính phủ Việt Nam-Nga trong lĩnh vực thăm dò địa chất và khai thác dầu khí; quan tâm khôi phục và thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân và phát triển điện hạt nhân tại Việt Nam.
Hợp tác giữa hai nước trong các lĩnh vực như khoa học-công nghệ, giáo dục đào tạo... ngày càng được mở rộng, trong đó hợp tác khoa học-công nghệ và giáo dục-đào tạo giữa hai nước được đẩy mạnh và nâng lên tầm chiến lược. Nga đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho nhiều sinh viên Việt Nam nhờ vào các chương trình học bổng và đào tạo chất lượng cao, trong đó có các ngành công nghiệp chủ chốt như năng lượng, dầu khí, khoa học cơ bản. Hàng chục nghìn cán bộ khoa học, kỹ sư và công nhân kỹ thuật được đào tạo tại Liên bang Nga đã có những đóng góp tích cực, hiệu quả cho nền kinh tế Việt Nam và là nhân tố tạo cầu nối hữu nghị giữa người dân hai nước. Kể từ năm 2019, Nga đã tăng số học bổng cho Việt Nam lên khoảng 1.000 suất/năm. Hiện có khoảng hơn 5.000 sinh viên Việt Nam du học tại Liên bang Nga.
Hợp tác văn hóa, thể thao, du lịch được triển khai tích cực với việc tổ chức thường niên và luân phiên Những ngày văn hóa tại mỗi nước. Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi cho biết, từ ngày 25/7 đến 3/8/2025 vừa qua, lần đầu tiên Việt Nam đã tổ chức Lễ hội Văn hóa tại Quảng trường Đỏ, thu hút gần 1 triệu khách thăm quan. Tiếp đó là việc đại diện Việt Nam - ca sĩ Đức Phúc - tham dự và giành chiến thắng tại cuộc thi âm nhạc quốc tế Intervision do Nga chủ trì tổ chức ngày 20/9/2025 đã thực sự đem lại bầu không khí mới cho hợp tác Việt-Nga, gắn kết chặt chẽ hơn hai đất nước, hai dân tộc và tạo tiền đề thuận lợi để thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực khác.
Cộng đồng người Việt Nam tại Nga với khoảng 70.000 người, luôn gắn bó và coi Nga là quê hương thứ hai của mình, có nhiều đóng góp cho đất nước và sở tại, góp phần củng cố quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai nước.
* Tăng cường hợp tác trên kênh Nghị viện
Hợp tác giữa Quốc hội hai nước không ngừng được củng cố và phát triển tốt đẹp. Quốc hội Việt Nam đã ký thỏa thuận hợp tác với Duma Quốc gia Quốc hội Liên bang Nga từ tháng 4/2009 (ký lại vào tháng 3/2013), với Hội đồng Liên bang Nga từ tháng 11/2012.
Năm 2018, trong chuyến thăm Việt Nam, Chủ tịch Duma Quốc gia Quốc hội Liên bang Nga Vyacheslav Volodin đã cùng Chủ tịch Quốc hội Khóa XIV Nguyễn Thị Kim Ngân ký Thỏa thuận về việc thành lập Ủy ban hợp tác liên Nghị viện giữa Quốc hội Việt Nam và Duma Quốc gia Quốc hội Liên bang Nga. Đây là mô hình hợp tác nghị viện cao nhất, đầu tiên giữa Quốc hội nước ta với một cơ quan lập pháp nước ngoài do Chủ tịch Quốc hội Việt Nam và Chủ tịch Duma Quốc gia Quốc hội Liên bang Nga là đồng Chủ tịch Ủy ban. Từ cơ sở hiệu quả thiết thực của mô hình hợp tác này, Quốc hội Việt Nam và Quốc hội/Nghị viện một số nước đã thiết lập cơ chế hợp tác tương tự.
Từ khi thành lập cơ chế hợp tác này, Việt Nam và Nga đã tiến hành Phiên họp thứ nhất Ủy ban hợp tác liên Nghị viện vào tháng 12/2019 tại Nga; Phiên họp thứ hai diễn ra vào tháng 10/2023 tại Việt Nam; Phiên thứ ba vào tháng 9/2024 tại Nga. Thông qua cơ chế hợp tác này, hai bên phát huy được vai trò hỗ trợ của Quốc hội đối với Chính phủ và các địa phương của hai nước để thúc đẩy các ưu tiên trọng tâm hợp tác trong quan hệ song phương.
Về hợp tác giữa các nhóm nghị sỹ giữa hai quốc hội, Quốc hội Việt Nam khóa XV đã thành lập Nhóm nghị sỹ hữu nghị Việt Nam-Liên bang Nga; Hội đồng Liên bang Nga và Duma Quốc gia Quốc hội Liên bang Nga cũng đều đã thành lập Nhóm hợp tác với Quốc hội Việt Nam.
Với nền tảng quan hệ hết sức tốt đẹp giữa hai nước, chuyến thăm chính thức Việt Nam lần này của Chủ tịch Duma quốc gia Nga Vyacheslav Volodin và đồng chủ trì Phiên họp lần thứ 4 Ủy ban hợp tác liên Nghị viện Việt Nam-Nga là sự kiện quan trọng nằm trong khuôn khổ hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Quốc hội Nga.
Chuyến thăm cho thấy hai nước coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống, quyết tâm củng cố và làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện. Đại sứ Việt Nam tại Nga Đặng Minh Khôi cho biết, chuyến thăm nhằm tăng cường hợp tác giữa Duma Quốc gia Quốc hội Liên bang Nga nói riêng, Quốc hội Liên bang Nga nói chung và Quốc hội Việt Nam - một trong những nội hàm hợp tác chính trị quan trọng của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện; tăng cường giao lưu, tiếp xúc, phối hợp giữa các ủy ban chuyên trách, nhóm nghị sỹ hữu nghị hai nước cũng như phối hợp hành động tại các diễn đàn liên nghị viện quốc tế và khu vực.
Chuyến thăm là dịp để lãnh đạo hai nước trao đổi toàn diện các vấn đề hợp tác song phương, từ kinh tế, thương mại, năng lượng, dầu khí, khoa học-công nghệ đến giáo dục, văn hóa, quốc phòng, an ninh, giao lưu nhân dân… cũng như hợp tác giữa Quốc hội hai nước; thúc đẩy các dự án hợp tác trọng điểm, tháo gỡ tồn tại, vướng mắc và xác định phương hướng hợp tác trong thời gian tới, góp phần nâng tầm hợp tác Việt Nam-Liên bang Nga./
Trọng Đức
