Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Những dấu ấn nổi bật
Hà Nội (TTXVN 11/6/2026) Diễn đàn Tương lai ASEAN (ASEAN Future Forum - AFF) lần thứ 3 đã kết thúc tốt đẹp với nhiều kết quả thiết thực sau hai ngày làm việc, ngày 9 và 10/6/2026. Diễn đàn đã tạo không gian đối thoại cởi mở, thực chất về tương lai ASEAN. Những sáng kiến và giải pháp đạt được tại Diễn đàn thực sự là bệ phóng để các nước gặt hái thành tựu rực rỡ mới trên hành trình hiện thực hóa khát vọng vươn tầm của Hiệp hội. Thông qua diễn đàn, Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò nổi bật trong việc thúc đẩy đối thoại, kiến tạo đồng thuận và góp phần định hình các chương trình nghị sự chiến lược của khu vực.
* AFF 2026 - Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng, Lấy người dân làm trung tâm
Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến của Việt Nam đưa ra vào năm 2023 nhằm tạo diễn đàn cho các nhà lãnh đạo, chuyên gia, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và các đối tác khác cùng trao đổi, thảo luận, đề xuất các ý tưởng, sáng kiến mới góp phần định hình con đường phát triển cho tương lai của ASEAN và thúc đẩy hợp tác giữa ASEAN với các đối tác. Từ đó, lãnh đạo các nước ASEAN có thể tham khảo trong quá trình xây dựng chiến lược, tầm nhìn của khu vực trong thời gian tới, góp phần mang lại những lợi ích thiết thực cho người dân.
Từ ý tưởng đến thực tiễn, Việt Nam đã tổ chức thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN năm 2024 và 2025, thu hút sự tham dự của hàng trăm đại biểu đại diện Chính phủ, đoàn ngoại giao, học giả, cộng đồng doanh nghiệp, đại biểu từ ASEAN, các đối tác và tổ chức quốc tế.
Tiếp nối thành công của Diễn đàn Tương lai ASEAN năm 2024 và 2025, năm nay Việt Nam tiếp tục tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba năm 2026 (AFF 2026) vào ngày 9 và 10/6/2026 tại Hà Nội nhằm góp phần nâng cao đoàn kết, đẩy mạnh hợp tác, phát triển ASEAN, đồng thời thúc đẩy ASEAN tăng cường phối hợp nâng cao khả năng ứng phó với các thách thức, tạo tiền đề cho việc duy trì lập trường chung của ASEAN về các vấn đề khu vực và quốc tế, từ đó bảo vệ hiệu quả các lợi ích của Việt Nam.
Với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng, Lấy người dân làm trung tâm”, AFF lần thứ ba đã quy tụ con số kỷ lục là hơn 1.200 đại biểu tham dự đến từ khắp nơi trên thế giới, bao gồm nhiều lãnh đạo cấp cao, Bộ trưởng, đại diện lãnh đạo các nước ASEAN, các nước đối tác của ASEAN, lãnh đạo các tổ chức khu vực và quốc tế, các viện nghiên cứu, doanh nghiệp, địa phương của Việt Nam và quốc tế. Trong đó nổi bật là sự tham dự của: Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Samdech Moha Borvor Thipadei Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão, Tổng Thư ký ASEAN-Tiến sĩ Kao Kim Hourn.
Tại lễ khai mạc Diễn đàn sáng ngày 9/6/2026, các đại biểu tham dự Diễn đàn đã nghe Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu dẫn đề; các bài phát biểu của lãnh đạo các nước; Thông điệp ghi hình của Bộ trưởng Ngoại giao các nước.
Trong phát biểu dẫn đề, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ, Diễn đàn năm nay mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chủ đề của Diễn đàn phản ánh những giá trị cốt lõi mà ASEAN đang theo đuổi và định hướng cho tương lai của Hiệp hội trong giai đoạn tới. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề xuất trên hành trình triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, ASEAN cần hướng tới ba tầm vóc chiến lược. Thứ nhất, ASEAN không chỉ tham gia các xu thế toàn cầu mà còn góp phần định hình các xu thế đó. Thứ hai, ASEAN không chỉ là một trung tâm sản xuất mà còn là một trung tâm đổi mới sáng tạo. Thứ ba, ASEAN là một cộng đồng các quốc gia mà còn là một cộng đồng thực sự của người dân.
Trong hai ngày làm việc cởi mở, sôi nổi, AFF 2026 đã diễn ra hàng chục phiên thảo luận chuyên sâu. Đặc biệt, Diễn đàn AFF năm nay đã ghi nhận nhiều điểm mới như: lần đầu tiên tổ chức Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN; Tọa đàm lần đầu tiên giữa các đại diện chính đảng từ các quốc gia thành viên ASEAN với chủ đề "Vai trò của các chính đảng trong xây dựng Cộng đồng ASEAN"; và những phiên trao đổi với đại diện đại biểu thanh niên và của khu vực Tiểu vùng Mekong.
Trong đó, Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN (thu hút hơn 250 đại biểu từ 25 địa phương thuộc ASEAN tham dự) là một diễn đàn thiết thực nhằm tăng cường đối thoại, kết nối và chia sẻ kinh nghiệm giữa các thành phố và đô thị ASEAN trong bối cảnh khu vực đang phải đối mặt với nhiều cơ hội và thách thức mới đan xen. Tại hội nghị, đại biểu các thành phố ASEAN đã chia sẻ nhận thức chung rằng các đô thị ngày càng giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo, tăng cường chuyển đổi số, tăng cường phát triển xanh và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Đồng thời hội nghị cũng ghi nhận những thách thức chung mà các thành phố ASEAN đang phải đối mặt, từ biến đổi khí hậu, chênh lệch khoảng cách phát triển, thiếu hụt nguồn nhân lực cho chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, đến các vấn đề mới nổi như trí tuệ nhân tạo và an ninh dữ liệu. Các đại biểu đã đi đến thống nhất hai định hướng: Công nghệ và hạ tầng số chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn với năng lực quản trị hiện đại và phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân; Các thành phố cần ưu tiên phát triển hạ tầng xanh, nâng cao năng lực chống chịu trước biến đổi khí hậu và thúc đẩy các giải pháp phát triển bền vững, trong đó người dân cần phải luôn được đặt ở vị trí trung tâm của mọi chiến lược ứng phó và thích ứng cũng như chiến lược về phát triển.
Còn tại Tọa đàm giữa các chính đảng từ các quốc gia thành viên ASEAN (thu hút sự tham gia của 11 chính đảng từ 11 quốc gia trong khu vực), các đại biểu tham dự đã cùng trao đổi góc nhìn, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đóng góp vào quá trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Các đại biểu dự Tọa đàm nhất trí đề xuất duy trì sự kiện này thành một cơ chế thường niên nhằm tăng cường thấu hiểu và nâng cao sức chống chịu của ASEAN.
Ngoài ra trong khuôn khổ diễn đàn còn có các Phiên thảo luận nổi bật như: Phiên thảo luận toàn thể với chủ đề “Tự cường và Đoàn kết trong một thế giới đang thay đổi” (sáng ngày 9/6); Phiên thảo luận toàn thể với chủ đề “Thúc đẩy các sáng kiến của ASEAN về phòng ngừa xung đột” (chiều ngày 9/6); Phiên thảo luận chuyên đề “Bối cảnh chiến lược đang biến đổi và ý nghĩa đối ASEAN” (chiều 9/6); Phiên thảo luận chuyên đề về hợp tác Hoa Kỳ-ASEAN (sáng ngày 10/6); Phiên toàn thể với chủ đề "Tăng cường an ninh năng lượng trong bối cảnh mới" (sáng ngày 10/6); Phiên thảo luận toàn thể với chủ đề "Những mô hình phát triển mới trong bối cảnh chuyển dịch toàn cầu" (chiều ngày 10/6)… Những trao đổi của các đại biểu thực chất và sáng tạo từ Diễn đàn này sẽ được báo cáo lên các nhà lãnh đạo ASEAN.
Phát biểu bế mạc Diễn đàn, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, tại Diễn đàn, những vấn đề đưa ra trong chương trình nghị sự thực sự quan trọng với mỗi quốc gia thành viên và các đối tác. Diễn đàn lần thứ ba được xây dựng để có những trao đổi về những vấn đề mới nổi và dài hạn; có sự đồng bộ giữa chủ đề Diễn đàn với chủ đề của năm Chủ tịch ASEAN năm nay của Philippines là "Cùng chèo lái tương lai chung".
Theo Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, qua những trao đổi này, tinh thần cộng đồng của ASEAN đã hiện hữu rõ ràng hơn bao giờ hết. Những chia sẻ từ các lãnh đạo, học giả, đại biểu thanh niên đã cho thấy mối quan tâm chung sâu sắc về an ninh khu vực và việc tuân thủ luật pháp quốc tế. Đây đều là những yếu tố rất cần thiết với phát triển. Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh, một điểm nhấn của Diễn đàn là điểm giao thoa về quan điểm trong ASEAN trước những thách thức hiện nay. Tăng cường tự cường và khả năng thích ứng của khu vực là ưu tiên cao của ASEAN. Các diễn giả đã nhấn mạnh nhu cầu phải xây dựng một môi trường chiến lược trong dài hạn, chứ không phải chỉ để ứng phó trong ngắn hạn…
Với những kết quả đạt được, Bộ trưởng Lê Hoài Trung khẳng định: Sau 3 năm tổ chức, Diễn đàn Tương lai ASEAN đã trở thành một nền tảng ngày càng quan trọng để thúc đẩy những nỗ lực chung nhằm xây dựng Cộng đồng ASEAN và củng cố quan hệ của ASEAN với các đối tác quốc tế quan trọng nằm ngoài khu vực.
* Dấu ấn Việt Nam tại AFF 2026
Lần thứ 3 tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN, Việt Nam ngày càng cho thấy uy tín trên trường quốc tế. Sự hiện diện của nhiều nhà lãnh đạo ASEAN, các tổ chức quốc tế, học giả hàng đầu và đại diện doanh nghiệp lớn tại AFF 2026 đã phản ánh niềm tin đối với vai trò của Việt Nam trong các vấn đề khu vực.
Đáng chú ý, những nội dung được Việt Nam thúc đẩy tại diễn đàn đều gắn với các ưu tiên phát triển dài hạn của ASEAN như chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển xanh, quản trị trí tuệ nhân tạo lấy con người làm trung tâm, bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy kết nối tiểu vùng Mekong. Đó không phải là những vấn đề riêng của Việt Nam mà là những yếu tố quyết định tương lai của cả khu vực. Điều này cho thấy Việt Nam ngày càng tham gia sâu hơn vào quá trình định hình tầm nhìn phát triển của ASEAN trong giai đoạn mới.
Một trong những tâm điểm của Diễn đàn AFF 2026 là sự kiện Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Trưởng đoàn các nước, chuyên gia, học giả và đại diện các tổ chức quốc tế đến Việt Nam tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (chiều ngày 9/6/2026). Tại đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định sự hiện diện đông đảo của các đại biểu thể hiện mối quan tâm chung đối với tương lai của ASEAN cũng như mong muốn cùng trao đổi, chia sẻ ý tưởng và đóng góp cho quá trình định hình hướng phát triển của khu vực trong giai đoạn mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh ASEAN đang trong năm đầu tiên triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 với nhiều kỳ vọng và cơ hội phát triển mới. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp và khó dự báo, ưu tiên của ASEAN là duy trì môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng cường sức chống chịu của nền kinh tế và bảo đảm đời sống người dân.
Chia sẻ về sáng kiến Diễn đàn Tương lai ASEAN, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định hòa bình, ổn định và phát triển bền vững chỉ có thể được vun đắp trên cơ sở đoàn kết, đối thoại, xây dựng lòng tin và hợp tác cùng có lợi. Đây cũng là tinh thần và động lực để Việt Nam khởi xướng Diễn đàn Tương lai ASEAN, với mong muốn tạo thêm một không gian đối thoại cởi mở, thực chất và hướng tới tương lai; góp phần bổ trợ cho các tiến trình hợp tác hiện có của ASEAN, đồng thời thúc đẩy tư duy đổi mới và hành động chung vì sự phát triển của khu vực.
Đại diện các đoàn tham dự AFF 2026 cũng đánh giá cao sáng kiến tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN của Việt Nam; cho rằng AFF đã trở thành một diễn đàn uy tín, cởi mở, bao trùm và có tính xây dựng, đóng góp tích cực cho quá trình hoạch định các định hướng phát triển dài hạn của ASEAN. Các đại biểu bày tỏ kỳ vọng AFF sẽ tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối giữa các nhà lãnh đạo, các nhà hoạch định chính sách, giới học giả, doanh nghiệp, thanh niên và các bên liên quan, thúc đẩy trao đổi, đối thoại thẳng thắn, thực chất về những vấn đề chiến lược của khu vực.
Theo Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, AFF đã thật sự chuyển mình, trở thành một nền tảng vô cùng quan trọng, nơi các nước thành viên ASEAN cùng thảo luận, tìm kiếm tiếng nói và cách tiếp cận chung trong giải quyết các thách thức mới nổi trong khu vực và trên toàn cầu.
Trong khi đó, đánh giá về kết quả hội nghị, nhà nghiên cứu lịch sử và quốc phòng Đông Nam Á tại Malaysia - ông Enzo Sim Hong Jun - cho rằng sự thành công của AFF 2026 đã góp phần nâng cao đáng kể vị thế của Việt Nam như một trung tâm ngoại giao năng động của khu vực.
Ông Collins Chong Yew Keat, nhà phân tích chiến lược, an ninh và đối ngoại thuộc Đại học Malaya (Malaysia), nhận định việc Việt Nam tổ chức AFF 2026 rất kịp thời, trong bối cảnh ASEAN đang phải đối mặt với nhiều thách thức đan xen, từ cạnh tranh giữa các nước lớn, căng thẳng trên biển, đứt gãy chuỗi cung ứng cho tới các vấn đề phi truyền thống như biến đổi khí hậu và chuyển đổi công nghệ. Trong môi trường đầy bất định đó, chủ đề mà Việt Nam lựa chọn là lời khẳng định chiến lược về những giá trị cốt lõi ASEAN cần nhất hiện nay: đoàn kết nội khối, ổn định khu vực và tăng trưởng dựa trên nền tảng phúc lợi của người dân…
Có thể khẳng định, thông qua việc tổ chức thành công Diễn đàn tương lai ASEAN, Việt Nam đã ghi dấu ấn sâu sắc về một đất nước đang phát triển và hội nhập mạnh mẽ, tích cực đóng góp vào công việc chung của cộng đồng quốc tế./.
Trọng Đức (tổng hợp)
