Đồng chí Hoàng Tùng - Cây đại thụ trên mặt trận tư tưởng, lý luận, văn hóa và báo chí cách mạng Việt Nam

Hà Nội (TTXVN 8/1/2026) Đồng chí Hoàng Tùng, tên khai sinh là Trần Khánh Thọ, sinh ngày 14/1/1920 tại xã Nhân Hòa, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam (cũ); từ trần ngày 29/6/2010. Đồng chí nguyên là Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa III; Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IV, V; Bí thư Trung ương Đảng khóa V, phụ trách công tác tư tưởng; nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội, Bí thư Thành ủy Hải Phòng, Phó Bí thư Khu ủy 3 – Khu Tả ngạn sông Hồng, Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Trưởng Ban Tuyên huấn Trung ương, Giám đốc Nhà xuất bản Sự thật, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, đại biểu Quốc hội các khóa III, IV, V, VI, VII.

Trên các cương vị được Đảng và Nhà nước giao phó, đồng chí luôn thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần trách nhiệm và sự tận tụy đối với sự nghiệp cách mạng. Cuộc đời hoạt động của đồng chí đã để lại những dấu ấn sâu sắc trên các lĩnh vực xây dựng Đảng, tư tưởng, lý luận, văn hóa và báo chí, góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

1. Người chiến sĩ kiên trung trên mặt trận tư tưởng, lý luận của Đảng

Sớm giác ngộ cách mạng, từ năm 1937, khi mới 17 tuổi, đồng chí Hoàng Tùng đã tham gia hoạt động trong Đoàn Thanh niên Dân chủ và sau đó là Đoàn Thanh niên phản đế. Tháng 6/1940, đồng chí bị thực dân Pháp bắt, kết án năm năm tù khổ sai và giam giữ tại nhà tù Sơn La. Trong môi trường được những người cộng sản coi là một “trường học cách mạng”, đồng chí tiếp tục được rèn luyện về bản lĩnh chính trị, tư duy lý luận và nghiệp vụ báo chí; được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam tại Chi bộ nhà tù Sơn La vào tháng 11/1943 và tham gia viết cho tờ báo Suối Reo của những người tù chính trị.

Sau Cách mạng Tháng Tám, đồng chí được giao nhiều trọng trách quan trọng. Tháng 9/1945, khi mới 25 tuổi, đồng chí làm Bí thư Thành ủy Hà Nội; tháng 5/1946 làm Bí thư Thành ủy Hải Phòng; sau đó lần lượt đảm nhiệm các chức vụ Xứ ủy viên Xứ ủy Bắc Kỳ, Phó Bí thư Khu ủy 3, Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương và nhiều nhiệm vụ quan trọng khác.

Trên các cương vị Phó Trưởng Ban Tuyên huấn Trung ương, Trưởng Ban Tuyên huấn Trung ương và Bí thư Trung ương Đảng phụ trách công tác tư tưởng, đồng chí đã tham gia lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiều chủ trương của Đảng trên các lĩnh vực tư tưởng, lý luận, văn hóa và báo chí. Trong những giai đoạn lịch sử nhiều biến động, đồng chí luôn thể hiện sự kiên định về mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, đồng thời nhạy bén trước những vấn đề mới nảy sinh từ thực tiễn.

Đồng chí đặc biệt coi trọng vai trò của công tác tư tưởng, văn hóa và tuyên truyền trong việc giáo dục, tập hợp và động viên các tầng lớp nhân dân. Những đóng góp của đồng chí trên lĩnh vực này đã góp phần củng cố sự thống nhất về tư tưởng, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong các cuộc kháng chiến cũng như trong công cuộc khôi phục, xây dựng và phát triển đất nước.

2. Nhà chính luận bậc thầy và linh hồn của Báo Nhân Dân

Một trong những dấu ấn nổi bật nhất trong cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Hoàng Tùng là hơn 28 năm giữ cương vị Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, từ tháng 2/1954 đến năm 1982. Đây là giai đoạn đất nước trải qua nhiều sự kiện có ý nghĩa bước ngoặt, từ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, sự nghiệp thống nhất đất nước đến những năm đầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới.

Được nhiều thế hệ nhà báo đánh giá là một nhà chính luận bậc thầy, đồng chí Hoàng Tùng đã viết hàng nghìn bài xã luận, bình luận và bài báo chính trị dưới nhiều bút danh khác nhau. Các tác phẩm của đồng chí nổi bật bởi lập luận chặt chẽ, tư tưởng sắc bén, ngôn ngữ giàu hình ảnh, giọng văn hùng hồn nhưng không sáo rỗng. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, nhiều bài xã luận do đồng chí trực tiếp viết hoặc chỉ đạo thực hiện đã trở thành “tiếng kèn xung trận”, kịp thời cổ vũ quân và dân cả nước chiến đấu, phục vụ chiến đấu và thi đua lao động sản xuất.

Trên cương vị Tổng Biên tập, đồng chí đã góp phần xây dựng Báo Nhân Dân xứng đáng với vị trí cơ quan trung ương của Đảng, giữ vai trò định hướng quan trọng trong nền báo chí cách mạng Việt Nam. Đồng chí không chỉ trực tiếp viết nhiều bài xã luận, bình luận quan trọng mà còn thường xuyên biên tập, sửa chữa các bài chính luận, phóng sự và điều tra, bảo đảm mỗi tác phẩm vừa thể hiện đúng tư tưởng chỉ đạo, vừa có sức thuyết phục đối với bạn đọc.

Đồng chí còn được ví như người “nhạc trưởng” của Báo Nhân Dân và là một trong những người có ảnh hưởng lớn đối với hoạt động của báo chí cách mạng nước nhà. Báo Nhân Dân, cùng sự hưởng ứng của các cơ quan báo chí, đã tích cực phát hiện, tuyên truyền và cổ vũ nhiều phong trào hành động cách mạng như “Ba sẵn sàng” của thanh niên, “Ba đảm đang” của phụ nữ, “Gió Đại Phong” trong nông nghiệp, “Sóng Duyên Hải” trong công nghiệp và “Cờ Ba Nhất” trong lực lượng vũ trang.

Không chỉ là một cây bút chính luận sắc sảo và một nhà lãnh đạo báo chí giàu kinh nghiệm, đồng chí Hoàng Tùng còn là người thầy nghiêm khắc, tận tâm đối với nhiều thế hệ phóng viên, biên tập viên. Đồng chí luôn yêu cầu người làm báo phải đi sâu vào cuộc sống, phát hiện nhân tố mới, nắm chắc thực tiễn và kết hợp chặt chẽ giữa bản lĩnh chính trị với năng lực nghề nghiệp. Qua đó, đồng chí đã góp phần đào tạo, bồi dưỡng nhiều cây bút có năng lực và uy tín cho Báo Nhân Dân cũng như nền báo chí cách mạng Việt Nam.

3. Đóng góp đối với sự nghiệp xây dựng Hội Nhà báo Việt Nam

Đồng chí Hoàng Tùng gắn bó với tổ chức Hội Nhà báo Việt Nam ngay từ những ngày đầu thành lập. Tại Đại hội lần thứ nhất Hội những người viết báo Việt Nam vào tháng 5/1950, đồng chí được bầu làm Phó Hội trưởng. Tại Đại hội lần thứ II vào tháng 4/1959, đồng chí tiếp tục được bầu làm Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam.

Tại Đại hội lần thứ III, tổ chức từ ngày 7 đến 8/9/1962, đồng chí được bầu làm Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam. Tháng 12/1983, tại Đại hội lần thứ IV, đồng chí tiếp tục được tín nhiệm giữ cương vị Chủ tịch Hội. Đến tháng 1/1987, do bận công tác Trung ương, đồng chí xin thôi giữ chức vụ này. Như vậy, đồng chí đã có hơn 24 năm liên tục đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam.

Trên cương vị người đứng đầu Hội, đồng chí đã có nhiều đóng góp trong việc củng cố tổ chức, tập hợp và tăng cường sự đoàn kết của đội ngũ những người làm báo cách mạng. Đồng chí quan tâm định hướng báo chí bám sát nhiệm vụ chính trị và thực tiễn đời sống; chú trọng phát hiện nhân tố mới, biểu dương điển hình tiên tiến; đồng thời đề cao trách nhiệm xã hội, bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp của người làm báo.

Những đóng góp của đồng chí đã góp phần nâng cao vai trò và vị thế của Hội Nhà báo Việt Nam, xây dựng Hội trở thành tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp có uy tín, là mái nhà chung đoàn kết của đội ngũ những người làm báo cách mạng Việt Nam.

Trọn đời hoạt động vì lý tưởng của Đảng, vì độc lập, tự do của Tổ quốc và hạnh phúc của nhân dân, đồng chí Hoàng Tùng là tấm gương tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, tinh thần học tập không ngừng, tư duy sắc sảo và sự tận tụy với công việc.

Những cống hiến của đồng chí trên các lĩnh vực tư tưởng, lý luận, văn hóa và báo chí đã góp phần quan trọng vào sự nghiệp cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX. Cuộc đời, sự nghiệp và những tác phẩm chính luận của đồng chí để lại nhiều bài học quý báu về trách nhiệm chính trị, tính chiến đấu, sự gắn bó với thực tiễn và đạo đức nghề nghiệp cho các thế hệ cán bộ tư tưởng và những người làm báo hôm nay và mai sau./.


Tư liệu