Hà Nội (TTXVN 15/1/2026) Đồng chí Mai Chí Thọ là vị tướng đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân được phong hàm Đại tướng. Hơn 70 năm tham gia cách mạng, bằng trí tuệ và bản lĩnh của mình, đồng chí đã có những đóng góp xuất sắc vào sự phát triển của lực lượng Công an nói riêng và sự nghiệp cách mạng của dân tộc nói chung.
* Đại tướng Mai Chí Thọ - Vị tướng đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân
Đồng chí Mai Chí Thọ, tên thật là Phan Đình Đống (bí danh Năm Xuân), sinh ngày 15/7/1922, tại xã Nam Vân, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định (nay là phường Hồng Quang, tỉnh Ninh Bình).
Ngay từ khi còn đi học, năm 1936, đồng chí Mai Chí Thọ đã tham gia hoạt động cách mạng trong phong trào học sinh Huế - Hà Nội. Năm 1939, đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam khi mới 17 tuổi.
Suốt 71 năm tham gia hoạt động cách mạng, trưởng thành từ phong trào học sinh, sinh viên đến giữ trọng trách Ủy viên Bộ chính trị, Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an), Đại tướng đầu tiên của Công an nhân dân Việt Nam, ở bất kì vị trí công tác nào, đồng chí Mai Chí Thọ luôn thể hiện là người lãnh đạo giàu kinh nghiệm, có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên cường, dũng cảm, vượt qua mọi khó khăn, hiến dâng trọn đời cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc và sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.
Khi thôi giữ các cương vị lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, đồng chí Mai Chí Thọ vẫn tiếp tục dành hết trí tuệ, sức lực và với tất cả tâm huyết đóng góp nhiều ý kiến thiết thực, quý báu vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước: về xây dựng Đảng, về phòng chống tham nhũng, về tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới, phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của dân tộc... cổ vũ và tích cực tham gia cuộc vận động “xóa đói giảm nghèo”, “đền ơn đáp nghĩa”, “khuyến học” và các hoạt động xã hội từ thiện. Đồng chí đã trở thành người bạn gần gũi, thân thiết của các gia đình có công với cách mạng, của đồng bào nghèo, đồng bào có hoàn cảnh khó khăn, của các cháu gia đình nghèo hiếu học.
Cuộc đời và sự nghiệp của Đại tướng Mai Chí Thọ thể hiện rõ trong các tác phẩm tiêu biểu, như: “Những mẩu chuyện đời tôi” (Hồi ký), “Theo bước chân lịch sử” (Hồi ký).
Với những đóng góp to lớn, đặc biệt xuất sắc trong công cuộc kháng chiến giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, Đại tướng Mai Chí Thọ đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Sao Vàng - Huân chương cao quý nhất của Đảng và Nhà nước ta, Huân chương Hồ Chí Minh, Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng, Huân chương Quân công hạng nhất, Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng nhất, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng nhất, Huân chương Lao động hạng nhất, Huy chương “Vì an ninh Tổ quốc” và nhiều phần thưởng cao quý khác của Đảng, Nhà nước và bạn bè quốc tế.
Tên của đồng chí Mai Chí Thọ được đặt cho một đại lộ ở Thành phố Hồ Chí Minh và một con đường tại thủ đô Hà Nội.
* Đồng chí Mai Chí Thọ với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc
Năm 1936, đồng chí Mai Chí Thọ tham gia cách mạng.
Từ năm 1936 đến năm 1937, đồng chí tham gia phong trào sinh viên Huế, Hà Nội.
Từ năm 1938 đến năm 1940, đồng chí tham gia tổ chức Thanh niên dân chủ, rồi Thanh niên phản đế ở trường Trung học Nam Ðịnh, là Bí thư Ðoàn Thanh niên phản đế Nam Ðịnh.
Năm 1939, đồng chí Mai Chí Thọ được kết nạp vào Đảng.
Từ năm 1940 đến năm 1945, đồng chí bị thực dân Pháp bắt và giam giữ tại các nhà tù ở Nam Ðịnh, Hỏa Lò (Hà Nội), Sơn La, Khám Lớn (Sài Gòn), Côn Ðảo.
Từ năm 1945 đến năm 1948, đồng chí ra tù tiếp tục hoạt động cách mạng và được bầu làm Bí thư Thanh niên cứu quốc, sau đó là Trưởng ty Công an, Phó Bí thư Tỉnh ủy Cần Thơ.
Từ năm 1948 đến năm 1949, đồng chí Mai Chí Thọ là Trưởng ty Công an, sau đó là Phó Bí thư, rồi Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho.
Từ năm 1950 đến năm 1952, đồng chí là Phó Giám đốc Sở Công an Nam Bộ, Phó Bí thư, Bí thư Liên chi chính quyền Nam Bộ.
Từ năm 1952 đến năm 1954, đồng chí là Phó Giám đốc Sở Công an Nam Bộ, phụ trách Công an miền Ðông Nam Bộ.
Từ năm 1954 đến năm 1960, đồng chí là Phó ban, sau đó là Trưởng ban địch tình Xứ ủy Nam Bộ.
Từ năm 1958 đến năm 1960, đồng chí Mai Chí Thọ làm Xứ ủy viên dự khuyết Xứ ủy Nam Bộ.
Từ năm 1960 đến năm 1965, đồng chí là Bí thư Khu ủy miền Ðông Nam Bộ, Chính ủy Quân khu miền Ðông Nam Bộ.
Từ năm 1965 đến năm 1975, đồng chí là Ủy viên Thường vụ, Phó Bí thư, Bí thư Thành ủy Sài Gòn-Gia Ðịnh, Chính ủy Quân khu Sài Gòn-Gia Ðịnh.
Từ năm 1975 đến năm 1976, đồng chí làm Phó Bí thư, Phó Chủ tịch Ủy ban Quân quản Sài Gòn-Gia Ðịnh, Bí thư Ðảng ủy, Giám đốc Sở Công an Thành phố Hồ Chí Minh.
Tháng 12 năm 1976, tại Ðại hội Ðảng toàn quốc lần thứ IV, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Ðảng, giữ chức Phó Bí thư thứ nhất Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh, rồi Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh (từ 1978).
Tháng 3 năm 1982, tại Ðại hội Ðảng toàn quốc lần thứ V, đồng chí Mai Chí Thọ được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư thứ nhất Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh (đến 6/1985).
Tháng 6 năm 1985, đồng chí là Phó Bí thư Thường trực, rồi Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh.
Tháng 11 năm 1986, đồng chí là Thứ trưởng thứ nhất Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an).
Tháng 12 năm 1986, tại Ðại hội Ðảng toàn quốc lần thứ VI, đồng chí tiếp tục được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Ðảng, được Trung ương bầu vào Bộ Chính trị.
Từ tháng 12 năm 1987 đến tháng 8 năm 1991, đồng chí được Hội đồng Nhà nước bổ nhiệm giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an), là Bí thư Ðảng ủy Công an Trung ương.
Tháng 5 năm 1989, đồng chí được Nhà nước phong hàm Ðại tướng An ninh nhân dân.
Ðồng chí được bầu làm Ðại biểu Quốc hội khóa VII, VIII. Ủy viên Hội đồng Quốc phòng khóa VIII.
Ngày 28/5/2007, đồng chí Mai Chí Thọ từ trần.
Trong hơn 70 năm tham gia hoạt động cách mạng sôi nổi, phong phú, quyết liệt và với 68 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh, đồng chí Mai Chí Thọ đã trải qua những năm tháng đầy gian khổ, hy sinh của cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ để giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, cũng như trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Dù ở cương vị và hoàn cảnh nào, đồng chí cũng luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó./.
Tư liệu (tổng hợp)
