Hà Nội (TTXVN 3/1/2026) Đồng chí Nguyễn Đức Bình (tên khai sinh Nguyễn Bình), sinh ngày 9/9/1927, quê quán xã Trung Lương, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh (nay thuộc phường Bắc Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh); là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng các khóa V, VI, VII, VIII; Ủy viên Bộ Chính trị khóa VII, VIII; nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; nguyên Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương.
Hơn 70 năm hoạt động cách mạng, đồng chí Nguyễn Đức Bình đã đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng của Đảng. Từ một cán bộ tuyên truyền ở cơ sở trong những ngày đầu cách mạng, đồng chí từng bước trưởng thành qua thực tiễn kháng chiến, nghiên cứu, giảng dạy và lãnh đạo công tác tư tưởng, lý luận. Đặc biệt, phần lớn cuộc đời công tác của đồng chí gắn với sự nghiệp nghiên cứu lý luận chính trị, đào tạo cán bộ và xây dựng nền tảng tư tưởng của Đảng.
* Chặng đường hoạt động cách mạng
Từ tháng 8/1945 đến tháng 10/1946, đồng chí làm Bí thư Thanh niên cứu quốc xã, Trưởng Ban Tuyên truyền kháng chiến; Chi ủy viên phụ trách tuyên truyền, huấn luyện, Thường vụ Chấp ủy Việt Minh xã. Ngày 1/7/1946, đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.
Từ tháng 11/1946 đến tháng 12/1947, đồng chí làm Bí thư Văn phòng Huyện ủy Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1948, đồng chí phụ trách Văn phòng Ban Liên lạc miền Bắc Trung Bộ, thuộc Liên khu 4. Từ tháng 12/1948 đến tháng 12/1949, đồng chí giữ cương vị Phó Bí thư Văn phòng Tỉnh ủy Hà Tĩnh.
Từ tháng 1/1950 đến tháng 10/1953, đồng chí làm cán bộ nghiên cứu trong các ban đảng vụ của Liên khu ủy 4, sau đó là cán bộ nghiên cứu của Ban Tuyên huấn Liên khu ủy 4. Đây là thời gian đồng chí từng bước đi sâu vào công tác nghiên cứu, tuyên truyền và giáo dục chính trị.
Từ tháng 10/1953 đến tháng 8/1954, đồng chí giữ cương vị Trưởng Ban Tuyên huấn tiền phương thuộc Đảng ủy cung cấp mặt trận Trung Lào. Trong điều kiện chiến tranh gian khổ, đồng chí trực tiếp tham gia công tác tuyên huấn, góp phần củng cố tư tưởng, động viên cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng phục vụ mặt trận hoàn thành nhiệm vụ.
Sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, từ tháng 8/1954 đến tháng 12/1958, đồng chí phụ trách bộ phận tuyên truyền, thời sự, chính sách thuộc Ban Tuyên huấn Liên khu ủy 4. Năm 1957, đồng chí theo học khóa I, Trường Nguyễn Ái Quốc I, nay là Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Một bước chuyển quan trọng trong sự nghiệp của đồng chí diễn ra vào năm 1959, khi đồng chí về công tác tại Trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc, làm giảng viên rồi Phó Chủ nhiệm Khoa Triết học. Từ thực tiễn phong phú của những năm hoạt động ở cơ sở và trong kháng chiến, đồng chí chuyển sang chuyên sâu nghiên cứu, giảng dạy lý luận chính trị. Đây cũng là khởi đầu cho chặng đường nhiều thập niên gắn bó với công tác đào tạo cán bộ của Đảng.
Năm 1976, đồng chí được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc. Trên cương vị lãnh đạo nhà trường, đồng chí tiếp tục tham gia công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý và cán bộ lý luận.
Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng, tháng 3/1982, đồng chí Nguyễn Đức Bình được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được phân công làm Giám đốc Trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc, kiêm Phó Giám đốc Trường Chính trị đặc biệt K.
Tháng 12/1986, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng, đồng chí tiếp tục được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng và đảm nhiệm cương vị Giám đốc Học viện Nguyễn Ái Quốc. Đây cũng là thời điểm đất nước bước vào công cuộc đổi mới, đặt ra nhiều vấn đề mới cả về thực tiễn và lý luận.
Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, tháng 6/1991, đồng chí Nguyễn Đức Bình tiếp tục được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và được bầu vào Bộ Chính trị. Đồng chí được phân công phụ trách công tác tư tưởng, văn hóa và khoa giáo, đồng thời kiêm Giám đốc Học viện Nguyễn Ái Quốc.
Tháng 6/1996, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng, đồng chí tiếp tục được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Bộ Chính trị, được giao chỉ đạo công tác lý luận và khoa học xã hội, đồng thời giữ chức Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương.
Ngày 31/1/2019, đồng chí Nguyễn Đức Bình từ trần, khép lại cuộc đời hơn chín thập niên tuổi đời và hơn 70 năm gắn bó với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.
* Những đóng góp nổi bật
Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, dấu ấn nổi bật và xuyên suốt của đồng chí Nguyễn Đức Bình là những đóng góp trên mặt trận tư tưởng, lý luận và đào tạo cán bộ của Đảng. Từ một cán bộ tuyên truyền ở cơ sở, đồng chí từng bước trưởng thành thành nhà giáo, nhà nghiên cứu lý luận và cán bộ lãnh đạo cấp cao, đảm nhiệm nhiều trọng trách liên quan trực tiếp đến công tác tư tưởng, văn hóa, khoa giáo và nghiên cứu lý luận.
Trên lĩnh vực nghiên cứu và phát triển lý luận, đồng chí dành nhiều tâm huyết nghiên cứu những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, đặc biệt là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, xây dựng Đảng, chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, công tác tư tưởng, văn hóa và giáo dục lý luận chính trị. Trong bối cảnh đất nước bước vào công cuộc đổi mới và tình hình thế giới có nhiều biến động, những vấn đề lý luận ngày càng đặt ra yêu cầu phải được nghiên cứu, tổng kết từ thực tiễn. Trên các cương vị được giao, đồng chí đã tham gia lãnh đạo, chỉ đạo công tác nghiên cứu lý luận, góp phần phục vụ việc hoạch định và triển khai đường lối của Đảng.
Đặc biệt, khi đảm nhiệm cương vị Ủy viên Bộ Chính trị khóa VII, VIII, phụ trách công tác tư tưởng, văn hóa, khoa giáo, sau đó chỉ đạo công tác lý luận và khoa học xã hội, đồng chí Nguyễn Đức Bình đã dành nhiều công sức cho việc củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng, nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra trong tiến trình đổi mới đất nước.
Trên cương vị Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương từ năm 1996 đến năm 2001, đồng chí tham gia tổ chức nghiên cứu, tổng kết những vấn đề lý luận và thực tiễn của công cuộc đổi mới, góp phần cung cấp cơ sở khoa học, lý luận phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương.
Một đóng góp quan trọng khác của đồng chí là đối với sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Đảng. Từ năm 1959, khi trở thành giảng viên Trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc, đến các cương vị Phó Chủ nhiệm Khoa Triết học, Phó Giám đốc rồi Giám đốc nhà trường, đồng chí đã dành phần lớn cuộc đời công tác cho lĩnh vực giáo dục lý luận chính trị.
Trong gần hai thập niên giữ cương vị Giám đốc Trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc, Học viện Nguyễn Ái Quốc và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, đồng chí cùng tập thể lãnh đạo, cán bộ, giảng viên góp phần xây dựng và phát triển Học viện, gắn nghiên cứu khoa học với đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý và cán bộ lý luận của Đảng. Đồng chí đặc biệt chú trọng việc gắn lý luận với thực tiễn, coi đây là yêu cầu quan trọng trong công tác đào tạo và bồi dưỡng cán bộ.
Bên cạnh công tác lãnh đạo, đồng chí Nguyễn Đức Bình còn trực tiếp nghiên cứu và viết nhiều công trình về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam. Tiêu biểu là công trình “Về cách mạng Việt Nam trong thời đại ngày nay”, tập hợp nhiều bài viết của đồng chí về xây dựng Đảng, chủ nghĩa xã hội, tư tưởng Hồ Chí Minh, công tác tư tưởng, lý luận và văn hóa. Công trình được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ vào tháng 11/2022, ghi nhận những đóng góp của đồng chí trong lĩnh vực nghiên cứu lý luận chính trị.
Với những công lao và thành tích trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, đồng chí Nguyễn Đức Bình được Đảng và Nhà nước tặng Huân chương Hồ Chí Minh, danh hiệu Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.
Những đóng góp của đồng chí Nguyễn Đức Bình, đặc biệt trong công tác tư tưởng, lý luận, khoa học xã hội và đào tạo cán bộ, đã góp phần vào sự nghiệp xây dựng Đảng, phát triển tư duy lý luận và đào tạo đội ngũ cán bộ trong nhiều giai đoạn của cách mạng Việt Nam. Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí để lại dấu ấn sâu đậm trên mặt trận tư tưởng – lý luận, một lĩnh vực mà đồng chí đã bền bỉ cống hiến trong suốt nhiều thập niên./.
Tư liệu
