Đưa quan hệ Việt Nam - Azerbaijan lên tầm cao mới
Hà Nội (TTXVN 6/5/2025) Azerbaijan là chặng dừng chân thứ hai trong chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới 4 nước Cộng hòa Kazakhstan, Cộng hòa Azerbaijan, Liên bang Nga và Cộng hòa Belarus từ ngày 5 đến 12/5/2025.
Theo đó, nhận lời mời của Tổng thống Cộng hòa Azerbaijan Ilham Aliyev, Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm cấp Nhà nước Cộng hòa Azerbaijan vào ngày 7 và 8/5/2025. Đây là lần đầu tiên Azerbaijan đón đoàn Việt Nam thăm ở cấp Tổng Bí thư kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1992 và là trao đổi đoàn ở cấp cao nhất giữa hai nước trong vòng 10 năm qua. Chuyến thăm khẳng định tình cảm trước sau như một của nhân dân ta đối với các quốc gia bạn bè truyền thống, trong đó có Azerbaijan, đồng thời đưa quan hệ hai nước lên một tầm cao mới.
* Quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp Việt Nam-Azerbaijan
Việt Nam và Azerbaijan có bề dày quan hệ lâu đời, được đích thân Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng thống Azerbaijan Heydar Aliyev cùng nhiều thế hệ Lãnh đạo và Nhân dân hai nước dày công xây dựng và vun đắp suốt nhiều thập kỷ qua. Tuy cách xa nhau về địa lý, nhưng nhân dân Việt Nam và Azerbaijan luôn dành cho nhau những tình cảm hết sức đặc biệt để cùng nhau vượt qua muôn vàn thử thách của lịch sử, biến động của thời gian để hun đúc nên tình hữu nghị truyền thống đặc biệt giữa hai dân tộc ngày hôm nay.
Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 23/9/1992. Hiện Đại sứ quán Việt Nam tại Liên bang Nga kiêm nhiệm Azerbaijan; trong khi Đại sứ quán Azerbaijan tại Việt Nam đã hoạt động từ tháng 8/2013.
Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao đến nay, hai bên duy trì việc trao đổi đoàn các cấp, tiếp xúc cấp cao. Về phía Việt Nam, có các chuyến thăm Azerbaijan của: Chủ tịch nước Trương Tấn Sang thăm chính thức (tháng 5/2015); Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh dự Hội nghị cấp cao Phong trào Không liên kết tại Azerbaijan (năm 2019); Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev nhân dịp tham dự Hội nghị các Nhà lãnh đạo Nhóm BRICS mở rộng tại Kazan (Liên bang Nga) (ngày 24/10/2024); Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng thăm Azerbaijan và tiến hành Tham vấn chính trị (tháng 4/2025)...
Về phía Azerbaijan, có các chuyến thăm Việt Nam của: Tổng thống Ilham Aliyev thăm chính thức Việt Nam (tháng 5/2014); Bộ trưởng Ngoại giao Elmar Mammadyarov thăm chính thức Việt Nam (tháng 9/2017); Thứ trưởng Ngoại giao Elnur Mammadov sang Việt Nam tiến hành Tham vấn chính trị giữa hai Bộ Ngoại giao (tháng 7/2022); Phó Chủ tịch Đảng “Azerbaijan mới” (Đảng cầm quyền) Tahir Budagov thăm Việt Nam và ký Thỏa thuận hợp tác với Đảng cộng sản Việt Nam (tháng 11/2023); Đặc phái viên của Tổng thống Azerbaijan Elchin Amirbayev thăm Việt Nam (tháng 8/2024)…
Hai bên đã thành lập Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Azerbaijan về hợp tác kinh tế-thương mại và khoa học-kỹ thuật ở cấp Bộ trưởng (Chủ tịch Phân ban phía Việt Nam là Bộ trưởng Bộ Công Thương) và đã tiến hành được 2 Khóa họp, gần đây nhất vào tháng 7/2018 tại Azerbaijan.
Mới đây nhất, trong cuộc gặp giữa Thủ tướng Phạm Minh Chính và Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev nhân dịp tham dự Hội nghị các Nhà lãnh đạo Nhóm BRICS mở rộng tại Kazan (Liên bang Nga) ngày 24/10/2024, lãnh đạo hai nước đã khẳng định quyết tâm tiếp tục làm sâu sắc quan hệ hữu nghị truyền thống tương xứng với tiềm năng của hai nước, phát huy mạnh mẽ vai trò của cơ chế Uỷ ban Liên chính phủ Việt Nam-Azerbaijan về hợp tác kinh tế-thương mại và khoa học-kỹ thuật; mở rộng hợp tác về dầu khí, nông nghiệp, du lịch và hợp tác địa phương.
* Hợp tác kinh tế-thương mại phát triển mạnh mẽ
Hợp tác kinh tế-thương mại giữa Việt Nam và Azerbaijan phát triển mạnh trong những năm gần đây, năm 2022 trao đổi thương mại song phương đạt 702,5 triệu USD; năm 2023 đạt gần 250 triệu USD; năm 2024 đạt gần 52 triệu USD; 3 tháng đầu năm 2025 đạt hơn 100 triệu USD.
Việt Nam chủ yếu xuất khẩu sang Azerbaijan các mặt hàng máy tính, điện thoại và linh kiện, thủy sản; và nhập khẩu từ Azerbaijan các sản phẩm dầu thô và các sản phẩm từ dầu.
Hợp tác trên các lĩnh vực khác như quốc phòng, khoa học-công nghệ, giáo dục-đào tạo, văn hóa-du lịch cũng từng bước được thúc đẩy và còn nhiều tiềm năng, dư địa để phát triển. Trong đó, hợp tác giáo dục-đào tạo là lĩnh vực truyền thống (Azerbaijan từng giúp đào tạo nhiều sinh viên và chuyên gia cho Việt Nam dưới thời Liên Xô cũ) và dần được khôi phục, với một số sinh viên ngành dầu khí và quan hệ quốc tế theo học tại Azerbaijan thời gian gần đây. Hai bên đã hoàn tất đàm phán Hiệp định về hợp tác giáo dục đào tạo.
Đặc biệt, hai nước có truyền thống và kinh nghiệm hợp tác trong lĩnh vực đào tạo chuyên ngành dầu khí. Tập đoàn Dầu khí Việt Nam và Công ty Dầu khí quốc gia Azerbaijan đã ký Hiệp định hợp tác chiến lược năm 2010, thường xuyên triển khai các hợp đồng cung cấp dầu thô cho Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Hai nước có nhiều triển vọng trong mở rộng thị trường thương mại, tạo đột phá trong hợp tác dầu khí và đào tạo nguồn nhân lực về dầu khí.
Hiện hai bên đang xem xét mở các chuyến bay giữa các thành phố du lịch nổi tiếng của nhau và đường bay vận tải trực tiếp giữa hai nước.
Hợp tác địa phương giữa tỉnh Hà Giang của Việt Nam với vùng Kalbajar của Azerbaijan cũng đang được thúc đẩy.
Cộng đồng người Việt tại Azerbaijan hiện có số lượng không đáng kể (những năm trước có khoảng 10-20 sinh viên theo học các ngành dầu khí và quan hệ quốc tế).
* Đẩy mạnh hơn nữa quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt Việt Nam-Azerbaijan
Trên nền tảng quan hệ tốt đẹp, chuyến thăm cấp Nhà nước đến Cộng hòa Azerbaijan của Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lần này tiếp tục là điểm nhấn quan trọng trong triển khai đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng và có hiệu quả của Đại hội Đảng lần thứ XIII.
Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước lần đầu tiên của Tổng Bí thư Tô Lâm đến Azerbaijan và mang nhiều ý nghĩa rất quan trọng. Chuyến thăm không chỉ củng cố, tăng cường sự tin cậy chính trị giữa Việt Nam và các quốc gia bạn bè truyền thống, mà còn truyền tải thông điệp và quyết tâm của Việt Nam trong việc không ngừng củng cố quan hệ hữu nghị và truyền thống với các nước thuộc Liên Xô cũ, trong đó có Azerbaijan.
Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, chuyến thăm là minh chứng rõ nét nhất khẳng định tình cảm chân thành, thủy chung của Đảng, Chính phủ, nhân dân Việt Nam với các quốc gia bạn bè truyền thống, hướng đến “4 hơn” trong quan hệ song phương: “bền vững hơn, hiệu quả hơn, thực chất hơn và cùng có lợi hơn”, tương xứng với tiềm năng hợp tác và tin cậy chính trị cũng như nguyện vọng của nhân dân Việt Nam và các nước bạn bè truyền thống. Chuyến thăm góp phần đẩy mạnh và làm sâu sắc hơn quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt Việt Nam-Azerbaijan.
Còn theo Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền tại Liên bang Nga kiêm nhiệm Azerbaijan Đặng Minh Khôi, có một điều rất đặc biệt là cả 4 nước Kazakhstan, Azerbaijan, Liên bang Nga và Belarus mà Tổng Bí thư Tô Lâm đến thăm lần này đều là những thành viên của Liên Xô trước đây. Với mỗi quốc gia, Việt Nam đều có những dấu ấn riêng, tuy nhiên, có thể nói nhân dân Azerbaijan và Chính phủ Azerbaijan trước đây cũng như hiện nay đều có quan hệ hết sức hữu nghị, truyền thống với nhân dân Việt Nam.
Đại sứ Đặng Minh Khôi cho biết, chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư Tô Lâm là chuyến thăm cấp cao nhất của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước Việt Nam tới Azerbaijan kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức giữa hai nước, và sẽ góp phần tăng cường hơn nữa quan hệ hai nước, nhất là trong những ngành Azerbaijan có thế mạnh, đặc biệt như ngành dầu khí và nhiều ngành khác. Gần đây, Azerbaijan đã mở cửa rất mạnh mẽ, đây có thể là cửa ngõ rất tốt để Việt Nam phát triển mạnh hơn nữa quan hệ với các nước Trung Á, với cả các nước khu vực châu Âu. Việt Nam cũng sẵn sàng làm cầu nối để Azerbaijan tăng cường quan hệ với các nước Đông Á.
Chắc chắn, với quan hệ hữu nghị truyền thống sẵn có giữa hai nước, chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm đến Azerbaijan lần này sẽ nâng quan hệ hai nước lên một tầm cao mới, phù hợp với lợi ích và mong mỏi của nhân dân hai nước, đóng góp hơn nữa vào duy trì hòa bình và ổn định trên thế giới./.
An Ngọc (tổng hợp)
