Đưa quan hệ Việt Nam-Philippines phát triển hiệu quả và đi vào chiều sâu

Hà Nội (TTXVN 30/5/2026) Tiếp sau chuyến thăm chính thức Thái Lan và thăm cấp Nhà nước Singapore, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm cấp Nhà nước tới Philippines ngày 31/5 và 1/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr. và Phu nhân.

Đây là chuyến thăm đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam đến Philippines, diễn ra trong bối cảnh năm 2026 Philippines đảm nhiệm cương vị là Chủ tịch ASEAN và hai nước cùng nhau kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (12/7/1976-12/7/2026). Chuyến thăm góp phần tăng cường sự tin cậy, gắn bó giữa lãnh đạo cấp cao hai nước và đưa quan hệ hợp tác tốt đẹp Việt Nam-Philippines lên một tầm cao mới.

* 50 năm quan hệ hữu nghị phát triển tốt đẹp

Việt Nam và Philippines là hai quốc gia trong cùng khu vực Đông Nam Á, có quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp, cùng chia sẻ nhiều lợi ích chiến lược trong việc duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực. Hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 12/7/1976. Trong 5 thập kỷ qua, quan hệ hai nước không ngừng được củng cố và phát triển trên nhiều lĩnh vực, ngày càng đi vào chiều sâu và thực chất hơn, nhất là từ sau khi hai nước thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược vào tháng 11/2015.

Việc thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược năm 2015 là dấu mốc quan trọng, tạo nền tảng để thúc đẩy hợp tác toàn diện trong giai đoạn mới. Trong những năm gần đây, quan hệ hai nước tiếp tục duy trì đà phát triển tích cực, trong đó nổi bật là sự gia tăng tin cậy chính trị, mở rộng hợp tác kinh tế và tăng cường phối hợp trên các vấn đề khu vực và quốc tế.

Hai bên duy trì thường xuyên các chuyến thăm, tiếp xúc cấp cao, gần đây có chuyến thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam của Tổng thống Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr. (tháng 1/2024); Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang thăm Philippines (tháng 8/2024); Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr nhân dịp dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 44, 45 tại Lào (ngày 8/10/2024), Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 46 tại Malaysia (ngày 26/5/2025), Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 47 tại Malaysia (ngày 27/10/2025); Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp xúc song phương Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr nhân dịp dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Philippines (ngày 7/5/2026)…

Trong đó, tại cuộc tiếp xúc song phương giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng và Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Philippines ngày 7/5/2026, lãnh đạo hai nước đã nhất trí tích cực thúc đẩy một số trọng tâm hợp tác trụ cột trong quan hệ Đối tác chiến lược song phương, trong đó dành ưu tiên cao cho các hoạt động trao đổi đoàn cấp cao và các cấp; tạo thuận lợi giao thương, phấn đấu nâng kim ngạch thương mại hai chiều sớm đạt 10 tỷ USD; tăng cường hợp tác về bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng, hợp tác nghiên cứu khoa học biển; đề nghị hai bên tích cực hoàn tất đàm phán và ký kết Thỏa thuận hợp tác về giáo dục phổ thông, Chương trình hợp tác du lịch giai đoạn 2026-2029.

Ngoài các cuộc gặp, tiếp xúc song phương, hai bên cũng duy trì các cơ chế hợp tác quan trọng, như: Ủy ban hỗn hợp về hợp tác song phương, Tham khảo chính trị, Đối thoại chính sách quốc phòng, Nhóm công tác chung về các vấn đề biển và đại dương. Các cơ chế này giúp hai nước tăng cường trao đổi chiến lược, chia sẻ quan điểm và xử lý hiệu quả các vấn đề cùng quan tâm.

Hợp tác giữa hai nước về quốc phòng-an ninh, biển và đại dương tiếp tục là trụ cột quan trọng, ngày càng thực chất và được thể chế hóa cao. Hai bên tăng cường trao đổi đoàn, hợp tác đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp trong các lĩnh vực, như: an ninh hàng hải, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, tìm kiếm cứu nạn, phòng chống thiên tai và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống. Điều này góp phần củng cố lòng tin chiến lược và đóng góp tích cực vào ổn định chung của khu vực.

Hai nước cũng phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn khu vực và quốc tế, đặc biệt trong ASEAN, Liên hợp quốc và các cơ chế hợp tác đa phương khác. Hai nước cùng coi trọng vai trò trung tâm của ASEAN, đề cao chủ nghĩa đa phương, luật pháp quốc tế và hướng tới xây dựng một khu vực Đông Nam Á đoàn kết, tự cường và phát triển bền vững. Philippines ủng hộ Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân lần thứ 11 và các ứng cử của Việt Nam vào Hội đồng Kinh tế và Xã hội (ECOSOC) nhiệm kỳ 2030-2032 và Hội đồng Bảo an nhiệm kỳ 2032-2033 với tư cách là ứng cử viên của ASEAN; Việt Nam ủng hộ Philippines làm ứng cử viên của ASEAN vào HĐBA nhiệm kỳ 2027-2028.

* Hợp tác kinh tế, thương mại có nhiều bước tiến tích cực

Trong hợp tác kinh tế-thương mại-đầu tư, Philippines hiện là một trong những thị trường quan trọng của Việt Nam trong ASEAN, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và lương thực. Việt Nam là đối tác cung ứng gạo quan trọng của Philippines, góp phần hỗ trợ bảo đảm an ninh lương thực cho Philippines, đồng thời tạo đầu ra ổn định cho nông sản Việt Nam.

Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 11 của Philippines. Kim ngạch thương mại song phương tăng trưởng ấn tượng với tốc độ trung bình trên 10%/năm trong giai đoạn 2015-2025, từ 2,92 tỷ USD lên 7,8 tỷ USD. Trong 2 tháng đầu năm 2026 đạt 1,3 tỷ USD. Cơ cấu hàng hóa ngày càng đa dạng với gần 40 nhóm mặt hàng xuất khẩu chủ lực từ Việt Nam.

Hai nước đặt mục tiêu sớm đạt kim ngạch thương mại 10 tỷ USD. Theo Đại sứ Việt Nam tại Philippines Lại Thái Bình, mục tiêu này là hoàn toàn khả thi nếu hai bên tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, xúc tiến mạnh mẽ và kết nối doanh nghiệp. Việc hoàn thiện logistics và kết nối hàng hải sẽ góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả trao đổi hàng hóa.

Hợp tác đầu tư từ Việt Nam sang Philippines tăng mạnh trong những năm gần đây, trong đó riêng năm 2025 đạt hơn 92 triệu USD, chiếm gần 70% tổng vốn lũy kế (133 triệu USD). Các dự án của Việt Nam vào Philipines tập trung vào lĩnh vực chuyển đổi xanh, taxi điện và công nghệ cao, mở ra động lực mới cho hạ tầng và phát triển bền vững của Philippines.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, hợp tác kinh tế-thương mại giữa hai nước còn nhiều dư địa để phát triển mạnh mẽ hơn nữa. Hai bên có nhiều tiềm năng mở rộng hợp tác trong thương mại, logistics, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế số, năng lượng tái tạo, thủy sản và kinh tế biển.

Giao lưu nhân dân, hợp tác giáo dục, văn hóa và du lịch giữa hai nước cũng ngày càng được mở rộng. Ngày càng có nhiều sinh viên Philippines sang Việt Nam theo học các chương trình đại học, sau đại học, và ngược lại, nhiều sinh viên Việt Nam cũng sang Philippines thực tập và hoàn thành một phần chương trình học tập tại đây.

Lượng khách Philippines đến Việt Nam và số chuyến bay giữa hai nước tăng mạnh. Năm 2025, lượng du khách từ Philippines sang Việt Nam là hơn 482,173 nghìn lượt, tăng 81,3% so với năm 2024; 4 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 236 nghìn lượt (tăng 73,4%), đưa Philippines lần đầu vào top 10 thị trường gửi khách lớn nhất của Việt Nam; Số chuyến bay giữa hai nước năm 2025 là 6.700 chuyến, tăng 59% so với năm 2024.  Việc mở rộng đường bay thẳng bởi 5 hãng hàng không (Vietnam Airlines, Philippine Airlines, Vietjet Air, Cebu Pacific, AirAsia) đã góp phần quan trọng vào kết quả này.

Những hoạt động trên góp phần tăng cường hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước, qua đó tạo nền tảng xã hội tích cực cho quan hệ song phương phát triển bền vững và lâu dài. 

* Tạo thêm những xung lực mới cho quan hệ Đối tác chiến lược

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào ngày 31/5 và 1/6/2026 có ý nghĩa hết sức đặc biệt. Đây là chuyến thăm đầu tiên của Tổng Bí thư Đảng ta tới Philippines, diễn ra trong bối cảnh hai nước đang hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, đồng thời Philippines đang đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN 2026.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, chuyến thăm thể hiện sự coi trọng cao của Việt Nam đối với quan hệ hữu nghị và hợp tác với Philippines cũng như đối với ASEAN và khu vực Đông Nam Á. Đây cũng là dịp để lãnh đạo cấp cao hai nước trao đổi sâu rộng về các định hướng lớn nhằm đưa quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Philippines phát triển mạnh mẽ, thực chất và hiệu quả hơn trong giai đoạn mới.

Đặc biệt, chuyến thăm được kỳ vọng tạo động lực mới để đưa hợp tác kinh tế trở thành một trụ cột quan trọng hơn trong quan hệ song phương. Hợp tác kinh tế giữa hai nước còn nhiều dư địa để phát triển, nhất là trong các lĩnh vực, như: thương mại, đầu tư, logistics, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo, chuyển đổi số và kinh tế biển.

Trong lĩnh vực nông nghiệp và an ninh lương thực, Việt Nam mong muốn tiếp tục là đối tác tin cậy của Philippines, đồng thời mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực chế biến nông sản, thủy sản, ứng dụng công nghệ cao và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là lĩnh vực có ý nghĩa thiết thực đối với phát triển bền vững và đời sống người dân hai nước.

Bên cạnh đó, hai bên cũng kỳ vọng mở rộng hợp tác quốc phòng-an ninh, nhất là trong phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, an ninh hàng hải, tìm kiếm cứu nạn, ứng phó thiên tai và các thách thức an ninh phi truyền thống. Đây là những lĩnh vực có ý nghĩa trực tiếp đối với an ninh và phát triển của mỗi nước.

Chuyến thăm còn góp phần thúc đẩy giao lưu nhân dân, hợp tác giáo dục, văn hóa, du lịch và kết nối địa phương. Đây là nền tảng xã hội quan trọng để quan hệ Việt Nam-Philippines phát triển bền vững trong tương lai.

Ngoài ra, trong bối cảnh Philippines đang giữ vai trò Chủ tịch ASEAN 2026, chuyến thăm cấp Nhà nước Philippines lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm còn là dịp để tăng cường phối hợp giữa hai nước trong ASEAN và các cơ chế đa phương; củng cố đoàn kết ASEAN, phát huy vai trò trung tâm của ASEAN và thúc đẩy một cấu trúc khu vực mở, bao trùm và dựa trên luật lệ.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Philippines Lại Thái Bình, khi Philippines đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN 2026 với chủ đề “Cùng chèo lái tương lai chung”, sự ủng hộ và đồng hành thiết thực của Việt Nam sẽ góp phần củng cố đoàn kết, vai trò trung tâm của ASEAN, thúc đẩy một Đông Nam Á hòa bình, ổn định, thịnh vượng và tự cường, đồng thời đóng góp vào hòa bình, hợp tác và phát triển chung của khu vực và thế giới.

Trong khi đó, đánh giá về chuyến thăm, Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III cho rằng chuyến thăm lần này là dịp để hai nước rà soát, đánh giá toàn diện quan hệ song phương cũng như xác định định hướng hợp tác trong tương lai. Với nền tảng 50 năm quan hệ rất vững chắc, hai nước đã sẵn sàng bước sang giai đoạn phát triển mới trong quan hệ song phương./.

Trọng Đức (tổng hợp)