Làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga
Nhân vật liên quan
Hà Nội (TTXVN 21/3/2026) Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ Liên bang Nga Mikhail Mishustin, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dẫn đầu Đoàn Đại biểu cấp cao Việt Nam thăm chính thức Liên bang Nga từ ngày 22 đến 25/3/2026. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Nga tiếp tục được củng cố trên nhiều lĩnh vực. Hai nước vừa kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2025. Chuyến thăm góp phần nâng tầm toàn diện các lĩnh vực hợp tác song phương, đặt nền móng cho hợp tác chiến lược giữa hai nước trong nhiều lĩnh vực quan trọng, tạo đột phá trong kỷ nguyên phát triển mới.
* Hơn 7 thập kỷ quan hệ hữu nghị truyền thống với độ tin cậy cao
Liên Xô (trước đây) là một trong những nước đầu tiên trên thế giới công nhận và chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào ngày 30/1/1950, đặt nền móng cho tình hữu nghị bền chặt và quan hệ hợp tác tốt đẹp giữa hai nước Việt Nam-Liên bang Nga sau này. Nhìn lại hơn 7 thập kỷ qua, hai nước có thể tự hào về những thành tựu đã đạt được khi quan hệ ngày càng phát triển toàn diện, cả về chiều rộng lẫn chiều sâu.
Trong suốt quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng đất nước, Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn nhận được sự đồng tình, ủng hộ, sự giúp đỡ chí tình, chí nghĩa của Liên Xô (trước đây) và ngày nay là Liên bang Nga.
Hai nước ký Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản trong quan hệ hữu nghị giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Liên bang Nga vào ngày 16/6/1994, đặt nền móng và cơ sở pháp lý cho quan hệ trong giai đoạn phát triển mới. Sau hơn 30 năm thực hiện, lãnh đạo hai nước vẫn luôn khẳng định Hiệp ước về nguyên tắc cơ bản trong quan hệ hữu nghị Việt Nam-Liên bang Nga là văn kiện lịch sử có ý nghĩa lớn lao, là biểu tượng khởi đầu cho một giai đoạn mới trong phát triển hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Liên bang Nga, tạo ra tiền đề cho việc đưa quan hệ hai nước lên Đối tác chiến lược toàn diện.
Hai nước đã thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược vào năm 2001 và Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2012. Năm 2021, hai nước ra Tuyên bố chung về Tầm nhìn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện đến năm 2030. Đây là những dấu mốc rất quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ giữa hai nước. Trong khuôn khổ quan hệ đó, hợp tác Việt Nam-Nga đã có những bước phát triển mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực. Với nền tảng là tình cảm tốt đẹp giữa lãnh đạo và nhân dân hai nước, quan hệ chính trị Việt Nam-Nga có độ tin cậy cao, với trao đổi đoàn và tiếp xúc các cấp diễn ra thường xuyên, tạo động lực mạnh mẽ cho hợp tác toàn diện giữa hai nước.
Gần đây nhất, nhân chuyến thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam (tháng 6/2024) của Tổng thống Nga Vladimir Vladimirovich Putin, hai bên đã ra “Tuyên bố chung giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Liên bang Nga về làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện trên cơ sở những thành tựu của 30 năm thực hiện Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản của quan hệ hữu nghị Việt Nam-Nga”, thể hiện quyết tâm của Lãnh đạo và nhân dân hai nước đưa hợp tác song phương ngày càng hiệu quả, thực chất trên tất cả các lĩnh vực, xứng tầm Đối tác chiến lược toàn diện, đáp ứng nhu cầu và lợi ích của cả nhân dân hai nước, đóng góp cho hòa bình, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.
Tiếp đó, năm 2025, hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (30/1/1950-30/1/2025) với nhiều sự kiện, hoạt động có ý nghĩa. Có thể kể đến như: Thủ tướng Nga Mikhail Vladimirovich Mishustin thăm chính thức Việt Nam (tháng 1/2025); Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân thăm chính thức Liên bang Nga và dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (tháng 5/2025); Thủ tướng Phạm Minh Chính hội kiến Tổng thống Nga Vladimir Putin nhân dịp dự Hội nghị Thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) tại Thiên Tân (Trung Quốc) (ngày 1/9/2025); Đồng chí Vladimir Yakushev, Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Liên bang Quốc hội Nga (Thượng viện), Bí thư Đại hội đồng Đảng chính trị toàn Nga “Nước Nga Thống nhất” dự Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (tháng 9/2025); Chủ tịch nước Lương Cường gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin nhân dịp tham dự Lễ kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát xít của nhân dân thế giới tại Trung Quốc (ngày 3/9/2025); Trợ lý Tổng thống Nga, Chủ tịch Hội đồng Biển Liên bang Nga Nikolai Patrusev thăm Việt Nam (ngày 15 - 18/9/2025); Chủ tịch Duma Quốc gia Quốc hội Liên bang Nga Vyacheslav Volodin thăm chính thức Việt Nam và đồng chủ trì Phiên họp lần thứ 4 Ủy ban hợp tác liên Nghị viện giữa Quốc hội Việt Nam và Duma Quốc gia Nga (ngày 28 và 29/9/2025); Tổng Bí thư Tô Lâm gặp Chủ tịch Đảng Nước Nga Thống nhất, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Liên bang Nga Dmitry Medvedev nhân dịp thăm cấp Nhà nước Triều Tiên và dự Lễ kỷ niệm 80 năm thành lập Đảng Lao động Triều Tiên (ngày 10/10/2025); Tổng thống Putin điện đàm với Tổng Bí thư Tô Lâm chúc mừng nhân dịp đồng chí Tô Lâm được tín nhiệm bầu lại làm Tổng Bí thư, cũng như chúc mừng thành công chung của Đại hội Đảng XIV (ngày 24/1/2026); Đặc phái viên của Tổng Bí thư Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung thăm Nga, thông báo về kết quả Đại hội XIV của Đảng và chuyển Thông điệp của Tổng Bí thư Tô Lâm đến Tổng thống Putin (tháng 2/2026); Bộ trưởng Bộ các Tình trạng khẩn cấp Aleksandr Kurenkov thăm Việt Nam (tháng 3/2026)…
Một điểm nhấn quan trọng nhất trong năm 2025 phải kể đến là chuyến thăm chính thức Liên bang Nga và dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong chiến tranh Vệ quốc vĩ đại vào tháng 5/2025 của Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân. Chuyến thăm mang ý nghĩa đặc biệt khi hai nước kỷ niệm các mốc lịch sử trọng đại: Nga kỷ niệm 80 năm Chiến thắng trong chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (9/5/1945 - 9/5/2025); Việt Nam kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025), 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (1945 - 2025); đồng thời là năm hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (30/1/1950 - 30/1/2025). Trong chuyến thăm này, hai bên đã thông qua Tuyên bố chung về các định hướng chính trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga trong giai đoạn mới, khẳng định quyết tâm tận dụng tiềm năng, lợi thế và các cơ hội sẵn có của hợp tác song phương, gìn giữ và củng cố truyền thống hữu nghị, đưa quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga lên tầm cao mới về chất. Cũng nhân dịp này, Hiệu trưởng Alexey Gennadievich Komissarov đã trao tặng Tổng Bí thư Tô Lâm danh hiệu Giáo sư danh dự của của Học viện Hành chính công và Kinh tế quốc dân trực thuộc Tổng thống Liên bang Nga.
Ngoài các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao, hai nước cũng duy trì cơ chế Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế-thương mại và khoa học-kỹ thuật, thành lập từ năm 1992 và được nâng cấp lên cấp Phó Thủ tướng từ năm 2011; Ủy ban liên Chính phủ họp thường niên. Gần đây nhất Khóa họp lần thứ 25 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Liên bang Nga đã tổ chức tại Nga vào tháng 9/2024.
Hai bên phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương và các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc, Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), Diễn đàn Hợp tác Á-Âu (ASEM), Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), Diễn đàn phối hợp hành động và xây dựng niềm tin ở châu Á (CICA)...
* Hợp tác hiệu quả trên nhiều lĩnh vực
Hợp tác kinh tế-thương mại hai nước thời gian qua liên tục phát triển. Tốc độ tăng trưởng kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và Liên bang Nga tăng nhanh, đặc biệt từ sau khi Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á-Âu chính thức có hiệu lực tháng 10/2016.
Năm 2023, kim ngạch thương mại song phương đạt 3,63 tỷ USD; năm 2024 đạt 4,58 tỷ USD; năm 2025 đạt 4,77 tỷ USD. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang Nga gồm điện thoại, điện tử, dệt may, giầy dép, nông, thủy, hải sản các loại…; các mặt hàng nhập khẩu chính của Việt Nam từ Nga gồm than đá, lúa mỳ, sắt thép, phân bón, ô tô, máy móc, thiết bị các loại…
Nga hiện có 199 dự án tại Việt Nam với tổng số vốn đăng ký đạt 990 triệu USD, đứng thứ 26/147 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam; Việt Nam có 16 dự án tại Nga với tổng số vốn đăng ký đạt 1,6 tỷ USD (tính đến tháng 12/2025).
Dầu khí-năng lượng là một trụ cột quan trọng của hợp tác song phương. Hai bên đã ký, phê duyệt và đang triển khai các Nghị định thư và Hiệp định về gia hạn và mở rộng hoạt động của Liên doanh Vietsovpetro và Rusvietpetro.
Hợp tác giữa hai nước trong các lĩnh vực như khoa học-công nghệ, giáo dục đào tạo... ngày càng được mở rộng, trong đó hợp tác khoa học-công nghệ và giáo dục-đào tạo giữa hai nước được đẩy mạnh và nâng lên tầm chiến lược. Nga đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho nhiều sinh viên Việt Nam nhờ vào các chương trình học bổng và đào tạo chất lượng cao, trong đó có các ngành công nghiệp chủ chốt như năng lượng, dầu khí, khoa học cơ bản. Hàng chục nghìn cán bộ khoa học, kỹ sư và công nhân kỹ thuật được đào tạo tại Liên bang Nga đã có những đóng góp tích cực, hiệu quả cho nền kinh tế Việt Nam và là nhân tố tạo cầu nối hữu nghị giữa người dân hai nước. Kể từ năm 2019, Nga đã tăng số học bổng cho Việt Nam lên khoảng 1.000 suất/năm. Hiện có khoảng hơn 5.000 sinh viên Việt Nam du học tại Liên bang Nga. Hai bên cũng đang tích cực triển khai các hoạt động trong khuôn khổ Năm chéo Việt Nam-Nga 2026 về hợp tác khoa học và giáo dục.
Hợp tác văn hóa, thể thao, du lịch được triển khai tích cực với việc tổ chức thường niên và luân phiên Những ngày văn hóa tại mỗi nước. Cộng đồng người Việt Nam tại Nga có cuộc sống ổn định, tiếp tục duy trì đoàn kết, tích cực hội nhập và hướng về quê hương.
* Thúc đẩy tầm nhìn dài hạn trong hợp tác song phương
Với nền tảng quan hệ hơn 75 năm phát triển tốt đẹp, chuyến thăm chính thức Liên bang Nga từ ngày 22 đến 25/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam là sự kiện có ý nghĩa quan trọng. Đây là chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao đầu tiên của Nhà nước ta đến LB Nga, mở đầu một loạt sự kiện quan trọng, các cuộc tiếp xúc cấp cao trong năm 2026.
Theo Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền nước CHXHCN Việt Nam tại LB Nga Đặng Minh Khôi, chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi đất nước ta vừa tổ chức thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam vào cuối tháng 1/2026, cũng như kỳ bầu cử Quốc hội khóa XVI vào giữa tháng 3/2026. Cả đất nước ta, Đảng và Chính phủ đặt ra các kế hoạch phát triển, đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao trên thế giới, cũng như mục tiêu rất cụ thể vào năm 2030, cũng như năm 2045.
Trong bối cảnh đó, chuyến thăm Nga lần này của Thủ tướng Phạm Minh Chính nhằm tăng cường củng cố quan hệ giữa Việt Nam-Nga, nhất là về quan hệ chính trị, đồng thời cũng mở rộng hơn nữa hợp tác song phương trong những lĩnh vực kinh tế, thương mại, nhất là về đầu tư, năng lượng và dầu khí.
Theo Đại sứ Đặng Minh Khôi, chuyến thăm lần này được kỳ vọng mở ra nhiều định hướng lớn với cả hai nước. Thứ nhất là tăng cường củng cố hơn nữa tiếp xúc chính trị, qua đó giúp lãnh đạo hai nước vừa nhìn lại quan hệ, vừa đề ra phương hướng lớn để phát triển trong năm 2026 cũng như giai đoạn sắp tới. Thứ hai là tiếp tục tăng cường duy trì quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện trên lĩnh vực an ninh, quốc phòng, đối ngoại. Thứ ba là tăng cường hợp tác về kinh tế-thương mại nhằm đưa hợp tác hai bên hiệu quả hơn, thực chất hơn.
Có thể khẳng định, chuyến thăm Nga lần này của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thể hiện rõ sự coi trọng của hai nước với mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hòa bình, hợp tác, ổn định và phát triển ở khu vực và trên thế giới./.
Trọng Đức
