Làm sâu sắc quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Cộng hòa Séc
Hà Nội (TTXVN 17/11/2025) Nhận lời mời của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Thượng viện Quốc hội Cộng hòa Séc Milos Vystrcil thăm chính thức Việt Nam từ ngày 18 đến 22/11/2025. Chuyến thăm diễn ra vào thời điểm năm 2025 hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (2/2/1950-2/2/2025).
75 năm qua, mối quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt trước đây và quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Cộng hòa Séc ngày nay đã không ngừng được củng cố và phát triển, đạt được nhiều thành tựu tích cực.
* 75 năm quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp
Trong lịch sử, Cộng hòa Séc (Tiệp Khắc trước đây) là một trong 10 nước đầu tiên trên thế giới công nhận và thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam sau khi đất nước ta giành độc lập. Hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 2/2/1950.
Ngay sau khi miền Bắc nước ta được giải phóng năm 1954, các nước bạn bè truyền thống trong đó có Séc đã giúp Việt Nam xây dựng nhiều công trình quan trọng phục vụ quốc kế dân sinh, đào tạo cho Việt Nam hàng nghìn chuyên gia có trình độ đại học, trên đại học và hàng chục nghìn công nhân kỹ thuật trong nhiều lĩnh vực, là nguồn nhân lực chất lượng cao rất quý giá cho sự nghiệp xây dựng và phát triển của đất nước.
Nhiều công trình trên khắp mọi miền đất nước cho đến nay vẫn ghi dấu sự ủng hộ, giúp đỡ của đất nước và nhân dân Séc đối với Việt Nam, như Bệnh viện hữu nghị Việt-Tiệp, Cung văn hóa thiếu nhi Hà Nội…
Ngày nay, Việt Nam luôn coi trọng phát triển quan hệ với các nước bạn bè truyền thống tại khu vực Trung-Đông Âu, trong đó Cộng hòa Séc là một trong những đối tác ưu tiên. Séc cũng luôn quan tâm thực hiện chính sách phát triển quan hệ hợp tác với Việt Nam trên mọi lĩnh vực.
Hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược vào tháng 1/2025 nhân chuyến thăm chính thức Cộng hoà Séc của Thủ tướng chính phủ Phạm Minh Chính, mở ra một trang mới trong mối quan hệ truyền thống tốt đẹp Việt Nam-Séc. Việc nâng cấp quan hệ đã đánh dấu mốc đưa Việt Nam trở thành nước Đông Nam Á đầu tiên là đối tác chiến lược của Séc; còn Séc là nước Trung Đông Âu đầu tiên trong Liên minh châu Âu (EU) có quan hệ Đối tác chiến lược với Việt Nam.
Mối quan hệ tốt đẹp giữa hai nước được đánh dấu qua các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao, trong đó phải kể đến các chuyến thăm Séc của: Chủ tịch nước Trương Tấn Sang (tháng 5/2015); Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh (tháng 6/2016); Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân (tháng 4/2017); Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Cộng hòa Séc Jan Lipavsky (tháng 7/2022); Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp Thủ tướng Séc Petr Fiala bên lề Hội nghị cấp cao ASEAN-EU (tháng 12/2022); Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn (tháng 6/2023); Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân (tháng 11/2024); Thủ tướng Phạm Minh Chính (tháng 1/2025); Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh (tháng 9/2025)…
Về phía Séc có các chuyến thăm Việt Nam của: Chủ tịch Hạ viện Zaoralek (tháng 2/2006); Tổng thống Vaclav Klaus (tháng 10/2006); Thủ tướng Topolanek (tháng 3/2008); Chủ tịch Thượng viện Milan Stech (tháng 11/2015), Tổng thống Milos Zeman (tháng 6/2017), Phó Chủ tịch Hạ viện, Chủ tịch Đảng Cộng sản Séc Morava Vojtech Filip (tháng 6/2018), Bộ trưởng Bộ Công thương Jozef Sileka (tháng 2/2023); Thủ tướng Séc Petr Fiala thăm chính thức (tháng 4/2023); Chủ nhiệm Ủy ban Phát triển quỹ đất, quản lý công và môi trường của Thượng viện Cộng hòa Séc Zbyněk Linhart thăm và làm việc tại Việt Nam (tháng 1/2024)…
Hai bên còn thường xuyên duy trì các cơ chế hợp tác, trong đó có việc tiến hành Tham vấn chính trị cấp Thứ trưởng trên cơ sở Bản ghi nhớ về hợp tác đã ký kết vào năm 2014.
Quan hệ giữa cơ quan lập pháp hai nước luôn được củng cố và phát triển tốt đẹp, đi vào chiều sâu và hiệu quả. Hai bên duy trì trao đổi đoàn và tiếp xúc song phương. Hai bên cũng thường xuyên trao đổi đoàn cấp Ủy ban, Nhóm nghị sỹ hữu nghị; phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn liên nghị viện khu vực và quốc tế như Liên minh Nghị viện thế giới (IPU), Hội đồng Liên nghị viện các nước ASEAN (AIPA) và trong các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm. Séc đã ủng hộ Việt Nam ứng cử vào vị trí Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020-2021; đồng thời cũng là nước ủng hộ việc ký Hiệp định thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam-EU (EVIPA)…
* Quan hệ kinh tế, thương mại có bước tăng trưởng
Séc là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam tại Trung Đông Âu, trong khi Việt Nam là đối tác quan trọng nhất của Séc trong ASEAN. Séc là quốc gia rất tích cực hỗ trợ Việt Nam trong phát triển quan hệ đối tác và hợp tác toàn diện với Liên minh châu Âu (EU), nhất là trong quá trình đàm phán, ký và phê chuẩn Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA). Séc là một trong những quốc gia thành viên EU đầu tiên phê chuẩn Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam-EU (EVIPA).
Kim ngạch thương mại giữa hai nước gần đây có tăng trưởng mạnh. Năm 2021, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Cộng hòa Séc đạt 735 triệu USD; năm 2022 đạt 848 triệu USD; năm 2023 đạt 1,134 tỷ USD; năm 2024 đạt 2,029 tỷ USD; 9 tháng năm 2025 đạt 1,6 tỷ USD.
Việt Nam xuất khẩu sang Séc các mặt hàng chủ yếu như: cà phê, hạt tiêu, hoa quả tươi - khô, lạc, chè, gạo, cao su, hải sản, giày dép, hàng dệt may, hàng thủ công mỹ nghệ, linh kiện vi tính… và nhập khẩu từ Séc các mặt hàng: điện tử, máy móc, hóa chất, hàng may mặc, sợi dệt vải, hàng da, máy móc thiết bị, sữa và các sản phẩm từ sữa, dược phẩm, các sản phẩm cơ khí, chất dẻo, sản phẩm thuỷ tinh…
Năm 1998, Uỷ ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế-thương mại giữa hai nước được thành lập. Sau khi Séc gia nhập EU, hai bên đã thành lập mới Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế dựa trên Hiệp định Hợp tác kinh tế ký năm 2006.
Về đầu tư, Séc hiện có 41 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng số vốn 92 triệu USD, đứng thứ 50/147 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư trực tiếp tại Việt Nam, tập trung chủ yếu trong ngành chế biến, chế tạo, khai khoáng. Các lĩnh vực hợp tác đầu tư có thế mạnh của Séc là năng lượng, đầu máy-toa xe lửa, xe buýt, tàu điện, máy nông nghiệp, thiết bị tưới tiêu. Hiện Séc đã triển khai dự án thành lập liên doanh sản xuất ô tô của Tập đoàn SKODA Auto với tập đoàn Thành Công tại Quảng Ninh tổng trị giá 450 triệu USD (đi vào hoạt động từ tháng 4/2025).
Ngoài hợp tác chặt chẽ trong lĩnh vực kinh tế, thương mại, hai nước cũng hợp tác tích cực trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, khoa học, công nghệ, văn hóa, thể thao… Trong đó, hợp tác về giáo dục-đào tạo là một lĩnh vực phát triển tiềm năng giữa hai nước. Séc đã giúp Việt Nam đào tạo trên 4.000 chuyên gia có trình độ đại học/trên đại học cùng hàng chục ngàn công nhân kỹ thuật có tay nghề cao. Từ năm 1999 đến 2014, Chính phủ Séc đã cấp một số học bổng cho sinh viên và nghiên cứu sinh của Việt Nam sang Séc học tập (với 4 - 5 suất học bổng/1 năm). Hai bên đã ký mới Thỏa thuận hợp tác về giáo dục cho giai đoạn mới.
Cộng đồng người Việt Nam tại Séc hiện có khoảng 100.000 người, hội nhập tốt với nước sở tại, đóng góp tích cực vào việc tăng cường quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt giữa hai nước. Năm 2013, Chính phủ Séc đã quyết định bổ sung đại diện người Séc gốc Việt vào Hội đồng Dân tộc thiểu số, qua đó công nhận sự tồn tại của người Séc gốc Việt như một dân tộc thiểu số tại Séc.
Năm 2025 là năm quan trọng khi hai nước cùng nhau kỷ niệm dấu mốc 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (2/2/1950-2/2/2025). Trong bối cảnh đó, chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Thượng viện Quốc hội Cộng hòa Séc Milos Vystrcil lần này là một sự kiện có ý nghĩa quan trọng, khẳng định quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt trước đây và quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Cộng hòa Séc ngày nay luôn không ngừng được củng cố và phát triển. Chuyến thăm góp phần tăng cường hợp tác trên kênh ngoại giao nghị viện; củng cố quan hệ chính trị tin cậy, thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và tăng cường kết nối nhân dân giữa hai quốc gia trong giai đoạn phát triển mới./.
An An
