Mỹ hoãn áp thuế đối ứng và động thái của các bên

Hà Nội (TTXVN 10/4/2025) Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 9/4/2025 cho biết ông sẽ tạm dừng kế hoạch áp thuế đối ứng trong 90 ngày đối vớikhoảng 75 đối tác thương mại đã tìm cách đối thoại, thay vì có hành động trả đũa Mỹ. Tuy nhiên, ông Trump cho biết thuế đối với Trung Quốc giờ đây sẽ tăng lên tổng cộng 125% và có hiệu lực ngay lập tức, sau khi Bắc Kinh đáp trả đợt tăng thuế mới của Washington.

Trước đó, hôm 2/4, ông Trump đã công bố áp mức thuế cơ bản 10% đối với hàng nhập khẩu từ tất cả các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới và thuế đối ứng đối với hàng chục đối tác thương mại khác của Mỹ mà Mỹ coi là có sự mất cân bằng thương mại với Mỹ, trong đó đáng chú ý là áp thuế 34% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, 20% đối với Liên minh châu Âu (EU), 25% đối với Hàn Quốc, 24% đối với Nhật Bản, 32% đối với Đài Loan (Trung Quốc) và 46% đối với hàng nhập khẩu từ Việt Nam… Mức thuế chung 10% được Mỹ áp dụng từ ngày 5/4, trong khi các mức thuế tùy chỉnh thêm có hiệu lực từ ngày 9/4.

“Thuế đối ứng” (còn gọi là thuế quan có đi có lại) nhắm đến các đối tác thương mại chính của Mỹ. Tổng thống Donald Trump gọi đợt thuế quan rộng nhất từ trước đến nay này là mũi nhọn của chính sách thương mại "Nước Mỹ trước tiên" nhằm thúc đẩy sản xuất trong nước bằng cách kiềm chế nhập khẩu hàng hóa vào Mỹ. Thuế đối ứng được tính toán để trả đũa ngay lập tức các quốc gia áp dụng mức thuế quan cao hơn hoặc các rào cản thương mại phi thuế quan ảnh hưởng đến các công ty Mỹ. Mức thuế quan đối với từng đối tác sẽ khác nhau, tùy thuộc vào mức thuế mà những nước đó áp cho hàng hóa của Mỹ và nhiều yếu tố khác. Sau khi chính quyền Mỹ công bố loạt thuế quan đối ứng gây tranh cãi ở trong nước và trên toàn cầu, hàng chục quốc gia đã liên hệ với Nhà Trắng để bắt đầu các cuộc đàm phán thương mại.

Dư luận nước Mỹ đã có những phản ứng tích cực sau khi Tổng thống Trump tuyên bố hoãn áp thuế đối ứng. Bộ Tài chính Mỹ giải thích các mức thuế được ông Trump công bố một tuần trước đóng vai trò là “chất xúc tác” để kéo các nước đến bàn đàm phán. Bộ Thương mại nhận định: “Thế giới sẵn sàng hợp tác với Tổng thống Trump để sửa chữa thương mại toàn cầu”. Giới truyền thông thì đánh giá việc ông Trump tạm dừng áp thuế đối ứng chỉ vài giờ sau khi có hiệu lực là “sự đảo ngược đáng kinh ngạc”.

Nhiều nước cũng hoan nghênh quyết định trên của nhà lãnh đạo Mỹ. Canada cho rằng việc Tổng thống Trump thông báo hoãn áp thuế đối ứng “là động thái đáng hoan nghênh cho nền kinh tế toàn cầu”. Đức đánh giá quyết định hoãn thuế của Tổng thống Trump với hầu hết các quốc gia là minh chứng cho sự đoàn kết của châu Âu. Anh nhấn mạnh chiến tranh thương mại sẽ không có lợi cho bất kỳ bên nào. Anh không muốn bị áp thuế và để đảm bảo lợi ích quốc gia, việc làm cũng như sinh kế của người dân, chính phủ nước này sẽ bình tĩnh và điềm tĩnh tiếp tục đàm phán với phía Mỹ. Italy hoan nghênh việc Tổng thống Trump hoãn áp thuế đối ứng có thời hạn, coi đây là một tín hiệu tích cực và sẽ giúp ích cho các cuộc đàm phán thuế quan. Hàn Quốc nhấn mạnh việc ông Trump tạm hoãn áp thuế đối ứng là động thái “tích cực” và sẽ tạo không gian cho các cuộc đàm phán. Ủy ban châu Âu (EC) cho biết quyết định bất ngờ của Tổng thống Trump về việc tạm hoãn áp thuế quan đối với hàng chục quốc gia là bước tiến quan trọng hướng tới ổn định nền kinh tế toàn cầu.Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7), ngoại trừ Mỹ, đã thảo luận cách thức phản ứng với kế hoạch áp thuế của Mỹ, các biện pháp nhằm xoa dịu tình hình cũng như kéo chính quyền Tổng thống Trump ngồi vào bàn đàm phán để có được lập trường hợp lý hơn.

Ngay sau khi Tổng thống Donald Trump thông báo tạm hoãn áp dụng thuế đối ứng, các chỉ số chính trên thị trường chứng khoán Mỹ đã tăng mạnh trong ngày 9/4, phản ánh việc các nhà đầu tư đã được “giải tỏa tâm lý” trước nỗi lo viễn cảnh kinh tế toàn cầu bị ảnh hưởng nặng nề. Sau thị trường Mỹ, chứng khoán châu Á cũng phục hồi mạnh mẽ ngay khi mở phiên giao dịch ngày 10/4.

Ở góc độ quan hệ với Trung Quốc, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cho rằng việc ông Trump tăng thuế đối ứng với hàng Trung Quốc lên 125% là bước leo thang mới trong căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới và điều này sẽ gây rủi ro đáng kể, làm suy giảm mạnh thương mại song phương.  Mỹ và Trung Quốc chiếm 3% thương mại thế giới. Vì thế, căng thẳng thương mại giữa hai nước sẽ “gây tổn hại nghiêm trọng đến triển vọng kinh tế toàn cầu”. Theo dự báo sơ bộ của WTO, thương mại hàng hóa giữa Mỹ và Trung Quốc có thể giảm tới 80%.

Trong một diễn biến có liên quan đến chính sách thuế mới của Mỹ, cũng trong ngày 9/4, Liên minh châu Âu (EU) đã thông qua các biện pháp đầu tiên đáp trả kế hoạch áp thuế trước đó của chính quyền Tổng thống Trump, trong đó có việc đánh thuế 25% đối với hơn 20 tỷ euro (khoảng 21,96 tỷ USD) hàng hóa Mỹ, bao gồm đậu nành, xe máy và mỹ phẩm. Kế hoạch áp thuế dự kiến có hiệu lực vào ngày 15/4 và được công bố ngay trước khi Tổng thống Trump thông báo quyết định hoãn áp thuế đối ứng 90 ngày. Ủy ban châu Âu (EC) nhấn mạnh EU đánh giá mức thuế 25% mà Mỹ áp với nhôm và thép nhập khẩu kể từ tháng 3 vừa qua là không hợp lý, gây tổn hại kinh tế cho cả hai bên cũng như kinh tế toàn cầu. Ủy ban này để ngỏ khả năng có thể đình chỉ áp thuế với Mỹ bất kỳ lúc nào, nếu Washington nhất trí với EU về một kết quả đàm phán công bằng và cân bằng./.

Minh Trà (tổng hợp)