Nghị quyết số 24-NQ/TW: Khơi dậy khát vọng cống hiến, kiến tạo môi trường để cán bộ, đảng viên dấn thân hành động
Hà Nội (TTXVN 9/9/2026) Xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên tiên phong, gương mẫu, có tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung được Đảng ta xác định là một trong những nhân tố quyết định để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, tạo động lực thúc đẩy đất nước phát triển trong kỷ nguyên mới.
Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới là văn kiện có ý nghĩa chiến lược, yêu cầu chuyển mạnh từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo sang xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên tiên phong, gương mẫu, có năng lực và trách nhiệm hành động. Cùng với đó là yêu cầu hoàn thiện cơ chế khuyến khích, tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
“Đảng viên đi trước, làng nước theo sau”
Là người sáng lập và rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến vai trò tiên phong, gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Nội dung “đảng viên đi trước, làng nước theo sau” đã được Người nhiều lần đề cập đến trong các bài viết, bài nói của mình. Theo Người, tính tiên phong, gương mẫu của đảng viên chính là sự “kiên quyết nhất, hăng hái nhất, trong sạch nhất, tận tâm tận lực phụng sự Tổ quốc và nhân dân” (Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.7, tr.50).
Trong mỗi giai đoạn, do yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng, do đòi hỏi thực tế lãnh đạo của Đảng và đòi hỏi của cuộc sống mà tính tiên phong gương mẫu của đảng viên có nội dung, yêu cầu và biểu hiện cụ thể khác nhau. Song nội dung cốt lõi nhất của tính tiên phong, gương mẫu của đảng viên là: có nhận thức đúng đắn, hành động dũng cảm trước những khó khăn, dám chịu trách nhiệm công việc mình làm, suốt đời phấn đấu cho mục tiêu lý tưởng của Đảng, luôn luôn đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trên lợi ích cá nhân.
Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn đặc biệt quan tâm, chăm lo giáo dục, rèn luyện, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ, tạo điều kiện và động lực để mỗi cán bộ, đảng viên phát huy cao nhất năng lực, sở trường của mình, yên tâm hoàn thành tốt nhất vai trò, chức năng nhiệm vụ được giao, cống hiến nhiều nhất cho sự nghiệp cách mạng của đất nước, nhân dân. Điều này đã được thể hiện có hệ thống, thông qua các văn kiện của Đảng và qua các kỳ Đại hội Đảng.
Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày 19/5/2018, của Hội nghị Trung ương 7 khóa XII “Về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ”, nhấn mạnh: “Chuẩn hóa, siết chặt kỷ luật, kỷ cương đi đôi với xây dựng thể chế, tạo môi trường, điều kiện để thúc đẩy đổi mới, phát huy sáng tạo và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung”.
Đại hội XIII của Đảng lần đầu tiên đề cập đến vấn đề đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm của cán bộ: “Xây dựng đội ngũ cán bộ, trước hết là người đứng đầu có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức trong sáng, năng lực nổi bật, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới, sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, dám hành động vì lợi ích chung, có uy tín cao và thực sự tiên phong, gương mẫu, là hạt nhân đoàn kết”. Cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 14- KL/TW, ngày 22/9/2021 “Về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung”. Kết luận nhấn mạnh chủ trương trong quá trình thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, khuyến khích cán bộ có tư duy sáng tạo, cách làm đột phá, tháo gỡ, giải quyết những “điểm nghẽn” trong cơ chế, chính sách.
Bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, yếu tố con người trở thành nhân tố quyết định năng lực cạnh tranh và triển vọng phát triển của quốc gia, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh: Tập trung chuyển đổi cơ cấu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ cao; đẩy mạnh thu hút và trọng dụng nhân tài; khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Thực tiễn cho thấy, những chiến thắng vĩ đại từ khi có Đảng lãnh đạo và những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trong phát triển kinh tế-xã hội của đất nước sau 40 năm đổi mới đã khẳng định những đóng góp quan trọng của đội ngũ cán bộ, đảng viên, khẳng định tính tiên phong, gương mẫu của đa số đảng viên của Đảng ta. Vì lý tưởng, mục tiêu cao cả của sự nghiệp đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc, đại đa số các cán bộ, đảng viên luôn nêu cao tính tiên phong, gương mẫu trong công tác và đời sống, anh dũng vượt qua khó khăn, thách thức, chấp nhận sự hy sinh lợi ích cá nhân, kể cả hy sinh tính mạng vì lợi ích chung của dân tộc.
Trong bối cảnh Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới, xây dựng nền kinh tế tự chủ trên cơ sở làm chủ công nghệ, chủ động, tích cực hội nhập, đa dạng hóa thị trường, nâng cao khả năng thích ứng của nền kinh tế. Gắn kết chặt chẽ, hài hòa giữa phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường… Vì vậy, vai trò lãnh đạo của Đảng và sứ mệnh dẫn dắt của đảng viên càng phải được thể hiện mạnh mẽ, sâu sắc, thiết thực, hiệu quả hơn nữa. Trong bối cảnh đó, ngày 22/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TW về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới nhằm khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đổi mới, sáng tạo, tạo động lực phát triển; đồng thời hoàn thiện cơ chế khuyến khích, tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
Nghị quyết số 24-NQ/TW: xác lập tính tiên phong, gương mẫu và trách nhiệm hành động là chuẩn mực của cán bộ, đảng viên
Ngày 3/9/2026, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số Nghị quyết, Chỉ thị của Bộ Chính trị, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương cho biết, Nghị quyết 24 được ban hành trên cơ sở sơ kết 5 năm thực hiện Kết luận số 14 của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung. Nhưng Nghị quyết lần này có yêu cầu rộng hơn và cao hơn. Nếu trước đây nhấn mạnh việc khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo thì Nghị quyết số 24-NQ/TW đặt vấn đề từ chính phẩm chất và trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên: Đã là cán bộ, đảng viên thì phải tiên phong, gương mẫu; phải có tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Việc đặt hai chữ “tiên phong, gương mẫu” ở đầu tên Nghị quyết mang ý nghĩa rất sâu sắc. Tiên phong không chỉ là đi trước trong nhận thức mà phải đi trước trong hành động. Gương mẫu không chỉ là chấp hành tốt, giữ mình không sai phạm, mà còn phải dám nhận việc khó, dám quyết việc thuộc thẩm quyền, dám chịu trách nhiệm về quyết định của mình và về kết quả công việc được giao. Đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm chính là những biểu hiện cụ thể của tính tiên phong, gương mẫu trong điều kiện mới, trước hết đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý và người đứng đầu.
Nghị quyết 24 nhấn mạnh bước chuyển từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm sang xác lập tính tiên phong, gương mẫu và trách nhiệm hành động là chuẩn mực của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết cũng chuyển từ bảo vệ cán bộ sau khi rủi ro đã xảy ra sang kiến tạo môi trường để cán bộ có thể dấn thân hành động và có trách nhiệm ngay từ đầu; từ đặt trọng tâm vào trách nhiệm của cá nhân cán bộ sang xác lập trách nhiệm đồng bộ của cán bộ, tổ chức và người đứng đầu; từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ như một cơ chế riêng lẻ trở thành một nội dung xuyên suốt trong công tác cán bộ và quản trị quốc gia hiện đại; từ giải quyết tâm lý “sợ sai, sợ trách nhiệm” sang hình thành một văn hóa hành động, năng lực thực thi mới trong Đảng và hệ thống chính trị.
Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc nêu rõ, tinh thần của Nghị quyết 24 là bảo vệ người dám làm, nhưng cũng đồng thời phải xác định trách nhiệm người không chịu làm. Không hành động cũng có thể gây hậu quả. Một quyết định sai phải chịu trách nhiệm; nhưng không quyết định, để công việc đình trệ, cơ hội phát triển bị bỏ lỡ, nguồn lực bị lãng phí, người dân và doanh nghiệp phải chịu thiệt hại thì cũng phải chịu trách nhiệm.
Lấy sản phẩm, kết quả và hiệu quả thực thi làm thước đo để trọng dụng, sàng lọc cán bộ
Từ việc thống nhất nhận thức những nội dung quan trọng trong Nghị quyết 24 của Bộ Chính trị, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh 5 yêu cầu lớn trong tổ chức thực hiện Nghị quyết:
Trước hết phải tạo chuyển biến về trách nhiệm hành động, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu. Người đứng đầu phải nêu gương, chủ động nhận việc mới, việc khó, việc phức tạp; sâu sát cơ sở, đối thoại với cấp dưới, kịp thời tháo gỡ khó khăn, điểm nghẽn; chuyển từ tư duy “quản lý để không xảy ra sai sót” sang “quản trị để tạo ra kết quả”.
Cùng với đó, cần tạo môi trường và thể chế để người muốn làm có thể làm. Đây là bước phát triển rất quan trọng của Nghị quyết: Từ “bảo vệ sau sự việc” sang “bảo vệ bằng thể chế, bằng tổ chức và bằng quản trị rủi ro ngay trong quá trình hành động”. Trước khi yêu cầu cán bộ chịu trách nhiệm, tổ chức phải giao rõ việc, giao đủ quyền, bảo đảm nguồn lực, xác định giới hạn thẩm quyền, nhận diện rủi ro và hỗ trợ trong quá trình thực hiện. Đối với những vấn đề mới mà pháp luật chưa quy định hoặc thực tiễn đòi hỏi cách làm mới, phải có không gian thử nghiệm có kiểm soát, xác định rõ phạm vi, đối tượng, thời hạn, nguồn lực, giới hạn rủi ro và trách nhiệm giám sát; thực hiện theo chu trình “thử nghiệm - đánh giá - hoàn thiện - nhân rộng - luật hóa”.
Đồng thời, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phải gắn chặt với quản trị rủi ro, kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Không thể yêu cầu cán bộ dám chịu trách nhiệm nếu không giao đủ quyền; nhưng cũng không thể giao quyền mà không kiểm soát. Cần vận hành đồng bộ một chuỗi: Giao việc - giao quyền - bảo đảm nguồn lực - quản trị rủi ro - giám sát thực thi - đánh giá bằng kết quả - bảo vệ người làm đúng.
Bên cạnh đó, bảo vệ cán bộ phải thực chất, nhưng ranh giới bảo vệ phải thật rõ. Khi xem xét trách nhiệm, không được chỉ nhìn vào hậu quả cuối cùng mà phải xem xét toàn diện động cơ, mục đích, mức độ lỗi, bối cảnh thực tiễn, quá trình ra quyết định, khả năng dự báo, kiểm soát rủi ro và nỗ lực khắc phục hậu quả.
Cuối cùng, phải đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ; lấy sản phẩm, kết quả và hiệu quả thực thi làm thước đo chủ yếu. Đây là khâu quyết định để Nghị quyết đi vào cuộc sống. Phải thực hiện thực chất tinh thần: Chọn người theo việc; giao việc để thử thách; lấy kết quả để đánh giá; lấy thực tiễn để phát hiện, trọng dụng và sàng lọc cán bộ.
Giá trị của Nghị quyết 24 không nằm ở việc nói nhiều hơn về tinh thần dám nghĩ, dám làm, mà phải được thể hiện bằng sự thay đổi thật trong hành động của cán bộ và sự thay đổi thật trong cách hệ thống sử dụng, đánh giá, bảo vệ và sàng lọc cán bộ. Tinh thần xuyên suốt cần quán triệt là: mở đường cho người muốn làm; trao quyền cho người có năng lực; bảo vệ người dám làm vì lợi ích chung; trọng dụng người làm được việc; đồng thời kiên quyết thay thế, sàng lọc những người không làm, không dám chịu trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy, trì trệ. Mỗi cán bộ, đảng viên, trước hết là người đứng đầu, phải thực sự tiên phong trong nhận việc khó, gương mẫu trong hành động, đổi mới trong cách làm và chịu trách nhiệm đến cùng về kết quả.
Với sự ra đời của Nghị quyết 24-NQ/TW, Đảng ta một lần nữa khẳng định quyết tâm xây dựng một nền quản trị quốc gia hiện đại, kiến tạo một môi trường làm việc minh bạch, nơi những cán bộ có tâm, có tầm, dám nghĩ, dám làm được bảo vệ, cống hiến và phát huy tối đa năng lực, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa nước ta trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số Nghị quyết, Chỉ thị của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Cán bộ là nhân tố quyết định. Nghị quyết đúng, nguồn lực đủ nhưng cán bộ cầm chừng, né tránh thì công việc vẫn trì trệ. Phải chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy kết quả để đánh giá, sử dụng, sàng lọc. Hằng năm, mỗi cấp ủy, cơ quan, địa phương phải xác định việc khó, điểm nghẽn; giao người đủ bản lĩnh, năng lực, thẩm quyền, nguồn lực. Phải để người dám nghĩ, dám làm, có sản phẩm thực chất được ghi nhận, bảo vệ, trọng dụng; người né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng phải được sàng lọc, thay thế”.
Để tinh thần Nghị quyết số 24-NQ/TW thấm sâu vào từng cơ quan, đơn vị, được đông đảo cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, người lao động hưởng ứng, mỗi cán bộ lãnh đạo, người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị cần thực sự tiên phong, gương mẫu, nâng cao tinh thần trách nhiệm trước công việc và Nhân dân theo phương châm “nói đi đôi với làm”, nói ít làm nhiều; cán bộ cấp trên nêu gương cho cán bộ cấp dưới; đảng viên nêu gương cho quần chúng noi theo.
Mỗi cán bộ, đảng viên tiên phong, gương mẫu, năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, dám hy sinh vì lợi ích chung, khi được tập hợp, đoàn kết lại trong một tập thể thống nhất chắc chắn sẽ tạo ra sức mạnh to lớn, biến thách thức thành cơ hội, biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh, tạo ra đột phá quan trọng trong tiến trình phát triển của đất nước./.
Diệp Ninh (tổng hợp)
