Ngô Mạnh Lân
- Họ và tên: Ngô Mạnh Lân
- Năm sinh: 1934
- Ngày mất: 15/9/2021
- Quê quán: Thành phố Hà Nội
- Dân tộc: Kinh
- Chức vụ:
- Nghệ sĩ Nhân dân, Họa sĩ
- Danh hiệu
- Nghệ sĩ Ưu tú (1984)
- Nghệ sĩ Nhân dân (1997)
- Phó Giáo sư (1991)
- Khen thưởng/Giải thưởng:
- Giải Bồ nông Bạc tại Liên hoan phim Hoạt hình quốc tế ở Mamaia (Romania): bộ phim “Mèo Con” - năm 1966
- Giải Bồ câu Vàng tại Liên hoan Phim quốc tế Leipzig CHDC Ðức (cũ): Phim hoạt hình búp bê “Chuyện Ông Gióng” - năm 1971
- Giải Bông sen Vàng tại Liên hoan Phim Việt Nam: Phim “Mèo con” và “Con sáo biết nói” - năm 1970; Phim “Chuyện Ông Gióng” - năm 1973
- Giải Bông sen Bạc: Bộ phim “Những chiếc áo ấm” - năm 1970; Phim “Rừng hoa” - 1975; Phim “Bước ngoặt” - 1983; Phim “Trê cóc” - 1996
- Huân chương Lao động hạng Nhất năm 1998
- Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007
- Giải thưởng Lớn “Thành tựu trọn đời - Hiệp sĩ Dế Mèn” thuộc Giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn năm 2026
- Cuộc đời và sự nghiệp
- 1949: Khi mới 15 tuổi, Ngô Mạnh Lân được chọn đi học lớp hội họa hai tháng của Liên khu 10 do họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp phụ trách.
- Tham gia Khóa học đầu tiên của Trường Mỹ thuật Việt Nam ở chiến khu Việt Bắc do danh họa Tô Ngọc Vân phụ trách.
- Tham gia chiến dịch Ðiện Biên Phủ và có nhiều ký họa trên đường kháng chiến.
- 1955: Được cử đi học thiết kế mỹ thuật hoạt hình tại Học viện Ðiện ảnh Quốc gia toàn Liên bang (VGIK) của Liên Xô (trước đây).
- 1962: Tốt nghiệp loại xuất sắc; trở về nước làm việc tại Xưởng phim Hoạt họa búp bê Việt Nam (nay là Hãng phim Hoạt hình Việt Nam).
- 1963: Ra mắt bộ phim hoạt hình đầu tiên “Một ước mơ” và tạo được tiếng vang lớn, góp phần tạo nền tảng cho công tác sản xuất phim hoạt hình ở Việt Nam.
- Sau bộ phim hoạt hình đầu tiên, ông liên tục cho ra đời các bộ phim hoạt hình nổi tiếng, như: “Mèo con” - dựa theo truyện ngắn “Cái Tết của mèo con” của nhà văn Nguyễn Đình Thi, “Con sáo biết nói," “Những chiếc áo ấm," “Chuyện ông Gióng," “Dế Mèn phiêu lưu ký," “Trê cóc," “Thạch Sanh," “Rừng hoa," “Bộ đồ nghề nổi giận," “Bước ngoặt," “Phép lạ hồi sinh"...
- 1963-1995: Ông thực hiện 14 bộ phim hoạt hình và đoạt nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế.
- 1991: Ông được phong Phó giáo sư. Ông giảng dạy tại Trường Đại học Sân khấu-Điện ảnh Hà Nội, đào tạo nhiều thế hệ sinh viên.
- 1997: Ông được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân.
- 1998: Ông được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất.
- 2007: Ông được trao Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật cho các tác phẩm: “Mèo con”, “Chuyện Ông Gióng”, “Con sáo biết nói”, “Những chiếc áo ấm”, “Trê Cóc”.
- 15/9/2021: Nghệ sĩ Nhân dân Ngô Mạnh Lân từ trần.
- Cây đại thụ của nền hoạt hình Việt Nam:
- Những cống hiến trọn đời cho nghệ thuật thiếu nhi của Nghệ sĩ Nhân dân Ngô Mạnh Lân trước hết nằm ở mảng phim hoạt hình. Ông sở hữu gia tài 22 bộ phim (đạo diễn 17 bộ, họa sĩ 5 bộ). Trong đó, những bộ phim như “Mèo con”, “Chuyện Ông Gióng”, “Trê Cóc”, “Con sáo biết nói”, “Những chiếc áo ấm”, “Thạch Sanh”, “Rừng hoa”, “Bước ngoặt”, “Phép lạ hồi sinh”... đã trở thành những tác phẩm hoạt hình kinh điển của Việt Nam.
- Mỗi bộ phim của ông đều như một cuốn sách giáo khoa về cách làm phim búp bê, phim cắt giấy; để lại tấm gương về lòng yêu nghề, sự cẩn trọng nghiêm túc với nghề, tấm gương đạo đức cao quý của một nghệ sĩ, một người thầy đối với rất nhiều thế hệ học trò. Chính ông cũng là người đề xuất khái niệm khoa học “phim hoạt hình” đúng với đặc trưng, tính chất thể loại.
- Thông tin thêm:
- 3 lần vẽ minh họa “Dế Mèn phiêu lưu ký”: Bản dịch tiếng Nga, xuất bản tại Liên Xô (cũ) năm 1959; Bản in năm 1972; Bản in năm 1989.
- Cùng với Dế Mèn phiêu lưu ký, họa sĩ Ngô Mạnh Lân vẽ minh họa các tác phẩm văn học thiếu nhi xuất sắc như “Cái Tết của Mèo con” của nhà văn Nguyễn Đình Thi, “Những chiếc áo ấm” của nhà văn Võ Quảng cùng nhiều tác phẩm nổi bật khác.
- Không dừng lại ở phim hoạt hình hay minh họa sách, Nghệ sĩ Nhân dân Ngô Mạnh Lân còn là một trong những người góp phần định hình phong cách truyện tranh Việt Nam hiện đại. Những tác phẩm truyện tranh của ông trở thành những tác phẩm đắt khách được tái bản nhiều lần như “Trê Cóc”, “Đồng tiền Vạn Lịch”, “Mụ Lường”, “Sự tích núi Ngũ Hành”, “Đám cưới chuột”... Truyện tranh của ông mang phong cách riêng, ngoài sự chân thành, trong sáng, còn đầy chất hóm hỉnh, ngôn ngữ tạo hình đậm chất dân gian Việt Nam.
- Ông là một trong các nghệ sĩ điện ảnh Việt Nam có mặt trong “Bách khoa toàn thư Điện ảnh Liên Xô”.
