Đồng chí Trần Quốc Hoàn - Người cộng sản kiên trung, nhà lãnh đạo tài năng của Đảng và cách mạng Việt Nam

Hà Nội (TTXVN 22/1/2026) Với 70 năm tuổi đời, 52 năm tuổi Đảng, hơn 30 năm là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, hơn 20 năm là Ủy viên Bộ Chính trị; được Đảng giao phó nhiều trọng trách như Bí thư Thành ủy Hà Nội, Giám đốc Nha Công an, và đặc biệt là 28 năm giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Công an (1952-1980)..., đồng chí Trần Quốc Hoàn trọn đời phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, vì tự do, hạnh phúc và cuộc sống bình yên của nhân dân.  

 * Người cộng sản kiên trung của Đảng và cách mạng

Đồng chí Trần Quốc Hoàn (tên khai sinh là Nguyễn Trọng Cảnh), sinh ngày 23/1/1916 trong một gia đình nghèo ở Nghệ An - một vùng quê giàu truyền thống yêu nước, cách mạng, mảnh đất “địa linh nhân kiệt”.

Khi tiếng trống Xô viết nổi lên, Nguyễn Trọng Cảnh mới 14 tuổi nhưng đã tham gia tổ chức Học sinh phản đế, chống chế độ thực dân phong kiến. Người thanh niên yêu nước ấy nhanh chóng đứng vào hàng ngũ những người cộng sản và được kết nạp vào Đảng cộng sản Đông Dương ở tuổi 18. Bí mật hoạt động ở vùng Hà Nội với vũ khí là mặt trận tuyên truyền nhưng đồng chí  vẫn không tránh khỏi tai mắt của kẻ thù. Hai lần bị địch bắt giam cũng là hai lần thử lửa cho ý chí cách mạng kiên cường của đồng chí.

Nhà tù Sơn La, một trong những "địa ngục trần gian" của đế quốc thực dân là nơi người chí sĩ yêu nước tiếp tục có những đóng góp cho công cuộc cách mạng giải phóng dân tộc. Với tên gọi mới là Trần Quốc Hoàn, cùng những chiến sĩ kiên trung như Nguyễn Lương Bằng, Trần Huy Liệu, Tô Hiệu…, đồng chí đã biến gian khổ thành lò luyện ý chí, biến chốn tù đày thành trường học cách mạng. Những ngày tháng ấy rèn đúc nên khí chất của người chiến sĩ an ninh đầu tiên.

Với vai trò Bí thư Chi bộ nhà tù Sơn La, đồng chí đã lãnh đạo tổ chức chính trị bên trong khám đường, tranh thủ thời cơ “hợp tác” với Pháp để chống Nhật, thực chất là tìm cơ hội thoát khỏi lao tù. Tháng 3/1945, trong tình hình đặc biệt, đồng chí cùng Chi ủy tổ chức giải thoát thành công gần 200 cán bộ tù chính trị, không tốn một viên đạn, để kịp thời trở về với phong trào cách mạng.

Ra khỏi tù, đồng chí được Trung ương cử làm Bí thư Xứ uỷ Bắc Kỳ và trực tiếp lãnh đạo cuộc tổng khởi nghĩa cướp chính quyền ở Hà Nội và các tỉnh Bắc Bộ. Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, tháng 12/1946, được cử làm phái viên Trung ương ở Hà Nội, đồng chí đã có nhiều đóng góp quan trọng để xử lý các tình huống phức tạp xảy ra, hóa giải các thủ đoạn chống phá của các thế lực phản động, bảo vệ thành quả cách mạng vừa mới giành được.

 * Nhà lãnh đạo tài năng, trọn đời vì nước vì dân

Năm 1949, trên cương vị Bí thư Đặc Khu ủy Hà Nội, đồng chí đề xuất chủ trương xây dựng tổ chức quần chúng trong lòng địch. Nhận định sắc bén về công tác vận động, đồng chí đã nhấn mạnh: “Mọi cán bộ Đảng, Chính quyền, Đoàn thể, Quân sự, Công an đều phải làm công tác quần chúng” - một quan điểm chiến lược đã tạo bước ngoặt cho phong trào kháng chiến tại đô thành.

Tư duy an ninh bén nhạy của đồng chí dần được khẳng định qua những chiến dịch đặc biệt. Dưới sự chỉ đạo của đồng chí, các hoạt động rải truyền đơn, phá hoại cơ sở địch, triệt phá nội gián được tiến hành hiệu quả. Đặc biệt, đồng chí thành lập Ban địch tình - tiền thân của hệ thống tình báo phân tích sau này - và trực tiếp tham dự các cuộc họp.

Năm 1951, tại chiến khu Việt Bắc, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II đã xác định mục tiêu chiến lược của cách mạng Việt Nam: Đẩy mạnh đấu tranh vũ trang, đưa kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn. Tại Đại hội, đồng chí được bầu làm Ủy viên Trung ương Đảng, sau đó, được cử sang làm Giám đốc Nha Công an Việt Nam, rồi là Thứ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Công an.

Trên cương vị người đứng đầu ngành, đồng chí đã trực tiếp chỉ đạo xây dựng lực lượng Công an nhân dân ngày càng trưởng thành toàn diện, phát triển lực lượng từ Trung ương đến cơ sở, kiện toàn hệ thống tổ chức, lý luận nghiệp vụ, đào tạo cán bộ và phương thức chiến đấu, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong mọi tình huống lịch sử. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, lực lượng Công an đã phát huy vai trò nòng cốt trong việc đấu tranh bảo vệ chế độ, làm thất bại hàng nghìn âm mưu phá hoại của các cơ quan tình báo nước ngoài, các tổ chức phản động, biệt kích gián điệp, các chiến dịch phá hoại của chính quyền Sài Gòn và Mỹ - ngụy. Đồng chí kiên định mục tiêu bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, bảo vệ miền Bắc và góp phần chi viện miền Nam trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đồng chí luôn nhấn mạnh nhiệm vụ căn bản nhất của ngành là bảo vệ Đảng, Nhà nước và nhân dân, theo tinh thần: “vì nước quên thân, vì dân phục vụ”, trung thành tuyệt đối với sự nghiệp cách mạng.

Đồng chí cũng luôn coi trọng việc xây dựng lực lượng bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở và đẩy mạnh phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc, coi đây là vấn đề có tính chiến lược trong cuộc đấu tranh chống phản cách mạng và toàn bộ các mặt công tác Công an. Để phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc ngày càng đi vào chiều sâu, có hiệu quả thiết thực, đồng chí luôn chỉ đạo và nhắc nhở phải dựa vào quần chúng, phải biết gắn nhiệm vụ đấu tranh chống phản cách mạng với việc phục vụ quyền lợi thiết thân hằng ngày của quần chúng, gắn liền nội dung tuyên truyền với hành động thực tế. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí và lãnh đạo Bộ Công an, phong trào “Bảo vệ trị an” (nay là phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”) ngày càng phát triển sâu rộng, từ “Phòng gian bảo mật” với khẩu hiệu “Ba không”, “Ba chống”, “Ba phòng” trong kháng chiến chống thực dân Pháp; “Ba phòng”, “Ba không”, “Ba chống” trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước; và phong trào “Bảo vệ an ninh Tổ quốc” từ năm 1976 đến nay đã góp phần to lớn vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Là người lãnh đạo cao nhất của ngành Công an, đồng chí đặc biệt chăm lo xây dựng lực lượng Công an vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, có tính Đảng, tính nhân dân và tính dân tộc sâu sắc, "thức cho dân ngủ ngon, gác cho dân vui chơi, lấy hạnh phúc của nhân dân làm niềm vui, lẽ sống của mọi cán bộ, chiến sĩ"; quyết liệt đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật vào các mặt công tác Công an; dành nhiều thời gian, tâm huyết và trí tuệ để tổng kết thực tiễn, nghiên cứu, khái quát thành lý luận; coi trọng đối ngoại và hợp tác quốc tế về an ninh, trật tự.

Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, lực lượng công an nhân dân ngày một lớn mạnh về mọi mặt, được nhân dân thương yêu, giúp đỡ, vượt qua khó khăn, thử thách, đánh thắng các thế lực thù địch, phản động và các loại tội phạm, góp phần lập nên những kỳ tích của dân tộc ta ở thế kỷ XX, tạo nền tảng để vững bước tiến lên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Từ năm 1982, trên cương vị Trưởng Ban Dân vận Trung ương (nay là Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương), đồng chí tiếp tục có những đóng góp đặc biệt quan trọng đối với công tác dân vận của Đảng. Đồng chí  luôn nhất quán quan điểm: Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân; sức mạnh của Đảng bắt nguồn từ mối quan hệ máu thịt với nhân dân. Những tư tưởng, kinh nghiệm thực tiễn sâu sắc của đồng chí trong công tác dân vận đến nay vẫn còn nguyên giá trị, có ý nghĩa thiết thực đối với công tác xây dựng Đảng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nhất là trong bối cảnh đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới.

Với cống hiến lớn lao đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, đặc biệt ngành Công an, đồng chí vinh dự được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng và nhiều huân, huy chương cao quý.

Cuộc đời hoạt động của Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ Công an, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Quốc Hoàn đã nêu một tấm gương sáng về phẩm chất đạo đức cách mạng, tận trung với nước, tận hiếu với dân; cống hiển hết sức lực và trí tuệ của mình cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc. Tấm gương cách mạng cao đẹp của đồng chí góp phần giáo dục thế hệ cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân, nhất là thế hệ trẻ trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong tình hình mới./.

Diệp Ninh (thực hiện)