Ngày 3/1/2026, Mỹ bất ngờ tiến hành tấn công vào các địa điểm bên trong lãnh thổ Venezuela, bao gồm cả các cơ sở quân sự. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xác nhận về vụ tấn công cũng như việc bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro cùng phu nhân và đưa ra khỏi Venezuela.
[Ảnh trên: Khói lửa bốc lên tại khu phức hợp quân sự Fuerte Tiuna lớn nhất Venezuela, sau một loạt tiếng nổ ở thủ đô Caracas ngày 3/1/2026. Ảnh: France24/TTXVN]
* Lý do được chính quyền Tổng thống Trump viện dẫn cho hành động quân sự này là Điều 2 Hiến pháp Mỹ, theo đó quy định quyền hạn của tổng thống trên cương vị Tổng Tư lệnh quân đội. Bộ Chiến tranh Mỹ (Lầu Năm Góc) sau đó thông báo với Quốc hội rằng cơ quan này đã được Tổng thống Donald Trump “ủy quyền” tiến hành một chiến dịch quân sự bên trong Venezuela nhằm đối phó với “các mối đe dọa an ninh quốc gia”.
Trong phát biểu tại cuộc họp báo từ dinh thự Mar-a-Lago ở tiểu bang Florida, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ “sẽ lập tức điều hành Venezuela” và khôi phục các nguồn dầu mỏ tại quốc gia Nam Mỹ này. Người đứng đầu nước Mỹ khẳng định sẽ “điều hành” Venezuela trong thời gian này, “cho đến khi nào có thể thực hiện một quá trình chuyển giao an toàn, hợp lý và đúng đắn”. Người đứng đầu Nhà Trắng không tiết lộ khung thời gian cụ thể quá trình chuyển giao quyền lực tại Venezuela sẽ kéo dài bao lâu.
Mặc dù vậy, chiến dịch quân sự của chính quyền Tổng thống Trump đã gặp phải những phản ứng trái chiều trong Quốc hội Mỹ. Phần lớn các nghị sĩ đảng Dân chủ, cùng một số nghị sĩ đảng Cộng hòa, cho rằng việc tấn công Venezuela mà không có sự chấp thuận của Quốc hội sẽ vượt quá thẩm quyền của chính quyền, khi theo Hiến pháp Mỹ, chỉ Quốc hội mới có quyền tuyên chiến.
* Về phía Venezuela, nước này cho biết ít nhất 40 người, bao gồm cả quân nhân và dân thường, đã thiệt mạng trong cuộc tấn công của Mỹ. Chính phủ Venezuela đã ra tuyên bố chính thức, gọi đây là một “hành động xâm lược quân sự cực kỳ nghiêm trọng” do Mỹ tiến hành. Lệnh tình trạng khẩn cấp đã được ban bố trên toàn lãnh thổ Venezuela.
Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez đã yêu cầu Mỹ "trả tự do ngay lập tức" cho vợ chồng Tổng thống Maduro. Bà Delcy Rodríguez khẳng định rằng ông Nicolás Maduro là "Tổng thống duy nhất của Venezuela", đồng thời nhấn mạnh “chúng tôi sẽ không bao giờ trở thành thuộc địa một lần nữa”. Venezuela cũng đã yêu cầu Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) triệu tập cuộc họp khẩn thảo luận về các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào nước này.
Trong bối cảnh Tổng thống Nicolás Maduro bị bắt giữ trong chiến dịch quân sự của lực lượng Mỹ, Tòa Hiến pháp thuộc Tòa án Tối cao Venezuela đã chỉ định Phó Tổng thống Delcy Rodríguez đảm nhiệm vai trò tổng thống lâm thời.
Trong khi đó, hàng nghìn người dân đã đổ ra tràn ngập đường phố thủ đô Caracas của Venezuela để bày tỏ sự ủng hộ với Tổng thống Nicolas Maduro và yêu cầu trả tự do ngay lập tức cho nhà lãnh đạo này. Những người tuần hành mang theo nhiều biểu ngữ và hô vang các khẩu hiệu như: “Tất cả nhân dân Venezuela là Maduro”, “Tổng thống hãy vững tin, chúng tôi ở bên ông” hay “đây là dân tộc của Bolivar, Chávez và Maduro”.
Tại Mỹ, các cuộc biểu tình phản chiển đã nổ ra tại nhiều tiểu bang và thành phố trên khắp “Xứ sở cờ hoa” sau khi Chính quyền Tổng thống Donald Trump phát động chiến dịch quân sự tấn công và bắt giữ Tổng thống quốc gia Nam Mỹ này Nicolas Maduro. Hàng trăm người đã tụ tập bên ngoài Nhà Trắng tại thủ đô Washington D.C mang theo quốc kỳ Venezuela và các biểu ngữ như “Không chiến tranh ở Venezuela”, “Không đổ máu vì dầu mỏ” và kêu gọi Chính quyền Mỹ ngừng can thiệp ở Mỹ Latinh.
Tại nhiều quốc gia khác tại Mỹ Latinh cũng ghi nhận những cuộc tuần hành ủng hộ nhân dân Venezuela và phản đối hành vi quân sự của Mỹ.
* Hàng loạt quốc gia và tổ chức quốc tế đã lên tiếng chỉ trích bước đi này của Mỹ. Nhiều quốc gia trên thế giới đã lên tiếng chỉ trích phản đối hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela, coi đây là hành vi đi ngược lại luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, đồng thời yêu cầu tôn trọng luật pháp quốc tế.
Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres tuyên bố ông vô cùng quan ngại trước tình hình leo thang căng thẳng gần đây ở Venezuela, mà đỉnh điểm là hành động quân sự của Mỹ ngày 3/1 nhằm vào quốc gia Nam Mỹ, điều có thể gây ra những hệ quả đáng lo ngại cho khu vực và tạo ra một tiền lệ nguy hiểm. Tổng thư ký một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tất cả các bên phải tôn trọng đầy đủ luật pháp quốc tế, trong đó có Hiến chương LHQ”. Theo Phát ngôn viên Stéphane Dujarric, Tổng thư ký Antonio Guterres kêu gọi tất cả các bên liên quan tham gia một tiến trình "đối thoại toàn diện" phù hợp với nhân quyền và luật pháp quốc tế.
* Ngày 3/1, trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam liên quan đến tình hình Venezuela hiện nay, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ:
"Việt Nam quan ngại sâu sắc về thông tin liên quan đến tình hình hiện nay ở Venezuela.
Việt Nam kêu gọi các bên liên quan tôn trọng luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, trong đó có nguyên tắc tôn trọng chủ quyền các quốc gia, không sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế.
Việt Nam kêu gọi các bên kiềm chế, đối thoại, giải quyết các tranh chấp, bất đồng trên cơ sở luật pháp quốc tế, góp phần bảo đảm hòa bình, an ninh, ổn định, hợp tác ở khu vực và trên toàn thế giới".