Tăng cường tin cậy chiến lược Việt Nam - Australia
Hà Nội (TTXVN 8/9/2025) Nhận lời mời của Chủ tịch nước Lương Cường và Phu nhân, Toàn quyền Australia Sam Mostyn và Phu quân thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam từ ngày 9 đến 12/9/2025. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Australia phát triển ngày càng mạnh mẽ, nhất là từ khi hai nước thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 3/2024.
* Thành quả của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Australia
Việt Nam và Australia chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 26/2/1973. Kể từ đó đến nay, hai nước đã xây dựng một mối quan hệ mạnh mẽ và bền bỉ với lợi ích đa dạng và ngày càng tăng. Hiện nay, Việt Nam được coi là một trong những đối tác song phương quan trọng nhất của Australia.
Hợp tác giữa Việt Nam và Australia có những bước phát triển tốt đẹp, nhất là từ sau khi hai nước nâng cấp quan hệ song phương lên mức Đối tác toàn diện vào năm 2009, ký Tuyên bố về quan hệ Đối tác toàn diện tăng cường vào năm 2015, nâng cấp quan hệ lên mức Đối tác chiến lược vào tháng 3/2018.
Đặc biệt, trong chuyến thăm chính thức Australia của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vào tháng 3/2024, hai bên đã ra Tuyên bố chung về việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện, tạo khuôn khổ tăng cường, làm sâu sắc hơn nữa quan hệ hợp tác, đáp ứng nguyện vọng chung, vì lợi ích chung của nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển trong khu vực và trên thế giới.
Tuyên bố chung của chuyến thăm đã đề ra phương hướng "6 điểm hơn" gồm: Tin cậy chính trị, ngoại giao cao hơn, chiến lược hơn; Hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư bao trùm, thực chất, hiệu quả hơn; Thúc đẩy hợp tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh mạnh mẽ hơn; Hợp tác văn hóa, giáo dục đào tạo, môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu toàn diện, sâu sắc hơn; Giao lưu nhân dân, kết nối giữa các thế hệ rộng mở, chân thành hơn; Hiểu nhau, thông cảm và chia sẻ nhiều hơn về an ninh-quốc phòng, hướng tới hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển trong khu vực và trên thế giới.
Việt Nam và Australia cam kết tiếp tục phát triển quan hệ trên tất cả các lĩnh vực và thúc đẩy mối quan hệ được nâng cấp trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, chủ quyền, độc lập, toàn vẹn lãnh thổ và tôn trọng hệ thống chính trị của mỗi nước.
Việc Việt Nam và Australia nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện là bước phát triển tự nhiên và phù hợp với tầm mức quan hệ giữa hai nước sau hơn 50 năm xây dựng và phát triển.
Theo Đại sứ Việt Nam tại Australia Phạm Hùng Tâm, đến nay, sau hơn 1 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, hợp tác giữa hai nước trên 6 lĩnh vực trụ cột đều phát triển mạnh mẽ và toàn diện. Tháng 10/2024, hai nước đã ký Chương trình hành động để triển khai mối quan hệ đối tác này cho giai đoạn 2024-2027. Cho đến nay, hai bên đã phối hợp hoàn tất hoặc thực hiện đúng tiến độ 96% trong tổng số 180 dòng hành động của chương trình hành động này. Đây là một kết quả rất đáng tự hào.
Đặc biệt, hai bên đã lần đầu tiên tổ chức Đối thoại an ninh cấp Bộ trưởng (tháng 10/2024), tiếp tục triển khai hiệu quả quan hệ đối tác trong lĩnh vực gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, thương mại song phương ngày càng trở nên cân bằng và số lượng du khách Australia sang thăm Việt Nam ngày càng tăng, đạt gần nửa triệu lượt trong năm 2024. Có thể nói, việc nâng cấp quan hệ lên tầm Đối tác Chiến lược toàn diện không chỉ thể hiện sự tin cậy chiến lược gia tăng giữa hai nước, mà còn giúp tạo một luồng sinh lực mới cho quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Australia.
Từ khi thiết lập quan hệ cho đến nay, hai bên đã có đến hơn 20 cơ chế hợp tác song phương được duy trì linh hoạt, trong đó có các cơ chế quan trọng như: họp thường niên giữa hai Thủ tướng, hai Bộ trưởng Ngoại giao, hai Bộ trưởng Quốc phòng và Hội nghị Đối tác kinh tế và các hợp tác giữa các địa phương. Tính đến thời điểm hiện tại, hai bên đã tổ chức Hội nghị thường niên hai Thủ tướng lần thứ 3 (tháng 6/2023), Hội nghị thường niên Bộ trưởng Ngoại giao lần thứ 7 (tháng 8/2025), Đối thoại cấp Bộ trưởng về Thương mại lần thứ nhất (tháng 3/2024), Hội nghị Bộ trưởng Đối tác kinh tế lần thứ 4 (tháng 10/2024), Đối thoại An ninh cấp Bộ trưởng lần thứ nhất (tháng 10/2024), Đối thoại Chiến lược cấp Thứ trưởng Ngoại giao-Quốc phòng lần thứ 10 (tháng 8/2025), Đối thoại Chính sách quốc phòng cấp Thứ trưởng Quốc phòng lần thứ 8 (tháng 8/2025), Đối thoại Quốc phòng kênh 1,5 (tháng 5/2024), Đối thoại Quan chức cấp cao hai Bộ Ngoại giao (tháng 8/2025).
Quan hệ hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Australia cũng phát triển tốt đẹp trên cả bình diện song phương và tại các diễn đàn nghị viện đa phương. Hai nước cũng hợp tác tốt tại các diễn đàn khu vực và quốc tế như Liên hợp quốc, Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN)…
* Hợp tác kinh tế, thương mại ngày càng bổ trợ cho nhau
Hai nước hiện có quan hệ thương mại và kinh tế mạnh mẽ và đang tăng trưởng. Hiện Australia là đối tác thương mại lớn thứ 7 của Việt Nam và Việt Nam là đối tác lớn thứ 10 của Australia.
Năm 2021, tổng kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam-Australia lần đầu tiên vượt ngưỡng 12,4 tỷ USD, tăng 49,4% so với năm 2020 bất chấp ảnh hưởng của đại dịch COVID-19. Năm 2022 đạt 15,6 tỷ USD; năm 2023 đạt 13,8 tỷ USD; năm 2024 đạt 14,1 tỷ USD; 7 tháng năm 2025 đạt 7,9 tỷ USD.
Mặc dù nằm ở hai khu vực khác nhau, nhưng sợi dây liên kết kinh tế giữa Việt Nam và Australia ngày càng được thắt chặt khi hai nước đều là thành viên của các thỏa thuận thương mại tự do như Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), cũng như Hiệp định thành lập Khu vực thương mại tự do ASEAN-Australia-New Zealand (AANZFTA), mang đến những ưu đãi đặc biệt về thuế quan. Nhiều sản phẩm của Việt Nam đã tiếp cận thị trường Australia và khẳng định được thương hiệu, chất lượng như tôm, cá basa, hạt điều… Hai nền kinh tế cũng có tính bổ sung cao khi Việt Nam mạnh về đồ điện tử, máy móc, dệt may, giày dép, còn Australia có nhiều tài nguyên, nhiên liệu chất lượng.
Hai bên đã tích cực mở cửa thị trường cho các sản phẩm nông sản của nhau. Phía Australia hiện đã mở cửa cho quả vải, xoài, thanh long, nhãn, chanh leo, tôm đông lạnh; Việt Nam đang thúc đẩy Australia cho phép nhập khẩu bưởi. Trong khi đó, Việt Nam đã mở cửa cho Australia đối với 7 loại quả gồm: cam, quýt, cherry, nho, đào, xuân đào và mận. Các mặt hàng nông sản giữa hai quốc gia không cạnh tranh mà bổ trợ cho nhau, đây là những cơ sở quan trọng để Việt Nam và Australia thúc đẩy hợp tác kinh tế-thương mại tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới.
Về đầu tư, tính hết nửa đầu năm 2025, Australia có 864 dự án đầu tư với tổng vốn đầu tư 3,38 tỷ USD, tập trung ở các lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo, thông tin-truyền thông, và dịch vụ lưu trú. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có 93 dự án đầu tư sang Australia với tổng vốn đầu tư là hơn 551 triệu USD, đứng thứ 11/83 địa bàn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam, chủ yếu trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp, bán buôn bán lẻ, chế biến chế tạo. Tiêu biểu là các dự án của tập đoàn TH 135 triệu USD, tập đoàn An Viên 18 triệu USD ở Bắc Australia; tập đoàn Vinfast 20 triệu USD và VietJet ký thỏa thuận đầu tư hạ tầng sân bay ở Melbourne.
Về viện trợ phát triển chính thức (ODA), từ lâu Australia đã luôn dành cho Việt Nam nguồn viện trợ ODA ổn định. Trong vòng hơn 50 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao, Australia đã hỗ trợ ODA cho Việt Nam tổng cộng 3 tỷ đôla Australia (AUD) (khoảng 47 nghìn tỷ đồng). Australia hiện là một trong những đối tác song phương cung cấp ODA không hoàn lại lớn nhất cho Việt Nam. Tháng 3/2025, Australia công bố ODA cho Việt Nam là 96,6 triệu AUD cho năm tài khóa 2025-2026; trước đó là 95,7 triệu AUD cho năm 2024-2025; 95,1 triệu AUD năm 2023-2024; và 92,8 triệu AUD năm 2022-2023...
Hợp tác khoa học-công nghệ tiếp tục được quan tâm cao, hai bên triển khai hiệu quả giai đoạn 2 chương trình Aus4Innovation; Bộ Khoa học và Công nghệ và Cơ quan Nghiên cứu Khoa học và Công nghiệp Australia đã ký mới Bản ghi nhớ hợp tác về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo trong 5 năm.
Về triển vọng hợp tác giữa hai nước, Việt Nam và Australia còn nhiều tiềm năng hợp tác có thể khai thác, nhất là trong các lĩnh vực Việt Nam đang ưu tiên và Australia có thế mạnh như công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch, khai khoáng, cơ sở hạ tầng, viễn thông, dịch vụ, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao. Mới đây trong buổi tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Australia Penny Wong nhân dịp Bộ trưởng thăm chính thức Việt Nam và đồng chủ trì Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam-Australia lần thứ 7 (ngày 20/8/2025), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh rằng dư địa hợp tác giữa hai bên vẫn còn rất lớn, do đó Thủ tướng đề nghị hai bên tiếp tục triển khai hiệu quả Chương trình hành động thực hiện quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện, định kỳ tổ chức cơ chế đối thoại, tham vấn để gia tăng hiểu biết và củng cố tin cậy chính trị. Đồng thời, hai bên cần tích cực trao đổi biện pháp thúc đẩy kim ngạch thương mại hai chiều tăng trưởng cao hơn, sớm đạt mục tiêu 20 tỷ USD, đặc biệt bằng cách mở cửa và tạo thuận lợi cho xuất khẩu hàng hóa.
Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Australia Penny Wong khẳng định sẽ nỗ lực thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa hai nước, trong đó có làm sâu sắc hơn nữa hợp tác quốc phòng-an ninh, mở rộng hợp tác khoa học và công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực thông qua các dự án ODA và quỹ đầu tư.
Ngoài ra, hợp tác giữa hai nước trong các lĩnh vực an ninh, quốc phòng, giáo dục-đào tạo, lao động, nông nghiệp... cũng luôn phát triển tốt đẹp và có nhiều tiềm năng. Trong đó, hợp tác giáo dục-đào tạo tiếp tục đà phát triển mạnh. Với gần 37.700 sinh viên, Việt Nam trở thành nước có số lượng sinh viên nước ngoài lớn thứ 5 ở Australia (sau Trung Quốc, Ấn Độ, Nepal và Philippines). Các trường Đại học, viện nghiên cứu đẩy mạnh hoạt động hợp tác với Việt Nam, trong đó Đại học RMIT khai trương Viện Chính sách Australia-Việt Nam (tháng 3/2024); Đại học Sydney công bố ra mắt Viện Sydney Việt Nam (tháng 6/2024)…
Tình hữu nghị giữa hai nước còn được vun đắp nhờ sự phát triển tốt đẹp của các cặp địa phương kết nghĩa, như Thành phố Hồ Chí Minh và bang Queensland, Đà Nẵng và Thành phố Gold Coast… Đến nay đã có 15 cặp địa phương kết nghĩa. Các bang và vùng lãnh thổ Australia đẩy mạnh triển khai Chiến lược hợp tác Đông Nam Á, trong đó coi trọng và ưu tiên Việt Nam. 4 bang của Australia đã mở Văn phòng Thương mại và Đầu tư tại Việt Nam gồm: Queensland, New South Wales, Victoria và Tây Australia.
Cộng đồng người Việt tại Australia có khoảng 375.000 người, đứng thứ 5 trong số các cộng đồng sắc tộc gốc nước ngoài tại Australia. Theo Đại sứ Việt Nam tại Australia Phạm Hùng Tâm, điều đặc biệt là tại Australia, tiếng Việt nằm trong nhóm 4 ngôn ngữ được sử dụng nhiều nhất (chỉ sau tiếng Anh, tiếng Hoa và tiếng Arab). Điều này cho thấy sự tương đồng trong cách nhìn nhận, trân trọng các giá trị văn hóa truyền thống của Australia. Cộng đồng người Việt đông đảo tại Australia ngày càng góp phần đóng vai trò như một sợi dây vô hình giúp củng cố tình hữu nghị giữa hai nước.
Để góp phần làm sợi dây này thêm bền chặt, Đại sứ Phạm Hùng Tâm cho rằng điều quan trọng nhất là triển khai hiệu quả định hướng mà chính phủ hai nước đã thống nhất trong việc tăng cường giao lưu nhân dân, từ đó giúp tăng cường hiểu biết và gắn bó giữa người dân hai nước. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc tạo điều kiện thúc đẩy hơn hợp tác giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp hai nước trong các lĩnh vực văn hóa, du lịch, thể thao, giáo dục đào tạo… Riêng đối với thế hệ trẻ, ngoài việc tạo điều kiện hơn nữa cho sinh viên Việt Nam sang học tập tại Australia, hai bên cũng cần phối hợp triển khai hiệu quả chương trình Colombo mới, đưa sinh viên Australia sang giao lưu, trải nghiệm tại Việt Nam.
* Củng cố tình hữu nghị Việt Nam-Australia hơn nữa
Với nền tảng quan hệ tốt đẹp, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Toàn quyền Australia Sam Mostyn và Phu quân từ ngày 9 đến 12/9/2025 có ý nghĩa quan trọng, giúp khẳng định quyết tâm của cả hai nước trong việc không ngừng củng cố quan hệ hữu nghị và hợp tác trên tất cả các lĩnh vực, đặc biệt là hợp tác chính trị sau hơn 1,5 năm thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện.
Đại sứ Phạm Hùng Tâm cho biết, đối với Việt Nam, việc đón Toàn quyền Australia đến thăm góp phần triển khai chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước coi trọng quan hệ với các nước khu vực Nam Thái Bình Dương, đặc biệt là Australia, nước có vai trò quan trọng ở khu vực và hiện có quan hệ hợp tác rất hiệu quả và tích cực với Việt Nam. Còn đối với Australia, chuyến thăm thể hiện chính sách nhất quán coi trọng và đặt ưu tiên cao cho việc phát triển quan hệ với khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
Dự kiến trong khuôn khổ chuyến thăm, Toàn quyền Australia Sam Mostyn sẽ gặp gỡ các lãnh đạo cấp cao Việt Nam, dự khai mạc Diễn đàn Việt Nam-Australia 2025, khai trương Viện Chính sách Australia-Việt Nam, gặp gỡ lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam…
Đại sứ Phạm Hùng Tâm tin tưởng rằng chuyến thăm sẽ góp phần củng cố và tăng cường tin cậy chiến lược giữa hai nước, đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực. Cùng với đó, sự hiểu biết và tình hữu nghị giữa hai nước sẽ tiếp tục được bồi đắp. Chắc chắn những câu chuyện, hình ảnh trong chuyến thăm Việt Nam sẽ được Toàn quyền Sam Mostyn chia sẻ rộng rãi với công chúng Australia, đưa hình ảnh đất nước tươi đẹp Việt Nam ngày càng trở nên gần gũi hơn với nhân dân Australia./.
Trọng Đức
