Thành phố Hồ Chí Minh - dấu ấn chuyển mình và khát vọng vươn xa

Hà Nội (TTXVN 20/2/2026) Năm 2025 là một bước ngoặt lớn đối với TP Hồ Chí Minh, đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ cả về không gian phát triển, mô hình quản trị và tầm vóc chiến lược. Trong không khí hân hoan của mùa Xuân, nhìn lại những dấu ấn nổi bật của năm qua càng làm rõ hơn vị thế đầu tàu của Thành phố, đồng thời khơi dậy niềm tin và khát vọng về một giai đoạn phát triển mới trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

* Năm bản lề mở ra không gian phát triển mới

Năm 2025 diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi TP Hồ Chí Minh kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; cũng là năm chứng kiến nhiều biến động của tình hình thế giới và trong nước. Trên thế giới, kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt với những thách thức về chuỗi cung ứng, biến động thị trường tài chính, cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn; ở trong nước, yêu cầu tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện chất lượng sống của Nhân dân ngày càng trở nên cấp thiết. Trong bối cảnh ấy, TP Hồ Chí Minh không chỉ tiếp tục duy trì vai trò đầu tàu kinh tế mà còn thể hiện rõ bản lĩnh của một đô thị năng động, sáng tạo và thích ứng nhanh.

Dấu ấn quan trọng nhất của năm 2025 chính là sự kiện sáp nhập TP Hồ Chí Minh với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu từ ngày 1/7/2025, mở ra một không gian phát triển mới với quy mô diện tích hơn 6.772 km² và dân số trên 14 triệu người. Đây không đơn thuần là sự thay đổi địa giới hành chính mà là bước chuyển chiến lược trong tư duy phát triển - từ mô hình đô thị đơn cực sang cấu trúc đa trung tâm, liên kết vùng sâu rộng. Trên nền tảng không gian được mở rộng, Thành phố xác lập mô hình phát triển “3 vùng - 1 đặc khu - 3 hành lang - 5 trụ cột”, thể hiện tư duy phát triển tổng thể, phân vai rõ ràng giữa các khu vực, phát huy tối đa lợi thế so sánh, đồng thời tạo động lực tăng trưởng bền vững cho toàn vùng phía Nam.

Ý nghĩa của việc sáp nhập không chỉ nằm ở việc mở rộng quy mô mà còn ở khả năng kiến tạo một “siêu đô thị” có sức cạnh tranh quốc tế cao hơn, với sự kết hợp giữa công nghiệp công nghệ cao của Bình Dương, kinh tế biển và logistics của Bà Rịa-Vũng Tàu cùng hệ sinh thái tài chính-dịch vụ của đô thị lõi TP Hồ Chí Minh. Đây là bước đi mang tính đột phá về tổ chức không gian phát triển, đồng thời đặt nền móng cho một mô hình quản trị đô thị hiện đại, phù hợp với xu thế hội nhập và phát triển nhanh của khu vực.

Năm 2025 cũng đánh dấu sự chuyển dịch trong mô hình quản trị đô thị. Từ cách tiếp cận thiên về quản lý hành chính truyền thống, Thành phố từng bước chuyển sang mô hình kiến tạo phát triển, chú trọng tính hiệu quả, minh bạch và ứng dụng công nghệ số. Những cải cách trong thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công trực tuyến và xây dựng chính quyền số cho thấy quyết tâm nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Việc điều chỉnh mô hình quản trị đã giúp Thành phố tăng cường khả năng phân bổ nguồn lực, giảm áp lực khu vực trung tâm, đồng thời tạo điều kiện hình thành các cực tăng trưởng mới gắn với logistics, công nghệ cao, dịch vụ tài chính và đổi mới sáng tạo.

Một điểm nhấn khác mang ý nghĩa chiến lược là việc Chính phủ công bố thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam theo mô hình “một trung tâm, hai điểm đến”, đặt tại TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Theo đó, sáng 11/2/2026, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam chính thức ra mắt. Trong dịp này, các thiết chế cốt lõi của Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh gồm Cơ quan điều hành, Tòa án chuyên biệt, Trung tâm Trọng tài Quốc tế cũng đã ra mắt. Đây là bước đi then chốt nhằm nâng cao vai trò của TP Hồ Chí Minh trong mạng lưới tài chính khu vực, qua đó thu hút dòng vốn trung và dài hạn, phát triển các dịch vụ tài chính chất lượng cao.
Có thể thấy, năm 2025 là năm TP Hồ Chí Minh định hình lại tư duy phát triển dài hạn. Sáp nhập và điều chỉnh không gian quản lý không chỉ nhằm tinh gọn bộ máy mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc nền kinh tế đô thị, thúc đẩy các chuỗi giá trị mới và nâng cao sức cạnh tranh của Thành phố trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

* Thành tựu nổi bật - nền tảng cho giai đoạn phát triển mới

Trên nền tảng đổi mới tư duy phát triển, TP Hồ Chí Minh đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong năm 2025, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới, đồng thời củng cố niềm tin của Nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp vào triển vọng tương lai.

Thành phố tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước với hệ sinh thái dịch vụ, du lịch, công nghiệp, logistics, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo phát triển mạnh mẽ. Tốc độ tăng trưởng GRDP năm 2025 đạt 7,53% (nếu không tính dầu khí tăng 8,03%), tổng giá trị GRDP ước đạt 3 triệu tỷ đồng, chiếm 23,5% GDP cả nước; GRDP bình quân đầu người đạt 8.755 USD, gấp 1,7 lần mức bình quân cả nước… Đáng chú ý, du lịch đã vươn lên giữ vai trò ngành dịch vụ mũi nhọn, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế. Trong tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn năm 2025, doanh thu từ du lịch chiếm 1/3, khẳng định vai trò trụ cột của ngành trong cơ cấu kinh tế đô thị.

Năm 2025 cũng đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của TP Hồ Chí Minh với hàng loạt công trình hạ tầng, giao thông và chỉnh trang đô thị được khánh thành, đưa vào hoạt động, góp phần tạo nên diện mạo đô thị ngày càng hiện đại, văn minh. Trong năm, Thành phố đã thực hiện nhiều dự án trọng điểm, như: xây dựng đường nối Trần Quốc Hoàn - Cộng Hòa, xây dựng đường Vành đai 3 TP Hồ Chí Minh; khánh thành 3 bệnh viện (Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức, Bệnh viện Đa khoa khu vực Hóc Môn và Bệnh viện Đa khoa khu vực Củ Chi); đặc biệt, khởi công tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành-Cần Giờ, tuyến đường sắt tốc độ cao đầu tiên của Việt Nam với sự tham gia đầu tư trực tiếp của khu vực tư nhân. Bên cạnh đó, công tác chỉnh trang đô thị tiếp tục được đẩy mạnh với hàng loạt dự án cải tạo môi trường, hạ tầng kỹ thuật.

Các lĩnh vực văn hóa-xã hội tiếp tục được chú trọng, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng đời sống. Năm 2025, Thành phố được UNESCO công nhận là “Thành phố sáng tạo lĩnh vực điện ảnh” đầu tiên của Đông Nam Á. Chính sách an sinh xã hội, chăm lo người lao động và hỗ trợ nhóm yếu thế được triển khai đồng bộ, thể hiện định hướng phát triển lấy con người làm trung tâm. TP Hồ Chí Minh là địa phương đi đầu trong việc thiết lập mạng lưới an sinh bao phủ trọn vẹn các thế hệ. Đó là chính sách hỗ trợ 100% mức đóng BHYT cho người cao tuổi từ 65 đến dưới 75 tuổi; hỗ trợ 100% mức đóng BHYT cho học sinh trên địa bàn. Cùng với đó, không gian văn hóa đô thị ngày càng phong phú với nhiều sự kiện nghệ thuật và hoạt động cộng đồng, góp phần xây dựng hình ảnh một Thành phố năng động, nhân văn.

Năm 2025 đánh dấu bước chuyển chiến lược của TP Hồ Chí Minh trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, mở đầu quá trình triển khai mạnh mẽ Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) đóng góp khoảng 59% vào tăng trưởng GRDP, phản ánh sự chuyển dịch thực chất sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và đổi mới. Cùng với đó, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tiếp tục phát triển mạnh, khẳng định vị thế đầu tàu quốc gia khi chiếm hơn 50% số lượng startup cả nước, quy tụ trên 2.000 doanh nghiệp khởi nghiệp, 18 trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, 55 cơ sở ươm tạo, gần 200 doanh nghiệp khoa học, công nghệ (đứng thứ hai cả nước) và nhiều không gian sáng tạo mở. Giá trị hệ sinh thái khởi nghiệp TP Hồ Chí Minh đứng thứ ba Đông Nam Á, đạt 5,2 tỷ đô la Mỹ, xếp hạng 110/1.000 thành phố có hệ sinh thái năng động nhất thế giới. Thành phố cũng là địa phương tiên phong trong cả nước triển khai bệnh viện số, trường học số.

Nhìn tổng thể, thành tựu của năm 2025 của TP Hồ Chí Minh không chỉ thể hiện qua những chỉ số kinh tế mà còn ở sự thay đổi về chất trong cách thức vận hành và định hướng phát triển. Đó là nền tảng quan trọng để Thành phố bước vào giai đoạn mới với tâm thế tự tin và chủ động.

* Xây dựng Thành phố trở thành trung tâm trí tuệ, đoàn kết và đổi mới

Bước sang năm 2026, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, đồng thời trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và dịch vụ chất lượng cao của khu vực. Những chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, phát triển kinh tế số và chuyển đổi xanh được xác định là trọng tâm. Cụ thể: Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) trên 10%; GRDP/người đạt 9.800 USD; tổng vốn đầu tư xã hội chiếm bình quân khoảng 30% trong GRDP; tỷ trọng kinh tế số chiếm từ 30% GRDP, chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) xếp hạng 10/34 tỉnh, thành phố; Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) xếp hạng 5/34 tỉnh, thành phố.

Định hướng của Thành phố là hoàn thiện hạ tầng chiến lược, thúc đẩy liên kết vùng, phát triển đô thị đa trung tâm và nâng cao chất lượng quản trị. Song song với đó là việc tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang cho biết: “Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành đô thị văn minh, hiện đại, trung tâm đổi mới sáng tạo năng động, hội nhập sâu rộng; có vị trí nổi trội ở khu vực Đông Nam Á. Tầm nhìn đến năm 2045, Thành phố phấn đấu thuộc nhóm 100 đô thị có chất lượng sống tốt nhất thế giới, là trung tâm kinh tế-tài chính-dịch vụ-giáo dục-y tế của châu Á, điểm đến hấp dẫn toàn cầu; phát triển đặc sắc, bền vững và giàu bản sắc văn hóa”. (1)

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Bí thư Trần Lưu Quang nhấn mạnh: “nhiệm vụ then chốt, xuyên suốt của Đảng bộ TP Hồ Chí Minh là xây dựng Thành phố trở thành trung tâm trí tuệ, đoàn kết và đổi mới - đủ năng lực lãnh đạo Thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới nhanh hơn, hiệu quả hơn, bền vững hơn và đóng góp nhiều hơn cho đất nước. Trí tuệ, đoàn kết và đổi mới không chỉ là khẩu hiệu mà là cam kết chính trị và chuẩn mực hành động”. (2)

Bí thư Trần Lưu Quang kêu gọi mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi người dân Thành phố chung sức, đồng lòng, biến khát vọng thành hành động, biến mục tiêu thành kết quả, xây dựng Thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình. “Trên hết, mọi chủ trương, chính sách phải kiên định nguyên tắc lấy người dân làm trung tâm, để mọi thành quả phát triển quay trở lại phục vụ đời sống Nhân dân ngày càng tốt hơn, văn minh hơn, hạnh phúc hơn”. (3)

Nhìn lại một năm bản lề với nhiều dấu ấn sâu sắc, TP Hồ Chí Minh đang bước vào hành trình mới với tâm thế chủ động và khát vọng lớn. Sự đồng lòng của chính quyền, doanh nghiệp và Nhân dân sẽ là nguồn lực quan trọng để Thành phố tiếp tục vươn xa, xây dựng một đô thị hiện đại, năng động và đáng sống, xứng đáng với vai trò đầu tàu phát triển của đất nước./.

Minh Duyên