Thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Mông Cổ ngày càng đi vào chiều sâu, hiệu quả, bền vững

Hà Nội (TTXVN 8/9/2026) Tiếp nối sau chuyến thăm chính thức Hàn Quốc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm chính thức Mông Cổ từ ngày 9 đến 11/9/2026 theo lời mời của Chủ tịch Quốc hội Mông Cổ Sandag Byambatsogt và Phu nhân.

Đây là chuyến thăm thứ hai của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam đến Mông Cổ kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1954; và là lần đầu tiên Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm chính thức Mông Cổ trên cương vị Chủ tịch Quốc hội, thể hiện sự coi trọng quan hệ song phương và vai trò quan trọng của kênh nghị viện trong tổng thể quan hệ đối ngoại của Việt Nam với Mông Cổ. Chuyến thăm góp phần mở ra một giai đoạn phát triển mới của quan hệ Việt Nam-Mông Cổ theo hướng ngày càng thực chất, hiệu quả và mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước.

* Quan hệ chính trị-ngoại giao ngày càng gắn bó, tin cậy

Việt Nam và Mông Cổ là hai nước có quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời. Mông Cổ là một trong những nước sớm thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam và Việt Nam là nước đầu tiên trong khu vực Đông Nam Á mà Mông Cổ thiết lập quan hệ ngoại giao. Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 17/11/1954, đánh dấu mốc quan trọng trong lịch sử quan hệ hai nước.

Tháng 7/1955, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dẫn đầu Đoàn đại biểu Đảng và Chính phủ Việt Nam sang thăm chính thức Mông Cổ, mở đầu cho việc phát triển quan hệ hữu nghị giữa hai nước.

Sau hơn 70 năm kể từ khi thiết lập, quan hệ hữu nghị truyền thống giữa Việt Nam-Mông Cổ không ngừng được củng cố, tăng cường, phát triển. Hai nước thường xuyên giúp đỡ và ủng hộ lẫn nhau trong quá trình bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước, duy trì hợp tác chặt chẽ trên các kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ và giao lưu nhân dân. Hợp tác trên các lĩnh vực chính trị, ngoại giao, kinh tế, thương mại, đầu tư, nông nghiệp, giáo dục được lãnh đạo các cấp quan tâm, thúc đẩy, ngày càng mở rộng, đi vào chiều sâu, thực chất và đạt được những hiệu quả thiết thực.  

Mối quan hệ ấy ngày càng được củng cố, phát triển thông qua các chuyến thăm và làm việc thường xuyên của lãnh đạo cấp cao hai nước, góp phần quan trọng trong việc tăng cường quan hệ chính trị giữa Việt Nam và Mông Cổ. Nổi bật nhất gần đây là: Tổng thống Mông Cổ Ukhnaagiin Khurelsukh thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam (tháng 11/2023) và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới Mông Cổ (ngày 30/9 đến 1/10/2024). Trong đó, chuyến thăm cấp Nhà nước đến Mông Cổ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra đúng vào dịp hai nước kỷ niệm 70 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (17/11/1954-17/11/2024) đã góp phần đưa mối quan hệ hữu nghị truyền thống sang một trang mới. Trong chuyến thăm này, hai nước đã nhất trí nâng cấp quan hệ lên “Đối tác toàn diện”, nhằm định hướng cho sự hợp tác tin cậy sâu sắc giữa hai nước trên tất cả các lĩnh vực ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất, hiệu quả và toàn diện.

Việc hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác toàn diện đã mở ra một khuôn khổ mới, tạo động lực để đưa quan hệ song phương đi vào chiều sâu và thực chất hơn.

Hai bên duy trì thường xuyên các cơ chế hợp tác như họp Ủy ban liên Chính phủ, tham khảo chính trị, hợp tác về an ninh, quốc phòng… qua đó tăng cường hiểu biết, tin cậy chính trị và phối hợp tại các diễn đàn khu vực, quốc tế.

Tại các diễn đàn khu vực và đa phương, hai nước tiếp tục hợp tác chặt chẽ, thường xuyên giúp đỡ và ủng hộ lẫn nhau, nổi bật là các hoạt động tại Liên hợp quốc, Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Diễn đàn hợp tác Á-Âu (ASEM), Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF)… và các tổ chức khu vực khác.

* Nhiều dư địa để phát triển quan hệ hai nước trên nhiều lĩnh vực

Theo Đại sứ Việt Nam tại Mông Cổ Nguyễn Tuấn Thanh, nền kinh tế hai nước có tính bổ trợ cho nhau và còn rất nhiều dư địa để khai thác. Trong đó, hợp tác trong lĩnh vực năng lượng đang nổi lên là một trụ cột mới trong quan hệ kinh tế giữa hai nước. Lượng hàng hóa xuất khẩu vào mỗi nước gia tăng, trong đó có các sản phẩm thịt gia súc xuất khẩu từ Mông Cổ vào Việt Nam đã góp phần đưa kim ngạch thương mại song phương tăng trưởng đều đặn hằng năm.

Trao đổi thương mại giữa hai nước năm 2025 đạt 155 triệu USD; 6 tháng đầu năm 2026 đạt gần 60 triệu USD. Hai nước đặt mục tiêu sớm hoàn thành kim ngạch thương mại 200 triệu USD, và vươn tới 500 triệu USD trong tương lai gần.

Theo Đại sứ Nguyễn Tuấn Thanh, Mông Cổ có thế mạnh về khoáng sản, năng lượng, chăn nuôi và một số nguyên liệu cần thiết cho các ngành sản xuất của Việt Nam; trong khi Việt Nam có thế mạnh về chế biến, sản xuất hàng tiêu dùng, nông sản, thực phẩm, dược phẩm, dệt may, điện tử... là những mặt hàng Mông Cổ có nhu cầu cao. Đây là cơ sở để hai nước có thể mở rộng trao đổi hàng hóa, đa dạng hóa sản phẩm và từng bước hình thành các chuỗi cung ứng phù hợp.

Bên cạnh đó, hai nước có thể mở rộng hợp tác về nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu, chống sa mạc hóa, sử dụng hiệu quả nguồn nước và ứng dụng khoa học-công nghệ trong nông nghiệp. Đây cũng là những lĩnh vực phù hợp với thế mạnh và nhu cầu thực tế của Mông Cổ, đồng thời Việt Nam có nhiều kinh nghiệm có thể chia sẻ.

Vì vậy, thời gian tới cần đặc biệt quan tâm đến việc tạo thuận lợi hơn nữa cho doanh nghiệp hai nước tiếp cận thị trường của nhau, tăng cường các hoạt động kết nối doanh nghiệp, hội chợ, diễn đàn thương mại và đầu tư; đồng thời nghiên cứu những cơ chế phù hợp để tháo gỡ các khó khăn về logistics, thanh toán, tiêu chuẩn chất lượng và thủ tục xuất nhập khẩu. Việc khai thác tốt các tuyến vận tải và kết nối hàng không hai nước cũng sẽ có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc thúc đẩy thương mại, du lịch và giao lưu nhân dân.

Về đầu tư, hai nước cũng có nhiều triển vọng trong các lĩnh vực mà hai nước có thế mạnh và nhu cầu như năng lượng, khoáng sản, công nghiệp chế biến, hạ tầng, logistics, du lịch và dịch vụ. Việt Nam ngày càng có nhiều doanh nghiệp lớn đã tích lũy được kinh nghiệm trong việc triển khai các dự án đầu tư trong môi trường quốc tế. Mông Cổ cũng đang có nhu cầu thu hút thêm nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm để phát triển các ngành kinh tế ngoài khai khoáng. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tìm hiểu và tham gia sâu hơn vào thị trường Mông Cổ. Đặc biệt, Đại sứ Nguyễn Tuấn Thanh cho biết thời gian gần đây, đã có tập đoàn của Việt Nam đang đầu tư lớn vào lĩnh vực năng lượng tại Mông Cổ, mở ra hướng hợp tác mới, bền vững trong quan hệ hợp tác kinh tế hai nước.

Hợp tác phát triển du lịch giữa hai nước cũng được đẩy mạnh. Thời gian qua, hai nước đã tăng cường quảng bá, thu hút lẫn nhau về các điểm đến du lịch hấp dẫn giúp lượng du khách tăng đều hằng năm. Việc hai nước mở và duy trì các đường bay thẳng đã góp phần tăng cường kết nối, tạo thuận lợi cho giao lưu thương mại, du lịch và nhân dân. Hơn nữa, Hiệp định miễn thị thực năm 2023 đã đưa Việt Nam trở thành một trong 5 điểm đến yêu thích nhất của du khách Mông Cổ.

Ngoài ra, hợp tác văn hóa, du lịch, giáo dục và giao lưu nhân dân ngày càng mở rộng. Hiện có khoảng gần 800 người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại Mông Cổ. Hai bên hợp tác theo Hiệp định về Hợp tác trong lĩnh vực giáo dục đã ký giữa hai Chính phủ.   

Việt Nam và Mông Cổ đều có văn hóa độc đáo, giàu truyền thống. Sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác toàn diện năm 2024 đã tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy hợp tác về văn hóa, giáo dục, thể thao. Hai bên đã tích cực trao đổi các chương trình văn hóa, nghệ thuật, quảng bá về đất nước con người mỗi nước; nhiều tác phẩm văn học, văn hóa tiêu biểu của hai nước đã được dịch sang tiếng của mỗi bên. Đặc biệt, từ năm 1980, Chính phủ Mông Cổ đã đặt tên Trường liên cấp số 14 tại thủ đô Ulaanbaatar mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đây là biểu tượng sinh động cho tình hữu nghị bền chặt giữa hai dân tộc, tạo nền tảng vững chắc cho quan hệ hợp tác giáo dục ngày càng phát triển.

Hợp tác địa phương và giao lưu nhân dân cũng ngày càng sinh động. Quan hệ giữa các địa phương của hai nước, trong đó có quan hệ kết nghĩa giữa thủ đô Ulaanbaatar với thủ đô Hà Nội, giữa tỉnh Tuv với tỉnh Phú Thọ, giữa tỉnh Okhon với tỉnh Đắk Lắk đang tạo thêm những kênh hợp tác thiết thực. Cùng với đó là các hoạt động của cộng đồng người Việt Nam tại Mông Cổ, góp phần làm cho quan hệ hai nước ngày càng gần gũi, gắn bó hơn.

* Làm sâu sắc nội hàm quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam-Mông Cổ

Trong tổng thể quan hệ hai nước, hợp tác Quốc hội luôn đóng vai trò quan trọng, góp phần tăng cường sự hiểu biết và tin cậy chính trị, tạo cơ sở, nền tảng cho quan hệ trên các lĩnh vực khác.

Quan hệ hợp tác giữa Quốc hội hai nước tiếp tục được duy trì; trao đổi đoàn, tiếp xúc kênh lập pháp luôn được thúc đẩy. Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp, đặc biệt tăng cường hợp tác chặt chẽ giữa các Ủy ban chuyên môn, nhóm nghị sỹ, nghị sỹ trẻ, nữ nghị sỹ và các cơ quan trực thuộc phù hợp với khuôn khổ quan hệ Đối tác toàn diện.

Hai bên cũng duy trì hợp tác, ủng hộ lẫn nhau trên các diễn đàn nghị viện liên nghị viện khu vực, quốc tế như Liên minh nghị viện thế giới (IPU), Diễn đàn nghị viện châu Á-Thái Bình Dương (APPF), Đối tác nghị viện Á-Âu (ASEP).

Trên cơ sở quan hệ hữu nghị và hợp tác tốt đẹp, chuyến thăm chính thức Mông Cổ từ ngày 9 đến 11/9/2026 của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam có ý nghĩa quan trọng. Đây là chuyến thăm cấp cao đầu tiên của lãnh đạo chủ chốt Việt Nam tới Mông Cổ sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác toàn diện vào năm 2024, là dịp để hai bên cụ thể hóa những cam kết và định hướng lớn đã được các lãnh đạo cấp cao thống nhất.

Theo Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, chuyến thăm là bước triển khai cụ thể đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng lần thứ XIV, Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị về triển khai đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng XIV và Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, đồng thời tiếp tục cụ thể hóa các định hướng, thỏa thuận của Lãnh đạo cấp cao hai nước Việt Nam và Mông Cổ.

Chuyến thăm khẳng định Việt Nam coi trọng và mong muốn tiếp tục đưa quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam-Mông Cổ phát triển ngày càng thực chất, hiệu quả và bền vững lâu dài. Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ cho biết, thông qua chuyến thăm hai bên sẽ tăng cường việc trao đổi, chia sẻ về kinh nghiệm lập pháp, kinh nghiệm quản trị đất nước cũng như tham gia vào việc đôn đốc triển khai các thỏa thuận cấp cao giữa hai nước Việt Nam và Mông Cổ, nhanh chóng chuyển hóa các thỏa thuận cấp cao đã ký kết giữa hai nước thành những dự án, những chương trình, những kết quả và những lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp và người dân giữa hai nước.

Bên cạnh đó, chuyến thăm còn giúp mở rộng hợp tác giữa hai nước trong các diễn đàn nghị viện đa phương ở khu vực và quốc tế, góp phần vào các vấn đề chung của khu vực và cộng đồng quốc tế như phát triển bền vững, chống sa mạc hóa, ứng phó với biến đổi khí hậu, các vấn đề về hòa bình và an ninh, bảo vệ cho phụ nữ và trẻ em trong bối cảnh những tác động mặt trái của công nghệ, cũng như các vấn đề an ninh phi truyền thống khác.

Trong khi đó, Đại sứ Việt Nam tại Mông Cổ Nguyễn Tuấn Thanh nhận định, nếu như việc nâng cấp quan hệ hai nước lên thành “Đối tác toàn diện” năm 2024 là một cột mốc, thì chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lần này là một bước đi quan trọng để biến cột mốc đó thành những chương trình, dự án và kết quả hợp tác cụ thể. Do đó, chuyến thăm là dịp để hai bên trao đổi sâu hơn về những lĩnh vực có nhiều tiềm năng và dư địa lớn, như thương mại, đầu tư, nông nghiệp, năng lượng, du lịch, giao thông vận tải và ứng phó với biến đổi khí hậu. Việc mở rộng các lĩnh vực hợp tác sẽ giúp quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam-Mông Cổ có thêm những “trụ cột” cụ thể và bền vững.

Dự kiến trong chuyến thăm, hai bên sẽ ký kết các văn kiện hợp tác, tạo khuôn khổ và động lực để tăng cường trao đổi kinh nghiệm lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, đồng thời phát huy tốt hơn vai trò của nghị viện trong thúc đẩy quan hệ song phương.

Với nền tảng quan hệ hữu nghị, sự tin cậy chính trị và những lợi ích ngày càng đan xen, quan hệ Việt Nam-Mông Cổ đang rất thuận lợi để phát triển lên tầm cao mới, thực chất hơn, hiệu quả hơn và mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước./.

Trọng Đức