Trường phổ thông nội trú liên cấp vùng biên: Nơi gieo mầm tri thức, thắp sáng những ước mơ cho các thế hệ tương lai

Hà Nội (TTXVN 6/9/2026) Ngày 5/9/2026, cùng với tiếng trống khai trường vang lên trên khắp mọi miền đất nước, một sự kiện đặc biệt đã diễn ra tại những địa bàn các xã biên giới đất liền. Hơn 100 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền thuộc giai đoạn 1 của chương trình xây dựng trường học vùng biên, đã được khánh thành, đón các em học sinh bước vào năm học mới 2026-2027.

Đây là sự kiện mang ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước trong việc chăm lo, phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo ở vùng biên giới, cải thiện điều kiện học tập cho con em đồng bào, góp phần thu hẹp khoảng cách vùng miền, đồng thời đầu tư cho nguồn nhân lực của vùng biên trong tương lai.

 *Từ chủ trương đúng đắn, nhân văn đến chiến dịch xây trường học cho các xã biên giới

Nhìn lại lịch sử, khi nước nhà vừa giành độc lập năm 1945, trong thế ngàn cân treo sợi tóc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xếp “giặc dốt” ngang với giặc đói và giặc ngoại xâm, xem việc diệt "giặc dốt" là nhiệm vụ cấp bách để kiến tạo một quốc gia văn minh, bởi theo Người “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Người cũng dành tình cảm đặc biệt đối với đồng bào các dân tộc thiểu số. Với Người, các dân tộc sinh sống trên đất nước Việt Nam đều là anh em một nhà, là thành viên của đại gia đình các dân tộc Việt Nam... và chúng ta cần chung tay để xây dựng mái nhà Việt Nam, cùng giúp nhau tiến bộ.

Thực hiện lời dạy của Người, Đảng ta luôn xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là nền tảng để phát triển đất nước nhanh và bền vững. Nhiều chủ trương, chính sách lớn về giáo dục và đào tạo đã được ban hành. Đặc biệt là Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo với nhiều nội dung sâu sắc, toàn diện, cách mạng, trong đó xác định "Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc".

Đối với các địa bàn biên giới, vùng sâu, vùng xa, giáo dục không chỉ là nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực mà còn là giải pháp căn cơ, lâu dài để giữ vững chủ quyền quốc gia từ gốc rễ, đó là con người, là cộng đồng dân cư gắn bó với đất đai, bản làng, đường biên, cột mốc. Bởi vậy, trong mọi giai đoạn của cách mạng, Đảng, Nhà nước luôn dành nhiều sự quan tâm, đầu tư cho phát triển giáo dục và đào tạo ở vùng biên giới.

Những năm qua, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về sắp xếp, quy hoạch mạng lưới trường, lớp học, ngành giáo dục đã nỗ lực triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước, hướng tới mục tiêu tinh gọn, hiệu quả và nâng cao chất lượng dạy học. Tuy nhiên, tại các địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa, đặc biệt là các xã biên giới, việc duy trì và sắp xếp các điểm trường lẻ vẫn là bài toán đầy thách thức. Địa hình chia cắt, giao thông cách trở, mưa lũ thường xuyên gây cô lập, khiến hành trình đến trường của nhiều học sinh vùng biên trở nên gian nan. Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở vật chất, trường lớp tại các xã biên giới còn rất khó khăn, thiếu thốn, chưa đáp ứng được yêu cầu tối thiểu, chưa bảo đảm đáp ứng nhu cầu nội trú, bán trú của học sinh. Đội ngũ nhà giáo còn thiếu và chưa được sắp xếp hợp lý, ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng giáo dục.

Để nâng cao chất lượng giáo dục, thu hẹp khoảng cách vùng miền, tạo nguồn cán bộ chất lượng tại các vùng biên giới đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã báo cáo, đề xuất lãnh đạo Đảng, Nhà nước về chủ trương xây dựng các trường nội trú cho học sinh ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, đặc biệt là tại các xã biên giới đất liền.

Ngày 18/7/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Thông báo kết luận số 81-TB/TW, thống nhất chủ trương đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền. Trong đó, thí điểm đầu tư hoàn thành xây mới hoặc cải tạo 100 trường trong năm 2025 (chậm nhất là đến thời điểm khai giảng năm học 2026-2027). Các trường này sẽ là hình mẫu để sau đó tiếp tục triển khai diện rộng, hoàn thành mục tiêu đầu tư xây dựng 248 trường trong 2-3 năm tới. Các trường được đầu tư phải bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, quy mô, diện tích trường, lớp; có đủ cơ sở vật chất phục vụ việc học tập, rèn luyện văn hóa, tinh thần, thể chất, điều kiện sinh hoạt và tuyệt đối an toàn.

Chỉ trong thời gian ngắn sau khi Bộ Chính trị ban hành Thông báo kết luận số 81-TB/TW, dưới sự chỉ đạo sát sao của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, cùng sự phối hợp đồng bộ giữa các ban, bộ, ngành và địa phương, chương trình xây dựng trường học ở biên giới đã được triển khai nhanh chóng, hiệu quả.

Ngày 9/11/2025, đồng loạt 100 trường nội trú liên cấp đã tổ chức khởi công; lũy kế đến cuối năm 2025 có 108 trường đã khởi công xây dựng. Mốc thời gian đặt ra là bảo đảm hoàn thành trước ngày 30/8/2026. Với nỗ lực, quyết tâm cao nhất, Trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở Si Pa Phìn (xã Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên) đã hoàn thành, đưa vào sử dụng ngày 31/1/2026.

Sau quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng điều kiện cần thiết của các bộ, ngành, địa phương liên quan, lễ khởi công, động thổ đồng loạt 121 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền tiếp tục được tổ chức vào ngày 19/3/2026.

Tại lễ khởi công, động thổ ở điểm cầu trung tâm đặt ở Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học Cơ sở Đồng Đăng, xã Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn, ngày 19/3/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Bộ Chính trị đã quyết định đầu tư xây dựng 248 trường nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền. Đây là một chủ trương đúng đắn, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa, còn nhiều khó khăn… Việc hoàn thành xây dựng các ngôi trường mới đã giúp nhiều thầy cô và học sinh có môi trường giảng dạy, học tập tốt hơn, đảm bảo quyền được đến trường của mọi trẻ em một cách bình đẳng và công bằng”.

Trước đó, dự Lễ khởi công xây dựng Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Na Ngoi tại xã Na Ngoi (tỉnh Nghệ An) ngày 11/10/2025, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tin tưởng với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng của nhân dân, đặc biệt là tình cảm, trách nhiệm của các thầy, cô giáo nơi biên cương Tổ quốc, chúng ta sẽ xây dựng thành công hệ thống trường nội trú tại 248 xã biên giới để mỗi trẻ em vùng cao, vùng xa đều có cơ hội học tập, phát triển, vươn tới tương lai tươi sáng.

 * Giáo dục vùng biên bắt đầu sang trang sử mới

Chỉ sau 9 tháng kể từ khi đồng loạt khởi công ngày 9/11/2025, 108 trường thuộc giai đoạn 1 được đưa vào sử dụng từ năm học 2026-2027, giáo dục vùng biên bắt đầu mở trang sử mới. Chưa bao giờ một chủ trương đầu tư cho giáo dục biên giới lại được triển khai với quy mô lớn, tốc độ nhanh và quyết tâm chính trị cao như giai đoạn hiện nay. Và cũng chưa có tiền lệ, Nghị quyết của một kỳ đại hội Đảng (Đại hội XIV) trong lĩnh vực giáo dục lại sớm được cụ thể hóa rõ nét, bắt đầu từ những mái trường vùng biên xa xôi.

Thực tiễn cho thấy, thời gian qua, sức mạnh của "chiến dịch" xây dựng trường phổ thông nội trú ở các xã biên giới đến từ sự đồng lòng, phối hợp chặt chẽ, quyết tâm cao của toàn hệ thống chính trị trong việc chăm lo cho học sinh vùng biên. Phát biểu tại Lễ khánh thành Trường Tiểu học và THCS Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên ngày 31/1/2026, Tổng Bí thư , Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Khi chủ trương đúng, khi có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự ủng hộ của Nhân dân thì những việc khó vẫn có thể làm được, làm nhanh và làm hiệu quả”.

Trên cơ sở bám sát chủ trương của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã tập trung chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện quyết liệt; ban hành Kế hoạch hành động của Chính phủ với quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt; phân công nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương theo tinh thần "sáu rõ: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ kết quả".

Trong quá trình triển khai, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ liên tục chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tháo gỡ những điểm nghẽn về mặt bằng, địa hình, nguồn nước, vật liệu, nhân công; đồng thời yêu cầu sử dụng nguồn lực hiệu quả, tiết kiệm, bảo đảm chất lượng, kỹ thuật, mỹ thuật và công năng công trình.

Để hoàn thành 108 trường đầu tiên thuộc giai đoạn 1 kịp đón học sinh ngày 5/9/2026, hàng vạn chiến sĩ quân đội, công an, bộ đội biên phòng và nhân dân địa phương đã làm việc liên tục "3 ca, 4 kíp". Nhiều nơi địa hình chia cắt, không có đường xe cơ giới, lực lượng thi công phải kiên trì cõng từng viên gạch, bao xi măng lên đỉnh núi cao để dựng nên những ngôi trường khang trang. Những công trường sáng đèn suốt đêm, máy móc không ngừng nghỉ, những cuộc họp nối tiếp những chuyến kiểm tra, những mệnh lệnh được truyền đi liên tục để kịp hoàn thành đúng tiến độ.

Không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước, "chiến dịch" xây trường nội trú liên cấp khu vực biên giới trên đất liền nhận được sự hưởng ứng của toàn xã hội. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị-xã hội đã phát động các phong trào rộng khắp như "Cả nước vì học sinh biên giới thân yêu" và "Chiến dịch xây dựng trường học cho các xã biên giới" để huy động sự chung tay đóng góp của toàn xã hội.

Cùng với việc đầu tư xây dựng trường học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành xây dựng các văn bản quy định chế độ, chính sách. Cụ thể, ngày 4/3/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 12/2026/TT-BGDĐT quy định về Quy chế tổ chức và hoạt động của trường phổ thông nội trú. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 188/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/7/2026 quy định chính sách hỗ trợ đối với học sinh và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền. Việc hoàn thiện thể chế không chỉ góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục mà còn tạo nền tảng nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng tại chỗ và củng cố quốc phòng, an ninh khu vực biên giới.

Ngày 5/9/2026, 108 trường liên cấp vùng biên giới đã được xây dựng khang trang, to đẹp, kịp đón các em học sinh vào năm học mới. Những ngôi trường ấy sẽ là nơi gieo con chữ, ươm mầm tri thức, thắp sáng ước mơ và cũng là biểu tượng của tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, hiện thân của trách nhiệm và tình yêu thương của Đảng, Nhà nước và nhân dân với người dân vùng biên cương Tổ quốc. Đồng thời, chủ trương xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp vùng biên còn là bước đi cụ thể, thiết thực, góp phần quan trọng vào việc hiện thực hóa mục tiêu phát triển nền giáo dục toàn diện, hiện đại, công bằng và bình đẳng mà Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đề ra. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định: “Mục tiêu xuyên suốt của chúng ta là tạo dựng môi trường thuận lợi để các thầy cô giáo yên tâm công tác, gắn bó lâu dài, để học sinh được học tập, rèn luyện trong điều kiện tốt nhất. Mọi trẻ em dù ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới hay vùng đô thị đều có cơ hội bình đẳng để phát huy năng lực, trưởng thành và cống hiến. Đảng và Nhà nước cam kết khẩn trương đáp ứng những yêu cầu tốt nhất về cơ chế, chính sách và nguồn lực để thực hiện các mục tiêu đó”.

  Tại Lễ khai giảng năm học 2026-2027 và Lễ khánh thành các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền, đề cập tới việc khánh thành đồng loạt nhiều trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền sau hơn một năm tập trung cao độ triển khai xây dựng, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh: Mỗi ngôi trường được đưa vào hoạt động không đơn thuần là một công trình mới mà còn là điểm tựa của niềm tin và tương lai; để khoảng cách địa lý hay hoàn cảnh gia đình không ngăn cản ước mơ học tập, rèn luyện của các cháu; đồng thời thể hiện tình cảm, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và Nhân dân cả nước đối với thế hệ tương lai.

Thay mặt Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng ghi nhận, đánh giá cao và cảm ơn sự nỗ lực, quyết tâm của các bộ, ngành, địa phương, lực lượng vũ trang, các tổ chức, cá nhân cùng đội ngũ kỹ sư, công nhân, người lao động đã làm việc khẩn trương trong điều kiện địa hình, thời tiết rất khó khăn; biểu dương sự nhiệt huyết của các thầy cô giáo và sự chung tay của đồng bào để những ngôi trường sớm hoàn thành, kịp đón các cháu học sinh bước vào năm học mới.

Từ miền núi phía Bắc đến dải đất miền Trung, từ Tây Nguyên đến những tỉnh biên giới phía Nam, 108 ngôi trường mới đang cùng hướng tới một mục tiêu: để học sinh vùng biên được học tập trong những điều kiện tốt hơn, an toàn hơn và có thêm cơ hội phát triển. Đúng như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh, các trường sẽ trở thành nhiều "cột mốc mềm" về giáo dục vùng biên, góp phần đào tạo nguồn nhân lực và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội bền vững của các khu vực biên giới./.

Diệp Ninh (tổng hợp)