Hà Nội (TTXVN 23/10/2025) Nhận lời mời của Chủ tịch nước Lương Cường, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres thăm chính thức Việt Nam và tham dự Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng ngày 24 và 25/10/2025. Chuyến thăm diễn ra đúng dịp kỷ niệm 80 năm thành lập Liên hợp quốc (24/10/1945 - 24/10/2025) và cũng là năm kỷ niệm 80 năm Quốc khánh của Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2025). Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc mà còn phản ánh hành trình phát triển song hành của hai bên, cùng chia sẻ những giá trị cốt lõi cũng như các nguyên tắc đã, đang và sẽ tiếp tục định hình tương lai.
* Việt Nam-Liên hợp quốc: hình mẫu của hợp tác phát triển
Liên hợp quốc là tổ chức quốc tế đa phương đầu tiên, lớn nhất và có ảnh hưởng nhất tới đời sống quốc tế, chính thức được thành lập vào ngày 24/10/1945 với mục tiêu cao cả là duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, tạo môi trường ổn định bền vững để hợp tác và phát triển trên toàn thế giới.
Từ 51 quốc gia thành viên khi mới được thành lập, Liên hợp quốc hiện đã có 193 quốc gia thành viên và một hệ thống tổ chức toàn diện gồm 6 cơ quan chính, nhiều cơ quan phụ trợ, 20 tổ chức chuyên ngành và 5 Ủy ban kinh tế-xã hội đặt tại các khu vực, cùng hàng chục quỹ và chương trình, hoạt động trong hầu hết các lĩnh vực, từ ngăn ngừa và giải quyết xung đột, giải trừ vũ khí, chống khủng bố, bảo vệ người tị nạn, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, cho đến thúc đẩy dân chủ, quyền con người, bình đẳng giới...
Sau 80 năm hình thành và phát triển, Liên hợp quốc đã chứng tỏ là tổ chức không thể thay thế và là cơ chế đa phương quan trọng nhất trong hệ thống quản trị toàn cầu. Hầu hết các quốc gia đều coi trọng vai trò của Liên hợp quốc và mong muốn tăng cường đóng góp cho Liên hợp quốc để bảo vệ lợi ích quốc gia, nâng cao vị thế.
Trong suốt 80 năm qua, Liên hợp quốc đã phát huy vai trò to lớn của mình, nỗ lực không mệt mỏi để gìn giữ hòa bình, ngăn ngừa xung đột, chiến tranh; thực thi những chuẩn mực cốt lõi của quan hệ quốc tế trong Hiến chương Liên hợp quốc. Liên hợp quốc tích cực đóng vai trò trung gian hòa giải nhiều cuộc khủng hoảng quốc tế thông qua thương lượng, sáng kiến giải pháp hòa bình cho hàng trăm cuộc xung đột ở các khu vực, với phạm vi và quy mô ngày càng được mở rộng. Nhờ có sự can thiệp của Liên hợp quốc, nhiều cuộc xung đột đã được giải quyết.
Cũng trong 80 năm qua, hàng trăm điều ước quốc tế đa phương quan trọng trong nhiều lĩnh vực đã được ký kết, tạo khuôn khổ chung cho việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.
Những năm gần đây, Liên hợp quốc đạt được những thành tựu về hợp tác và phát triển toàn cầu, ký kết Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân, cải cách Hệ thống phát triển Liên hợp quốc, thực hiện Mục tiêu thiên niên kỷ (MDG) 2015 và triển khai Mục tiêu phát triển bền vững (SDG) 2030; giải quyết các vấn đề toàn cầu về xóa đói, giảm nghèo, bảo vệ phụ nữ, trẻ em, bảo đảm quyền con người, cải thiện y tế, văn hóa, giáo dục, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu…
Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc vào ngày 20/9/1977, trở thành quốc gia thành viên thứ 149 của tổ chức này. Việc chính thức gia nhập tổ chức toàn cầu lớn nhất này đã mở ra chương mới trong quan hệ của Việt Nam với thế giới.
Sau gần 50 năm, quan hệ Việt Nam-Liên hợp quốc tiếp tục phát triển tích cực, ngày càng đi vào chiều sâu, không ngừng được củng cố và tăng cường. Liên hợp quốc đã luôn đồng hành cùng Việt Nam từ giai đoạn tái thiết đất nước, phục hồi sau chiến tranh, đến thời kỳ phá thế bao vây cấm vận và từng bước hội nhập quốc tế.
Về phần mình, tham gia vào Liên hợp quốc, Việt Nam đã ghi những dấu ấn sâu đậm là một thành viên ngày càng chủ động, tích cực, đóng góp ngày càng thực chất, sâu rộng cả về ý tưởng, con người, nguồn lực trên tất cả các lĩnh vực hoạt động trụ cột của Liên hợp quốc về gìn giữ hòa bình, an ninh và hợp tác phát triển.
Một trong những dấu ấn nổi bật nhất là việc Việt Nam hai lần trúng cử làm thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, vào các nhiệm kỳ 2008-2009 và 2020-2021. Trong hai nhiệm kỳ Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Việt Nam đã đề xuất nhiều sáng kiến, giải pháp cho các vấn đề toàn cầu, như sáng kiến Ngày quốc tế phòng, chống dịch bệnh 27/12; thành lập Nhóm bạn bè Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982; giải quyết hậu quả bom mìn, bảo vệ cơ sở hạ tầng thiết yếu trong xung đột; thúc đẩy hợp tác giữa Liên hợp quốc và ASEAN…
Hiện Việt Nam đang đảm nhiệm nhiều trọng trách quốc tế như: thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2023-2025 (tái trúng cử nhiệm kỳ 2026-2028); Ủy ban Luật pháp quốc tế nhiệm kỳ 2023-2025; Hội đồng Chấp hành Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ nhiệm kỳ 2025-2027 và nhiều cơ quan điều hành của UNESCO…; tiếp tục tích cực ứng cử vào các vị trí tại nhiều cơ chế, tổ chức đa phương quan trọng như: Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028, Tòa án quốc tế về Luật biển (ITLOS) nhiệm kỳ 2026-2035, Hội đồng Kinh tế-Xã hội của Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2030-2032, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2032-2033, Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 91 (tháng 9/2036-9/2037).
Việt Nam cũng tích cực tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc. Kể từ năm 2014 đến hết năm 2024, Việt Nam đã triển khai gần 1.100 lượt cán bộ, chiến sỹ tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc tại những khu vực xa xôi như Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi, Abyei (khu vực tranh chấp giữa Sudan và Nam Sudan) và trụ sở Liên hợp quốc; hỗ trợ thiết thực và gắn bó với người dân địa phương, thực sự trở thành “sứ giả hòa bình” ở mỗi địa bàn đóng quân, qua đó nâng cao hình ảnh, vị thế của Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.
* Công ước Hà Nội - thêm một dấu ấn ghi nhận đóng góp của Việt Nam trong Liên hợp quốc
Trên nền tảng quan hệ Việt Nam-Liên hợp quốc trong 48 năm qua, chuyến thăm chính thức Việt Nam và tham dự Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng của Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres vào ngày 24 và 25/10/2025 là một dấu mốc quan trọng. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh cục diện quốc tế biến chuyển phức tạp, khó lường. Thế giới đối mặt với nhiều thách thức đan xen như biến đổi khí hậu, thiên tai, an ninh năng lượng, lương thực, dịch bệnh…, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với cộng đồng quốc tế phải tăng cường phối hợp và hành động tập thể.
Trong nhiệm kỳ của mình, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres đã tích cực đưa ra các sáng kiến, biện pháp ứng phó với các thách thức toàn cầu, nâng cao hiệu quả hoạt động của Liên hợp quốc, trong đó gần đây nhất là Sáng kiến UN80 nhằm ứng phó với khủng hoảng thanh khoản hiện nay của Liên hợp quốc.
Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres là người có tình cảm đặc biệt với Việt Nam. Trên cương vị Tổng Thư ký Liên hợp quốc, ông Guterres luôn bày tỏ cam kết tăng cường quan hệ Việt Nam-Liên hợp quốc và khẳng định coi Việt Nam là đối tác quan trọng của Liên hợp quốc trên mọi lĩnh vực. Việt Nam là một trong số rất ít quốc gia mà ông Guterres đến thăm nhiều hơn một lần trên cương vị Tổng Thư ký Liên hợp quốc, thậm chí là trong một nhiệm kỳ. Trước đó, ông từng đến thăm chính thức Việt Nam vào tháng 10/2022.
Chuyến thăm Việt Nam lần này cho thấy sự coi trọng của Liên hợp quốc đối với Việt Nam-một thành viên tham gia ngày càng tích cực, thực chất vào hoạt động của Liên hợp quốc; đồng thời khẳng định Liên hợp quốc giữ vị trí quan trọng trong chính sách đối ngoại của Việt Nam, thể hiện sự coi trọng của Việt Nam ủng hộ chủ nghĩa đa phương và hợp tác đa phương.
Đặc biệt, chuyến thăm Việt Nam lần này còn đánh dấu mốc quan trọng khi Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres sẽ cùng Chủ tịch nước Lương Cường đồng chủ trì Lễ mở ký "Công ước Hà Nội" - Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng vào ngày 25 và 26/10/2025 tại thủ đô Hà Nội, với sự tham dự của khoảng 110 nước và hơn 10 tổ chức quốc tế tham gia, trong đó 60 nước đã đăng ký chính thức tham gia (tính đến ngày 23/10/2025).
Công ước trên được Liên hợp quốc khởi xướng từ năm 2019, xuất phát từ nhu cầu cấp bách xây dựng khuôn khổ pháp lý toàn diện để giải quyết các thách thức toàn cầu về an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Sau 5 năm đàm phán, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã chính thức đồng thuận thông qua Công ước về chống tội phạm mạng vào ngày 24/12/2024.
Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng gồm 9 chương, 71 điều khoản, đưa ra cách tiếp cận toàn diện nhằm ngăn ngừa và đấu tranh với vấn nạn tội phạm mạng toàn cầu cũng như bảo đảm các nguyên tắc về quyền con người. Văn kiện này giải quyết những thách thức kỹ thuật và pháp lý bằng cách điều chỉnh các phương thức điều tra hình sự truyền thống cho phù hợp với môi trường công nghệ thông tin và truyền thông, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế.
Đối với Việt Nam, suốt quá trình xây dựng Công ước, Việt Nam đã phát huy vai trò chủ động, thể hiện qua việc tổ chức nhiều hội thảo quốc tế, quy tụ các chuyên gia từ Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Văn phòng Liên hợp quốc về ma túy và tội phạm (UNODC) để định hình nội dung Công ước, tập trung vào các lĩnh vực như an ninh mạng, bảo vệ môi trường và xóa đói, giảm nghèo. Các sáng kiến Việt Nam đề xuất như cơ chế hỗ trợ các nước kém phát triển và lồng ghép nội dung biến đổi khí hậu, nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế, góp phần hình thành văn kiện mang tính toàn cầu.
Việt Nam cũng đã vận động thành công để Đại hội đồng Liên hợp quốc lựa chọn Hà Nội làm địa điểm tổ chức Lễ mở ký Công ước.
Việc Liên hợp quốc lựa chọn Hà Nội làm địa điểm tổ chức Lễ mở ký Công ước về chống tội phạm mạng - Công ước Hà Nội - là dấu ấn quan trọng trong lịch sử đối ngoại đa phương của Việt Nam và gần 50 năm quan hệ đối tác Việt Nam-Liên hợp quốc. Lần đầu tiên một địa điểm của Việt Nam được ghi danh và gắn với một điều ước đa phương toàn cầu liên quan đến một lĩnh vực được cộng đồng quốc tế hết sức quan tâm. Lựa chọn này phản ánh vị thế, uy tín quốc tế ngày càng cao của đất nước trong việc tích cực thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, tham gia dẫn dắt quá trình xây dựng và định hình các khuôn khổ quản trị số toàn cầu, bảo đảm an ninh mạng và chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, tạo tiền đề triển khai thành công chiến lược chuyển đổi số để đưa đất nước sẵn sàng bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang cho biết, đây là một trong những sự kiện đối ngoại quan trọng nhất của Việt Nam năm 2025, thể hiện hình ảnh một quốc gia năng động, có trách nhiệm và đáng tin cậy. Toàn bộ công tác tổ chức cho Lễ mở ký được Bộ Công an chủ trì, phối hợp cùng Bộ Ngoại giao và các bộ, ngành liên quan, triển khai chặt chẽ, bài bản và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế của Liên hợp quốc. Đến nay, các công tác chuẩn bị cơ bản đã hoàn tất, đảm bảo đạt tiến độ yêu cầu đề ra về mặt đối ngoại và tiêu chuẩn của Liên hợp quốc, đảm bảo sự trang trọng, chuyên nghiệp và đặc trưng của văn hoá Việt Nam là hiếu khách, trọng thị đối với du khách quốc tế...
Thông qua sự kiện này, Việt Nam ngày càng khẳng định mạnh mẽ vị thế, trí tuệ và trách nhiệm của mình trong cộng đồng quốc tế, đóng góp thiết thực vào hòa bình, an ninh và phát triển bền vững của thế giới./.
Trọng Đức
