50 năm quan hệ Việt Nam-Bồ Đào Nha (1/7/1975-1/7/2025): Không ngừng mở rộng, đẩy mạnh quan hệ hợp tác Việt Nam-Bồ Đào Nha trên nhiều lĩnh vực
Hà Nội (TTXVN 1/7/2025) Không ngừng mở rộng, đẩy mạnh quan hệ hợp tác Việt Nam-Bồ Đào Nha trên nhiều lĩnh vực.
Cách đây 50 năm, ngày 1/7/1975, Việt Nam và Bồ Đào Nha chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao. Trải qua 50 năm, quan hệ hợp tác hữu nghị và hợp tác nhiều mặt Việt Nam-Bồ Đào Nha luôn được lãnh đạo và nhân dân hai nước phát triển và củng cố trên nhiều lĩnh vực.
* 5 thập kỷ quan hệ hữu nghị và hợp tác phát triển
Trong suốt 50 năm qua, mối quan hệ hợp tác hữu nghị tốt đẹp giữa hai nước Việt Nam và Bồ Đào Nha luôn được củng cố và tăng cường. Việt Nam luôn coi trọng quan hệ đối tác và hợp tác toàn diện với Liên minh châu Âu (EU) cũng như với các nước thành viên, trong đó có Bồ Đào Nha, còn Bồ Đào Nha luôn coi Việt Nam là thị trường trọng điểm tại khu vực Đông Nam Á.
Quan hệ hữu nghị và hợp tác phát triển giữa hai nước có nhiều bước phát triển tích cực thông qua các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao. Về phía Việt Nam có các chuyến thăm Bồ Đào Nha của: Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm thăm chính thức kết hợp dự triển lãm EXPO'98 tại Lisbon (Bồ Đào Nha) (tháng 2/1998); Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng (tháng 6/2015); Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân dự Hội nghị thượng đỉnh phụ nữ toàn cầu và hoạt động song phương tại Bồ Đào Nha (tháng 10/2021); Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm và làm việc tại Bồ Đào Nha (tháng 11/2023); Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gặp Bộ trưởng Ngoại giao Bồ Đào Nha João Gomes Cravinho nhân dịp tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-EU lần thứ 24 và Diễn đàn Bộ trưởng Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương lần thứ 3 tại Brussel (Bỉ) (tháng 2/2024); Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính gặp Thủ tướng Bồ Đào Nha Luis Montenegro nhân dịp tham dự Hội nghị Cấp cao lần thứ 3 của Liên hợp quốc về Đại dương (UNOC 3) tại thành phố Nice (Cộng hoà Pháp) (ngày 9/6/2025)…
Về phía Bồ Đào Nha, có các chuyến thăm Việt Nam của: Bộ trưởng Kinh tế và Việc làm Alvaro Barreto thăm Việt Nam và tham dự Hội nghị Cấp cao ASEM 5 (tháng 10/2004); Quốc Vụ khanh Bộ Ngoại giao João Gomes Cravinho (tháng 4/2009); Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Bồ Đào Nha Jerómino Carvalho de Sousa (tháng 3/2013); Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Teresa Ribeiro (tháng 11/2017); Bộ trưởng Ngoại giao João Gomes Cravinho thăm chính thức Việt Nam (tháng 1/2023); Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Bồ Đào Nha Paulo Raimundo thăm, làm việc tại Việt Nam (tháng 8/2024)… Thông qua các chuyến thăm của lãnh đạo hai nước đã góp phần tăng cường quan hệ chính trị song phương cũng như hợp tác trong các lĩnh vực khác, thông qua việc ký kết nhiều hiệp định.
Mới đây nhất, nhân dịp tham dự Hội nghị Cấp cao lần thứ 3 của Liên hợp quốc về Đại dương (UNOC 3) tại thành phố Nice (Cộng hoà Pháp), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có cuộc gặp Thủ tướng Bồ Đào Nha Luis Montenegro vào ngày 9/6/2025. Tại cuộc gặp, hai nhà lãnh đạo nhất trí cùng nỗ lực thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư có lợi cho cả hai bên, khuyến khích và tạo điều kiện cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước tăng cường tiếp xúc, trao đổi kinh nghiệm và kết nối đối tác, tập trung vào một số lĩnh vực mà Việt Nam có nhu cầu và Bồ Đào Nha có thể mạnh như công nghiệp đóng tàu, vận tải biển, năng lượng, nông nghiệp...
Thủ tướng Phạm Minh Chính mong muốn hai bên ký kết hiệp định về hợp tác và đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực song phương như quốc phòng, an ninh, văn hóa, giáo dục, thể thao, du lịch và giao lưu nhân dân; đề nghị Bồ Đào Nha hỗ trợ thúc đẩy Nghị viện châu Âu (EP) sớm phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ Đầu tư Việt Nam-EU (EVIPA) cũng như ủng hộ và thúc đẩy EU gỡ bỏ thẻ vàng đối với thủy sản Việt Nam (IUU).
Tại cuộc gặp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng đã thông tin tới Thủ tướng Bồ Đào Nha về việc Việt Nam có kế hoạch mở Đại sứ quán tại Bồ Đào Nha trong thời gian tới.
Về phần mình, Thủ tướng Luis Montenegro khẳng định sẵn sàng tạo điều kiện và hỗ trợ kế hoạch mở Đại sứ quán của hai nước nhằm tạo cầu nối vững chắc cho quan hệ song phương và tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi thông tin hợp tác trên nhiều lĩnh vực trong thời gian tới; mong muốn Chính phủ Việt Nam tạo thuận lợi để Bồ Đào Nha sớm mở Cơ quan đại diện tại Việt Nam.
Về hợp tác đa phương, hai nước cũng tăng cường sự phối hợp tại các diễn đàn quốc tế và khu vực như Liên hợp quốc, Diễn đàn Hợp tác Á-Âu (ASEM), hợp tác EU-ASEAN…
* Hợp tác kinh tế-thương mại tăng trưởng tích cực
Hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Bồ Đào Nha có sự tăng trưởng tích cực, kim ngạch thương mại hai chiều của hai nước năm 2023 đạt 668,8 triệu USD; năm 2024 đạt 705 triệu USD. Hai nước phấn đấu đưa kim ngạch thương mại song phương lên 1 tỷ USD trong thời gian tới, trong đó có các lĩnh vực tiềm năng như kinh tế biển, hàng hải, năng lượng tái tạo, cơ sở hạ tầng, dệt may, giày dép, thương mại và du lịch…
Hai nước tận dụng hợp tác hiệu quả trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA) (chính thức đi vào hiệu lực từ 1/8/2020). Bồ Đào Nha còn là nước đã phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam-EU (EVIPA) vào tháng 4/2023.
Hợp tác đầu tư giữa hai nước còn khiêm tốn, chưa xứng với tiềm năng của hai nước. Tính lũy kế đến tháng 1/2025, Bồ Đào Nha có 2 dự án đầu tư trực tiếp vào Việt Nam với tổng vốn là 90.000 USD, đứng thứ 137/149 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam.
Ngoài hợp tác kinh tế-thương mại, hai nước cũng quan tâm đẩy mạnh các hoạt động giao lưu nhân dân, trao đổi văn hóa, thể thao, thúc đẩy và mở rộng hợp tác giáo dục-đào tạo, trong đó có việc đào tạo tiếng Bồ Đào Nha tại Việt Nam. Bồ Đào Nha đã hỗ trợ thành lập và cung cấp giáo viên tiếng Bồ Đào Nha cho Khoa tiếng Bồ Đào Nha tại Đại học Hà Nội từ năm 2014. Đây là những hoạt động thiết thực góp phần tăng cường tình hữu nghị, hợp tác và sự hiểu biết lẫn nhau giữa hai nước.
Hợp tác địa phương cũng là một trong các lĩnh vực thế mạnh được Việt Nam và Bồ Đào Nha tích cực triển khai trong thời gian qua, trong đó có các cặp địa phương như: thành phố Porto và Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Vila Nova de Gaia và tỉnh Đồng Nai...
Hội Hữu nghị Bồ Đào Nha-Việt Nam đã chính thức ra mắt vào tháng 6/2025 tại thành phố Porto (Bồ Đào Nha). Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, diễn ra đúng vào thời điểm hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1/7/1975-1/7/2025), góp phần thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác tốt đẹp giữa Việt Nam và Bồ Đào Nha. Hội Hữu nghị Bồ Đào Nha-Việt Nam được thành lập bởi một nhóm những người bạn Bồ Đào Nha yêu quý Việt Nam, gồm khoảng 50 thành viên đến từ các thành phố lớn của Bồ Đào Nha như Lisbon, Porto, Braga, Nova Villa de Gaia và làm nhiều trong nhiều ngành nghề khác nhau như luật sư, giảng viên Đại học, huấn luyện viên thể thao, công chức quản lý trong Hội đồng thành phố.
Hội đã có nhiều đóng góp tích cực trong việc thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác tốt đẹp giữa hai nước trong thời gian qua như kết nối quan hệ kết nghĩa giữa Thành phố Hồ Chí Minh với thành phố Porto (tháng 7/2023), giữa tỉnh Đồng Nai với thành phố Nova Villa de Gaia (tháng 5/2025), hợp tác giữa khoa kinh tế Đại học quốc gia Hà Nội với khoa kinh tế Đại học Porto cũng như nhiều hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư, giao lưu văn hóa, thể thao.
Cộng đồng người Việt Nam tại Bồ Đào Nha hiện có khoảng 200 người, đóng góp tích cực vào việc tăng cường quan hệ hữu nghị và hợp tác nhiều mặt giữa hai nước.
Trên nền tảng hợp tác tốt đẹp giữa hai nước trong 50 năm qua, mối quan hệ Việt Nam-Bồ Đào Nha đang đứng trước nhiều cơ hội mới để thúc đẩy hợp tác. Hai nước còn có rất nhiều tiềm năng để đưa mối quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt ngày càng phát triển hiệu quả hơn nữa trong tương lai./.
Phước An (tổng hợp)
