Hà Nội (TTXVN 17/3/2026) Tháng Ba về, trên khắp cả nước lại sôi nổi các hoạt động của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, từ phong trào tình nguyện, sáng tạo đến những công trình, hướng về cộng đồng.
Đằng sau sức sống của các phong trào ấy là nguồn mạch tư tưởng được hun đúc từ nhiều thế hệ, trong đó nổi bật là tầm nhìn và tình cảm sâu sắc mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành cho tuổi trẻ. Không chỉ đặt niềm tin lớn vào thanh niên, Người còn trực tiếp gây dựng, giáo dục và rèn luyện các thế hệ thanh niên cách mạng - lực lượng xung kích góp phần làm nên những thắng lợi to lớn của dân tộc.
* Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn yêu thương, tin tưởng và đánh giá đúng vai trò của thanh niên
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, thanh niên luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng đối với vận mệnh đất nước. Người sớm nhận ra rằng, thanh niên là lực lượng sung sức nhất, giàu khát vọng nhất và cũng là lực lượng có khả năng tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ trong lịch sử.
Ngay từ những năm đầu thế kỷ XX, khi đang hoạt động cách mạng ở nước ngoài, Người đã đặc biệt chú ý đến việc giác ngộ và tổ chức thanh niên. Trong tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp, Người đã cảnh tỉnh: “Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất, nếu đám thanh niên già cỗi của Người không sớm hồi sinh”. Lời cảnh tỉnh ấy không chỉ phản ánh nỗi đau trước tình cảnh mất nước mà còn thể hiện niềm tin vào sức mạnh hồi sinh của tuổi trẻ.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, thanh niên không chỉ là lực lượng tiếp nối mà còn là động lực thúc đẩy xã hội tiến lên. Người khẳng định thanh niên là bộ phận trẻ, khỏe, giàu ý chí, nghị lực và ước mơ; “Thanh niên là người tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là người phụ trách, dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai… Thanh niên là người xung phong trong công cuộc phát triển kinh tế, văn hóa, trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội… Thanh niên là lực lượng cơ bản trong bộ đội, công an và dân quân tự vệ…”. Trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, từ phát triển kinh tế, xây dựng văn hóa đến bảo vệ Tổ quốc, thanh niên đều có giữ vai trò xung kích.
Không chỉ chỉ ra khả năng cách mạng to lớn của tuổi trẻ, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn chỉ ra tiềm năng to lớn của họ trong công cuộc kiến thiết, xây dựng nước nhà: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà”; “Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”.
Niềm tin sâu sắc ấy được Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần nhắc lại trong những bài nói chuyện, thư gửi thanh niên và đặc biệt trong các dịp gặp gỡ đoàn viên. Người từng bày tỏ niềm tự hào khi thấy một thế hệ thanh niên hăng hái, kiên cường đang trưởng thành trong phong trào cách mạng, và tin tưởng rằng chính thế hệ ấy sẽ làm nên những thành tựu to lớn cho dân tộc. Vì vậy, việc chăm lo giáo dục và bồi dưỡng thanh niên không chỉ là nhiệm vụ của riêng một tổ chức mà là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn xã hội.
* Người trực tiếp gây dựng và rèn luyện thế hệ thanh niên cách mạng
Không chỉ dừng lại ở nhận thức lý luận, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn dành nhiều tâm huyết để tổ chức, giáo dục và đào tạo lực lượng thanh niên cách mạng.
Ngay từ năm 1925, tại Quảng Châu, Người đã sáng lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên - tổ chức tiền thân của phong trào thanh niên cách mạng Việt Nam.
Cùng với việc thành lập tổ chức, Người cho ra đời báo Thanh Niên, mở các lớp huấn luyện chính trị để đào tạo những thanh niên yêu nước trở thành những cán bộ nòng cốt của phong trào cách mạng. Từ những lớp huấn luyện ấy, nhiều thanh niên ưu tú đã trưởng thành, sau này trở thành những nhà lãnh đạo quan trọng của cách mạng Việt Nam.
Những hoạt động này thể hiện tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh: muốn cách mạng thành công, trước hết phải chuẩn bị lực lượng kế cận vững vàng về lý tưởng, bản lĩnh và trí tuệ. Thanh niên không chỉ cần lòng nhiệt huyết mà còn phải được trang bị tri thức, lý luận và tinh thần kỷ luật cách mạng.
Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự dìu dắt của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều thế hệ thanh niên đã trưởng thành trong các phong trào cách mạng, trở thành lực lượng xung kích trong các cuộc đấu tranh giành độc lập và thống nhất đất nước.
Trong những năm kháng chiến gian khổ, từ hậu phương đến chiến trường, thanh niên luôn là lực lượng đi đầu. Những phong trào như “Ba sẵn sàng”, “Năm xung phong” đã trở thành biểu tượng của tinh thần yêu nước và ý chí cống hiến của tuổi trẻ Việt Nam.
Trước lúc đi xa, trong Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn dành những lời căn dặn đặc biệt cho thanh niên. Người viết: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”. Đồng thời, Người yêu cầu Đảng phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên, đào tạo họ thành những người “vừa hồng vừa chuyên”, đủ năng lực và phẩm chất để xây dựng đất nước.
Những lời căn dặn ấy cho thấy tầm nhìn xa của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đối với Người, sự nghiệp cách mạng không chỉ là nhiệm vụ của một thế hệ mà là quá trình tiếp nối lâu dài giữa các thế hệ người Việt Nam.
* Tiếp nối tinh thần xung kích của tuổi trẻ Việt Nam
Thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước luôn coi thanh niên là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nhiều chủ trương, chính sách đã được ban hành nhằm tạo điều kiện để thanh niên học tập, rèn luyện và cống hiến. Đồng thời, xây dựng tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức, thực sự là đội dự bị tin cậy của Đảng, hạt nhân chính trị của phong trào và các tổ chức thanh niên Việt Nam.
Qua đó, đã hình thành một thế hệ thanh niên Việt Nam có đạo đức, nhân cách, tri thức, sức khỏe, tư duy và hành động, đáp ứng được yêu cầu của thời kỳ mới, tiếp nối được truyền thống hào hùng của Đảng và dân tộc. Đại đa số thanh niên đều nỗ lực học tập, lao động để trau dồi, nâng cao tri thức, chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng sống và làm việc trong bối cảnh toàn cầu hóa; tích cực tham gia các hoạt động xã hội, các phong trào: “Thanh niên tình nguyện”, “Lập thân, lập nghiệp, xây dựng đất nước phồn vinh”, “Bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn trật tự, an ninh”, “Nâng cao dân trí, bồi dưỡng tài năng trẻ, phát triển văn hóa, thể thao”, “Thắp sáng ước mơ tuổi trẻ Việt Nam”, “Tuổi trẻ sáng tạo”, “Tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc”…
Ngày nay, trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cuộc cách mạng khoa học-công nghệ, vai trò của thanh niên càng trở nên quan trọng. Thanh niên không chỉ là lực lượng lao động sáng tạo mà còn là lực lượng tiên phong trong chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển khoa học-công nghệ. Tuy nhiên, cùng với những thành tựu đạt được, thực tiễn cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác giáo dục và bồi dưỡng thanh niên. Việc xây dựng lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ vẫn là nhiệm vụ cấp thiết của toàn xã hội.
Trong các văn kiện của Đảng thời kỳ đổi mới, vấn đề phát triển thanh niên luôn được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nhấn mạnh: “Tăng cường giáo dục thế hệ trẻ Việt Nam về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão, ý chí, khát vọng cống hiến, nêu cao trách nhiệm đối với đất nước, xã hội”. Những định hướng ấy chính là sự tiếp nối tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xa, nhưng những lời căn dặn của Người về thanh niên vẫn còn nguyên giá trị. Tư tưởng của Người không chỉ là kim chỉ nam cho công tác thanh niên mà còn là nguồn cảm hứng cho các thế hệ trẻ Việt Nam. Phát huy tinh thần xung kích của tuổi trẻ, tiếp nối lý tưởng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dày công vun đắp, các thế hệ thanh niên Việt Nam hôm nay đang nỗ lực đóng góp trí tuệ và sức lực vào công cuộc xây dựng một nước Việt Nam phát triển, hùng cường và thịnh vượng./.
Minh Duyên
