Hà Nội (TTXVN 8/1/2026) Được sự giáo dục, rèn luyện của Đảng, Bác Hồ, trưởng thành trong môi trường quân đội, Thượng tướng Song Hào đã trở thành một cán bộ mẫu mực của Đảng, vị tướng tài ba của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong mọi điều kiện, hoàn cảnh, đồng chí luôn giữ vững khí tiết của người cộng sản, người cán bộ cách mạng, tận trung với Đảng, tận hiếu với dân, tận tâm, tận lực với công việc; sống liêm khiết, giản dị, cần, kiệm, liêm, chính; ham học hỏi từ thực tiễn; giàu tình yêu thương đồng chí, đồng đội, gần gũi quần chúng.
* Người chiến sĩ cách mạng kiên trung
Thượng tướng Song Hào, tên khai sinh là Nguyễn Văn Khương, sinh ngày 20/8/1917 tại xã Hào Kiệt, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định (nay là xã Liên Minh, tỉnh Ninh Bình). Sớm giác ngộ con đường cứu nước theo lý tưởng cộng sản, khi mới 19 tuổi, đồng chí đã hăng hái tham gia hoạt động cách mạng trong Phong trào Mặt trận bình dân, phụ trách tổ chức Ái hữu thợ thêu, Thanh niên dân chủ (sau này là Mặt trận phản đế) tại quê nhà.
Tháng 4/1939, đồng chí Song Hào được kết nạp vào Ðảng Cộng sản Ðông Dương và trở thành người đảng viên cộng sản kiên trung, người cán bộ mẫn cán của Đảng. Đồng chí được cử làm Thư ký Ban Thường trực Liên đoàn Lao động Hà Nội và tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội. Đồng chí đã tích cực tham gia hoạt động, hăng hái tuyên truyền vận động anh em thợ thuyền đi theo Đảng, đứng lên tranh đấu với bọn thực dân, đế quốc đòi tự do, độc lập cho dân tộc, đòi cải thiện đời sống, quyền dân sinh, dân chủ cho anh em công nhân. Đồng chí luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được tổ chức phân công, có nhiều công lao đóng góp cho sự phát triển của Liên đoàn Lao động Hà Nội.
Đầu năm 1940, đồng chí bị thực dân Pháp bắt giam và kết án 7 năm tù, lưu đày qua các nhà tù Nam Định, Hà Nội, Sơn La, Hòa Bình, Chợ Chu (Thái Nguyên). Trong những năm tháng bị giam cầm trong các nhà tù của thực dân Pháp, đồng chí Song Hào luôn giữ vững khí tiết của người cộng sản, dù bị đọa đày, tra tấn bằng nhiều cực hình dã man, nhưng quyết một lòng một dạ kiên trung với Đảng, không khai báo với kẻ thù về bản thân cũng như tổ chức của Đảng. Đồng chí tích cực tham gia các tổ chức hoạt động bí mật của Đảng, tuyên truyền, vận động binh lính địch và giáo dục, tổ chức cho anh em tù tranh đấu đòi thực dân Pháp tôn trọng và bảo đảm quyền sống, quyền dân sinh, dân chủ cho tù nhân.
Năm 1943, đồng chí được tổ chức chỉ định làm Bí thư Chi bộ nhà tù Chợ Chu. Dưới sự lãnh đạo của Chi bộ nhà tù, đồng chí cùng anh em tù nhân đoàn kết, sát cánh cùng nhau đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ và bảo vệ, giúp đỡ lẫn nhau trước những đòn tra tấn dã man của kẻ thù và tích cực tổ chức cho anh em vượt ngục, trở về với cách mạng.
Được sự chỉ đạo và giúp đỡ của tổ chức, tháng 10/1944, đồng chí Song Hào cùng một số đồng chí tổ chức vượt ngục thành công, trở về hoạt động ở Tuyên Quang, Thái Nguyên. Tháng 12/1944, đồng chí được chỉ định làm Bí thư Phân khu ủy Phân khu Nguyễn Huệ. Trên cương vị được giao, đồng chí đã cùng tập thể Phân khu ủy bàn bạc, quyết nghị nhiều chủ trương đúng đắn, thiết thực để lãnh đạo, chỉ đạo nhân dân đứng lên tranh đấu, duy trì và phát triển phong trào cách mạng ngày càng rộng khắp trong phân khu, chủ động xây dựng lực lượng, đón đợi thời cơ chín muồi vùng lên giành chính quyền về tay nhân dân.
Trong Cuộc tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, bằng tư duy sắc sảo, nhạy bén, đồng chí đã cùng Ủy ban Khởi nghĩa tỉnh Tuyên Quang lãnh đạo nhân dân đứng lên giành chính quyền thắng lợi. Đồng chí đã cùng Phân khu ủy đề ra phương châm đánh địch bằng cả quân sự, chính trị và binh vận. Tùy tình hình, có lúc sẽ đẩy mạnh hoạt động về quân sự, có lúc địch vận, có lúc cả hai mặt cùng đi song song; đồng thời, huy động sức mạnh tổng hợp của các cơ sở nòng cốt của cách mạng trong khắp vùng đứng lên làm cuộc khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám thành công.
* Người cán bộ lãnh đạo sắc sảo, văn võ song toàn
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chính quyền cách mạng non trẻ vừa mới được thành lập thì đã phải đối mặt với tình thế hiểm nghèo "thù trong, giặc ngoài". Trong bối cảnh đó, đồng chí Song Hào được Xứ ủy cử về vùng Tuyên Quang, Hà Giang, Thái Nguyên để tiếp tục hoạt động, chiến đấu, xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng. Trên cương vị Xứ ủy viên Xứ ủy Bắc Kỳ, Chính trị Ủy viên Khu 10 rồi Chính trị Ủy viên Liên khu 10, đồng chí đã cùng tập thể cấp ủy bàn bạc, quyết nghị nhiều chủ trương đúng đắn để xây dựng lực lượng vũ trang, củng cố chính quyền cách mạng non trẻ.
Đồng chí Song Hào luôn thấm nhuần sâu sắc tư tưởng của V.I.Lênin: Giành chính quyền đã khó, giữ vững chính quyền và xây dựng củng cố chính quyền còn khó hơn. Trên tinh thần đó, đồng chí đã tích cực lãnh đạo, chỉ đạo nhân dân và lực lượng vũ trang Liên khu 10 dũng cảm chiến đấu chống thực dân Pháp và tiễu trừ thổ phỉ, Việt gian bán nước, đập tan mọi âm mưu, hành động chống phá chính quyền cách mạng, giữ vững thành quả cách mạng và khẩn trương chuẩn bị lực lượng sẵn sàng cùng cả nước bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp.
Từ tháng 4/1982 đến tháng 2/1987, đồng chí Song Hào được Đảng, Nhà nước tin tưởng cử giữ chức Bộ trưởng Bộ Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ). Trên cương vị mới, đồng chí đã trực tiếp tham mưu, đề xuất với Đảng, Nhà nước ban hành nhiều chủ trương, chính sách về công tác thương binh, xã hội, nhất là chính sách đối với người có công và thương binh, gia đình liệt sĩ; đồng thời trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng và phát triển Bộ Thương binh và Xã hội, bảo đảm thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước về lĩnh vực chính sách, xã hội.
Đồng chí Song Hào từng tâm sự: “Làm công tác chính sách khó lắm... Nếu chỉ có tâm mà không có trách nhiệm, không có sự nhạy cảm thì chưa làm được; ngược lại có trách nhiệm nghĩa vụ, mà không có tâm, không thông cảm, chia sẻ với đối tượng thì cũng khó mà làm tốt được. Người làm chính sách phải có đủ cả tâm và trách nhiệm".
Sau một thời gian được Bộ Chính trị giao chuẩn bị thành lập Hội Cựu chiến binh Việt Nam, từ tháng 2/1990 đến tháng 12/1992, đồng chí Song Hào được Ban Bí thư quyết định làm Chủ tịch lâm thời Hội Cựu chiến binh Việt Nam. Đây là tổ chức chính trị-xã hội mới ra đời trong thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước, nhưng có vị trí, vai trò quan trọng trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Trên cương vị Chủ tịch lâm thời Hội Cựu chiến binh Việt Nam, đồng chí đã có nhiều đóng góp, nhất là trong việc xác định chức năng, nhiệm vụ của Hội, tạo dựng hành lang pháp lý, cơ chế quản lý, điều hành, phương thức hoạt động của Hội, tạo tiền đề, cơ sở cho xây dựng và phát triển Hội Cựu chiến binh như ngày nay.
Có thể thấy, không chỉ là một người chiến sĩ cộng sản kiên trung, mẫu mực, nhà lãnh đạo tài ba, thao lược, đồng chí Song Hào còn là một vị tướng cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, hết lòng vì sự nghiệp cách mạng, vì đồng chí, đồng đội; giàu lòng nhân ái, yêu thương con người. Đồng chí thật sự là tấm gương sáng để cán bộ, chiến sĩ phấn đấu noi theo, là động lực tinh thần cổ vũ, động viên đồng chí, yên tâm dũng cảm chiến đấu, lao động sản xuất, lập nên nhiều chiến công hiển hách./.
Tư liệu (tổng hợp)
