Hà Nội (TTXVN 22/5/2026) Tổng thống Nga Vladimir Putin vừa thực hiện chuyến thăm chính thức đến Trung Quốc trong hai ngày 19 và 20/5/2026. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ hai nước đang phát triển tốt đẹp dù tình hình quốc tế có nhiều biến động, cho thấy mối quan hệ ngày càng xích lại gần nhau hơn giữa Nga và Trung Quốc.
* Quan hệ Nga-Trung đang đạt “mức cao chưa từng có”
Trung Quốc và Nga vốn là hai quốc gia láng giềng, có một chương trình nghị sự rộng rãi trên cương vị hai cường quốc, hai láng giềng tốt cùng xây dựng một chiến lược phát triển chung, bình đẳng và cùng có lợi trong thế kỷ XXI.
Vào tháng 7/2001, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc khi đó là ông Giang Trạch Dân đã ký “Hiệp ước Láng giềng hữu nghị và Hợp tác Nga-Trung” và hiệp ước này được phê chuẩn vào tháng 2/2002. Hai nước đã tiếp tục gia hạn Hiệp ước này vào tháng 6/2021.
Năm 2019, Nga và Trung Quốc đã nâng cấp mối quan hệ giữa hai nước lên thành quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện cho một thời kỳ mới. Sau đó, quan hệ Nga-Trung đã được nâng lên tầm cao mới trong chuyến thăm của Tổng thống Putin tới Trung Quốc hồi đầu tháng 2/2022 khi hai bên khẳng định trong Tuyên bố chung rằng tình hữu nghị giữa hai nhà nước là “không giới hạn”. Một năm sau, vào tháng 3/2023, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có chuyến thăm mang tính bước ngoặt tới Moskva và hai bên đã ký một loạt văn kiện về hợp tác kinh tế.
Tháng 5/2024, Tổng thống Putin tiếp tục có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc, đánh dấu chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi ông Putin nhậm chức Tổng thống nhiệm kỳ thứ 5. Việc Tổng thống Putin chọn Trung Quốc là điểm đến đầu tiên trong nhiệm kỳ Tổng thống mới của mình cho thấy mối quan hệ ngày càng xích lại gần nhau hơn giữa Nga và Trung Quốc.
Và lần này, chuyến thăm chính thức đến Trung Quốc của Tổng thống Nga Putin vào ngày 19 và 20/5/2026 tiếp tục cho thấy mối quan hệ ngày càng gắn bó chặt chẽ giữa Nga và Trung Quốc. Đây là chuyến thăm Trung Quốc thứ 25 của Tổng thống Putin, diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương được mô tả là ở mức “cao chưa từng có” trong lịch sử. Chuyến thăm diễn ra đúng dịp kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược Trung-Nga (1996-2026), 25 năm Hiệp ước Láng giềng hữu nghị và hợp tác Nga-Trung (2001-2026), Đối tác chiến lược toàn diện đồng thời khởi động Năm Giáo dục Nga-Trung 2026-2027.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cho biết trong những năm gần đây, dưới sự dẫn dắt chiến lược của Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Putin, quan hệ đối tác chiến lược toàn diện thời đại mới Trung Quốc-Nga đã phát triển sâu rộng, lành mạnh và ổn định, hợp tác trên các lĩnh vực không ngừng mở rộng, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước, đồng thời đóng góp quan trọng vào việc duy trì ổn định chiến lược toàn cầu.
Trong đó, hợp tác kinh tế-thương mại tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong quan hệ hai nước. Trung Quốc đã duy trì vị thế đối tác thương mại lớn nhất của Nga trong 16 năm liên tiếp. Kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và Nga năm 2025 đạt 227,9 tỷ USD, vượt mốc 200 tỷ USD trong 3 năm liên tiếp. Trong 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại song phương giữa Trung Quốc và Nga đạt 85,241 tỷ USD, tăng 19,7% so với cùng kỳ năm 2025. Nga xuất khẩu sang Trung Quốc các sản phẩm dầu mỏ, khí đốt, than đá, điện và gỗ, và nhập khẩu từ Trung Quốc các mặt hàng máy móc, thiết bị và hàng tiêu dùng.
Ngoài ra, hợp tác giữa hai nước trong các lĩnh vực trọng điểm cũng ngày càng được tăng cường và trở nên thiết thực hơn; hợp tác giữa địa phương hai nước tiếp tục phát triển mạnh mẽ; các lĩnh vực mới nổi như kết nối, trí tuệ nhân tạo, hàng không vũ trụ, kinh tế xanh và thương mại điện tử xuyên biên giới đều đang phát triển mạnh... Hợp tác song phương đang chuyển từ tích lũy về số lượng sang bước nhảy vọt về chất lượng.
Giao lưu nhân dân giữa Nga và Trung Quốc cũng ngày càng sôi động với việc thực hiện chính sách miễn thị thực song phương; các lĩnh vực giáo dục, văn hóa và du lịch cũng ngày càng được tăng cường.
* Tăng cường quan hệ đối tác chiến lược toàn diện
Trên nền tảng quan hệ tốt đẹp, trong chuyến thăm Trung Quốc lần này, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có cuộc hội đàm, nhất trí củng cố hợp tác chiến lược toàn diện và thúc đẩy thế giới đa cực kiểu mới. Nguyên thủ hai nước đã nhất trí gia hạn Hiệp ước Láng giềng hữu nghị và hợp tác Trung-Nga.
Tại cuộc hội đàm, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh, 25 năm trước, Trung Quốc và Nga đã ký Hiệp ước Láng giềng hữu nghị và hợp tác, từ đó cho phép quan hệ Trung Quốc-Nga đạt được bước phát triển vượt bậc. Trong bối cảnh quốc tế hiện nay đã có nhiều thay đổi sâu sắc, trong khi thế giới đang đối mặt với nguy cơ gia tăng cạnh tranh quyền lực, tính thời đại, khoa học và giá trị thực tiễn của Hiệp ước trên ngày càng nổi bật.
Theo Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, quan hệ Trung Quốc-Nga đạt được điều này là do hai bên đã liên tục làm sâu sắc thêm lòng tin chính trị lẫn nhau và hợp tác chiến lược, mở rộng hợp tác trong nhiều lĩnh vực và đề cao công bằng và chính nghĩa quốc tế.
Chủ tịch Trung Quốc khẳng định hai bên sẽ phát triển quan hệ đối tác chiến lược toàn diện dựa trên bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau, trung thực và cùng có lợi, với hợp tác kinh tế, đầu tư, năng lượng, khoa học công nghệ, văn hóa và địa phương liên tục được thúc đẩy, đồng thời củng cố gắn kết nhân dân. Ông nêu rõ quan hệ Trung-Nga đã bước vào giai đoạn mới với nhiều dư địa hành động và phát triển nhanh hơn.
Chủ tịch Tập Cận Bình cho rằng hai bên cần tập trung vào mục tiêu phát triển của mỗi nước, phát huy đầy đủ đặc trưng toàn diện và hoàn thiện của cơ chế hợp tác Trung-Nga, tăng cường thiết kế tổng thể cho hợp tác toàn diện, thúc đẩy nâng cấp chất lượng các hợp tác thực chất như kinh tế, thương mại, đầu tư, năng lượng, tài nguyên, giao thông vận tải, đổi mới sáng tạo khoa học công nghệ; tích cực bố trí hợp tác trong các lĩnh vực tiên phong, xây dựng động lực tăng trưởng mới bằng lực lượng sản xuất chất lượng mới; tăng cường giao lưu hợp tác nhân văn trong các lĩnh vực giáo dục, văn hóa, điện ảnh, du lịch, thể thao, củng cố nền tảng dư luận xã hội về tình hữu nghị giữa hai nước.
Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin khẳng định quan hệ Nga-Trung Quốc đã đạt “mức độ chưa từng có” và trở thành hình mẫu của quan hệ đối tác toàn diện thực chất và phối hợp chiến lược. Tổng thống Putin nhấn mạnh Moskva sẵn sàng cùng Bắc Kinh tăng cường phối hợp chiến lược và hợp tác thực chất, thúc đẩy quan hệ hai nước lên một tầm cao mới; khẳng định hợp tác Nga-Trung là nhân tố ổn định quan trọng trong bối cảnh tình hình quốc tế đầy biến động.
Về hợp tác kinh tế-thương mại, theo Tổng thống Putin, hai nước đã xây dựng một hệ thống thương mại song phương ổn định, được bảo vệ khỏi ảnh hưởng bên ngoài và các xu hướng tiêu cực trên thị trường toàn cầu. Tổng thống Putin khẳng định Moskva sẵn sàng tiếp tục đảm bảo nguồn cung dầu khí không gián đoạn cho thị trường Trung Quốc.
Về hợp tác đa phương, Tổng thống Putin nhấn mạnh Nga và Trung Quốc sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ lập trường của mình trong các diễn đàn đa phương như Liên hợp quốc, Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS), G20, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển Mới (NDB); đồng thời tích cực trong khuôn khổ Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO)… Hai bên cũng dự định thúc đẩy sự hài hòa các quy trình tích hợp trong khuôn khổ Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU), với mục tiêu hình thành một quan hệ đối tác Á-Âu lớn mạnh hơn. Tổng thống Putin nhấn mạnh hợp tác chặt chẽ giữa hai nước đặc biệt cần thiết trong bối cảnh tình hình quốc tế có nhiều biến động như hiện nay.
Sau cuộc hội đàm, hai bên đã ký và ra Tuyên bố chung về việc tăng cường hơn nữa quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện và làm sâu sắc hơn nữa hợp tác láng giềng hữu nghị, đồng thời chứng kiến lễ ký kết 20 văn kiện hợp tác trong nhiều lĩnh vực.
Tổng thống Putin nhấn mạnh việc thông qua Tuyên bố chung giữa hai nước tái khẳng định những cách tiếp cận cơ bản chung của hai nước đối với các vấn đề quốc tế cấp bách. Quan trọng hơn, cả Nga và Trung Quốc đều cam kết theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập và tự chủ, tương tác quan hệ đối tác chiến lược chặt chẽ, đóng vai trò quan trọng và ổn định trên trường quốc tế. Hai nước cùng nhau nỗ lực vì hòa bình và thịnh vượng toàn cầu.
Đánh giá về Tuyên bố chung, Trợ lý Tổng thống Nga Yury Ushakov nhận định đây là một văn kiện chính sách toàn diện, xác định các hướng phát triển chính cho toàn bộ hệ thống quan hệ song phương đa chiều giữa Nga và Trung Quốc, tầm nhìn chung rõ ràng về các vấn đề cấp bách trong chương trình nghị sự quốc tế và các hình thức tương tác chính trong các vấn đề toàn cầu.
Ngoài Tuyên bố chung về tăng cường quan hệ song phương, hai bên cũng ra Tuyên bố chung về việc thúc đẩy thế giới đa cực và quan hệ quốc tế kiểu mới. Văn kiện này nhấn mạnh hệ thống quan hệ quốc tế trong thế kỷ XXI đang trải qua một sự chuyển đổi sâu sắc, hướng tới trạng thái đa trung tâm lâu dài và sự xuất hiện của một kiểu quan hệ quốc tế mới. Tuyên bố chung này khẳng định hầu hết các quốc gia trên thế giới đã nhận thức sâu sắc về sự ra đời của một kỷ nguyên mới và sự cần thiết phải theo đuổi con đường hình thành một cộng đồng quốc tế gắn kết hơn, cũng như tôn trọng các lợi ích cơ bản, bình đẳng, công lý và hợp tác cùng có lợi mà không chia rẽ thế giới thành các khu vực và khối đối lập.
Nhận định về chuyến thăm chính thức Trung Quốc của Tổng thống Nga Vladimir Putin lần này, các nhà phân tích cho rằng chuyến thăm mang ý nghĩa tổng kết chặng đường phát triển của quan hệ đối tác chiến lược Nga-Trung suốt 25 năm qua kể từ khi ký Hiệp ước Láng giềng hữu nghị và hợp tác và định hình những hướng hợp tác mới trong bối cảnh thế giới có nhiều thay đổi./.
Trọng Đức (tổng hợp)
