Hà Nội (TTXVN 18/5/2026) Dù chưa đạt được đột phá trong nhiều vấn đề chiến lược, nhưng với việc cả Washington và Bắc Kinh đều đưa ra đánh giá tích cực, đồng thời đạt nhận thức chung về quan hệ song phương, cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Trung tại Bắc Kinh (Trung Quốc) đã phát đi những tín hiệu tích cực về khả năng ổn định quan hệ giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới.
* Đạt nhận thức chung về duy trì ổn định quan hệ song phương
Từ ngày 13-15/5/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tiến hành chuyến thăm cấp nhà nước Trung Quốc theo lời mời của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ tới Trung Quốc trong vòng 9 năm, và là chuyến thăm thứ hai của ông Trump tới nước này kể từ năm 2017.
Chuyến thăm của Tổng thống Mỹ tới Trung Quốc diễn ra vào thời điểm then chốt đối với mối quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, khi hai cường quốc bước vào giai đoạn cạnh tranh ngày càng sâu rộng nhưng vẫn cần duy trì ổn định để tránh đối đầu trực diện, đồng thời đang nỗ lực thúc đẩy đối thoại và giảm căng thẳng về thương mại, an ninh và nhiều vấn đề quốc tế.
Trong bối cảnh này, trọng tâm trong trương trình nghị sự của hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung là trao đổi sâu rộng về quan hệ song phương cũng như các vấn đề lớn liên quan hòa bình và phát triển toàn cầu như: thương mại, đầu tư, chuỗi cung ứng, kiểm soát xuất khẩu, cũng như các điểm nóng an ninh quốc tế.
Kết thúc chuyến thăm, cả Mỹ và Trung Quốc đều đưa ra những đánh giá tích cực về cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nguyên thủ quốc gia, đồng thời đạt được một loạt đồng thuận mới.
Điểm nhấn trong cuộc gặp thượng đỉnh lần này là Trung Quốc và Mỹ đã đạt được nhận thức chung về duy trì ổn định quan hệ song phương.
Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh chuyến thăm của Tổng thống Mỹ mang ý nghĩa lịch sử, đánh dấu cột mốc quan trọng trong quan hệ song phương. Ông cho biết hai bên đã đạt được nhận thức chung quan trọng về việc duy trì ổn định quan hệ song phương, trong đó có kinh tế-thương mại, mở rộng hợp tác thực chất trên nhiều lĩnh vực, đồng thời xử lý phù hợp các quan tâm của mỗi bên. Theo ông, cách định hình mới này sẽ định hướng chiến lược cho quan hệ song phương trong 3 năm tới và xa hơn nữa. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng bày tỏ hy vọng năm 2026 sẽ là “một năm lịch sử, mang tính bước ngoặt”, mở ra chương mới trong quan hệ giữa Bắc Kinh và Washington.
Về phần mình, Tổng thống Trump đánh giá chuyến thăm Trung Quốc lần này đã thu hút sự quan tâm lớn của dư luận quốc tế, đồng thời là một chuyến đi “thành công và đáng nhớ”. Ông nhấn mạnh, quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang “tốt đẹp và ngày càng phát triển”, dù hai bên vẫn tồn tại một số bất đồng. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng khẳng định sẵn sàng tiếp tục duy trì trao đổi chân thành, sâu sắc với phía Trung Quốc. Tổng thống Trump hy vọng hai nước sẽ có “một tương lai tuyệt vời cùng nhau”, đồng thời bày tỏ mong muốn tăng cường giao thương với Trung Quốc. Ông cũng bày tỏ mong muốn sớm được đón Chủ tịch Tập Cận Bình tại Washington, D.C. trong thời gian tới. Trung Quốc đã xác nhận chuyến thăm này.
Lãnh đạo hai nước cũng đạt được sự đồng thuận quan trọng về việc xử lý thỏa đáng các mối quan ngại của nhau và nhất trí tăng cường liên lạc và phối hợp trong các vấn đề khu vực và quốc tế, qua đó góp phần củng cố lòng tin và thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau giữa hai dân tộc.
Mặc dù vậy, cuộc gặp thượng đỉnh kéo dài hai ngày vẫn chưa đạt được bước đột phá đáng kể nào về các vấn đề gai góc trong quan hệ hai nước. Về thương mại, hai bên chưa đạt tiến triển lớn liên quan tới thuế quan. Tổng thống Trump cho biết vấn đề cắt giảm thuế hoàn toàn không được đưa vào thảo luận. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ tiết lộ Trung Quốc đã đồng ý mua 200 máy bay của Boeing, đồng thời có thể mua thêm “hàng tỷ USD” đậu tương của Mỹ.
Ngoài ra, các vấn đề chiến lược cốt lõi giữa hai nước vẫn gần như chưa có chuyển biến rõ rệt, đặc biệt là trong lĩnh vực đất hiếm và công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI), chuỗi cung ứng bán dẫn và ảnh hưởng địa chính trị tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Đây sẽ vẫn là những bất đồng mang tính cấu trúc khó tháo gỡ trong ngắn hạn.
Vấn đề Iran cũng phủ bóng lên toàn bộ hội nghị thượng đỉnh. Tổng thống Trump cho biết ông sẽ sớm quyết định liệu có dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với các công ty Trung Quốc nhập khẩu dầu từ Iran hay không. Trong khi đó, vấn đề Đài Loan tiếp tục là “lằn ranh đỏ” lớn nhất. Chủ tịch Tập Cận Bình gọi đây là “vấn đề quan trọng nhất” trong quan hệ song phương và cảnh báo nếu xử lý sai có thể dẫn tới “va chạm hoặc thậm chí xung đột”.
* Những đánh giá từ giới phân tích
Bình luận về kết quả cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Trung, giới phân tích cho rằng dù có nhiều dấu hiệu tích cực, song cuộc gặp lần này khó có thể đảo ngược xu hướng cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Những bất đồng cốt lõi liên quan công nghệ, chuỗi cung ứng, ảnh hưởng địa chính trị và đặc biệt là vấn đề Đài Loan vẫn sẽ tiếp tục là các điểm nóng tiềm ẩn trong quan hệ Mỹ-Trung trong nhiều năm tới.
Theo giới phân tích, việc Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình lần đầu tiên sử dụng cụm từ “ổn định chiến lược mang tính xây dựng” để định vị quan hệ song phương trong “3 năm tới và xa hơn nữa”, là tín hiệu cho thấy Bắc Kinh đang chủ động định hình khuôn khổ mới cho quan hệ Mỹ-Trung: không chấm dứt cạnh tranh chiến lược, nhưng tìm cách đặt cạnh tranh trong giới hạn có thể kiểm soát được. Tuy nhiên, phản ứng từ phía Mỹ cho thấy Washington tiếp cận vấn đề theo cách khác. Thông cáo của Nhà Trắng không đề cập tới khái niệm “ổn định chiến lược mang tính xây dựng”. Thay vào đó, Tổng thống Trump chỉ nhấn mạnh tới quan hệ “thương mại và tôn trọng” lâu dài như nền tảng cho tương lai cùng có lợi. Sự khác biệt này cho thấy dù hai bên đều muốn duy trì ổn định, song cách hình dung về tương lai quan hệ song phương vẫn chưa hoàn toàn đồng nhất.
Tuy nhiên, việc hai bên đã nhất trí nỗ lực duy trì và gia hạn “thỏa thuận đình chiến thương mại” mong manh đạt được sau cuộc chiến thuế quan năm 2025, dù chưa công bố chi tiết các thỏa thuận mới, đã phản ánh thực tế rằng, bất chấp cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn có mức độ phụ thuộc lẫn nhau rất sâu sắc.
Ý nghĩa lớn nhất của cuộc gặp nằm ở thông điệp rằng cả Washington và Bắc Kinh đều chưa muốn để cạnh tranh chiến lược vượt khỏi tầm kiểm soát. Trong bối cảnh xung đột Iran khiến Mỹ phải phân tán nguồn lực quân sự khỏi khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, còn kinh tế Trung Quốc chịu áp lực tăng trưởng chậm lại và nhu cầu toàn cầu suy yếu, cả hai bên đều cần thêm thời gian để củng cố vị thế của mình.
Trong khi đó, nhiều phân tích cho rằng, dù hội nghị ở Bắc Kinh chưa tạo ra bước ngoặt đủ lớn để thay đổi quỹ đạo cạnh tranh chiến lược, song bầu không khí hợp tác cho thấy hai bên đều nỗ lực ngăn bất đồng leo thang vượt tầm kiểm soát, đồng thời duy trì cánh cửa đối thoại trong một thế giới ngày càng bất ổn. Ít nhiều, chuyến thăm đã giúp hai bên định vị tầm nhìn mới cho mối quan hệ vừa hợp tác vừa cạnh tranh dài hạn giữa Trung Quốc và Mỹ trong thời gian tới.
Giới phân tích cũng nhận định, chuyến thăm có thể trở thành chất xúc tác cho việc mở rộng hợp tác song phương và tạo động lực mới cho tăng trưởng toàn cầu. Nếu hai nước duy trì được quan hệ kinh tế - thương mại ổn định cùng hợp tác công nghệ, tác động tích cực sẽ lan tỏa trên phạm vi toàn cầu; ngược lại, cạnh tranh đối đầu sẽ gây tổn thất cho cả hai và kéo lùi đà phát triển thế giới.
Tóm lại, việc Mỹ và Trung Quốc nối lại đối thoại mang tính xây dựng trong thời điểm đầy biến động hiện nay có thể góp phần giảm căng thẳng toàn cầu, đồng thời mở ra cơ hội định hình một giai đoạn ổn định chiến lược mới trong quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới./.
Đăng Nghị (tổng hợp)
