Quyết tâm gỡ “thẻ vàng” IUU trong đợt kiểm tra lần thứ 5 của EC
Hà Nội (TTXVN 26/2/2026) Tại Phiên họp thứ 31 của Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) ngày 24/2/2026, các kết quả cho thấy công tác chống khai thác IUU thời gian qua đã có nhiều tiến triển tích cực, thực chất. Những chuyển biến từ chỉ đạo đến hành động cho thấy Việt Nam đang kiên định phát triển nghề cá có trách nhiệm, minh bạch và bền vững. Nỗ lực gỡ “thẻ vàng” IUU không chỉ khẳng định uy tín quốc gia, mà còn mở ra cơ hội phục hồi xuất khẩu, bảo đảm sinh kế ổn định cho hàng triệu ngư dân, tạo đà tăng trưởng cho ngành thủy sản.
* Nhiều chuyển biến thực chất
Từ năm 2017, sau khi Ủy ban châu Âu (EC) áp dụng "thẻ vàng" với thủy sản Việt Nam, Việt Nam đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường quản lý tàu cá, đến nâng cao nhận thức của cộng đồng ngư dân. Ở cấp trung ương, Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU (từ năm 2019); tổ chức các phiên họp thường kỳ vào thứ ba hằng tuần, với sự tham gia của nhiều bộ, ngành, kết nối với các tỉnh, thành phố ven biển. Các cơ quan đẩy mạnh công tác quản lý, kiểm tra, giám sát bằng các biện pháp công nghệ, hành chính; xử lý quyết liệt để ngăn chặn vi phạm; tăng cường giáo dục, thông tin, tuyên truyền người dân; đẩy mạnh sự phối hợp, hiệp đồng giữa các cơ quan, địa phương; đồng thời, đẩy mạnh nuôi trồng thủy hải sản, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tạo sinh kế cho người dân.
Cập nhật về kết quả chống khai thác IUU, tại Phiên họp thứ 31 của Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) chiều ngày 24/2/2026 do Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, Trưởng ban Chỉ đạo chủ trì, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết Bộ đã xây dựng báo cáo tổng thể về chống khai thác IUU theo yêu cầu của EC kể từ năm 2017 đến nay. Thời gian qua, các đoàn kiểm tra của các bộ, ngành thành viên Ban Chỉ đạo đã tiến hành thanh tra, kiểm tra tại 18 địa phương và sẽ tiếp tục kiểm tra trọng điểm tại 15 địa phương trước khi đoàn công tác của Ủy ban châu Âu (EC) vào làm việc trong thời gian tới.
Đến nay, 100% tàu cá đủ điều kiện hoạt động đã được cập nhật trên Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VN-Fishbase). Các địa phương đã rà soát, cập nhật và công bố công khai 19.042 tàu xóa đăng ký để phục vụ công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát; đồng thời giao chính quyền cơ sở quản lý trực tiếp các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động tại nơi neo đậu.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã có văn bản đề nghị các địa phương và Bộ Quốc phòng phối hợp kiểm soát liên thông tàu cá qua cảng trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) và qua trạm Biên phòng. Tuy nhiên, việc kiểm soát liên thông tàu cá qua cảng trên hệ thống eCDT và qua trạm biên phòng thực hiện vẫn chưa được đầy đủ.
Hiện các cơ sở tiếp tục hoàn thiện, kết nối liên thông hoàn chỉnh để bắt buộc áp dụng các hệ thống điện tử như nhật ký khai thác, thu mua, chuyển tải, truy xuất nguồn gốc toàn trình. Tuy nhiên, một số địa phương chưa hoàn thành việc rà soát, đối soát và cập nhật dữ liệu tàu cá lên VNFishbase để chia sẻ liên thông, đồng bộ với các cơ sở dữ liệu khác để quản lý tàu cá như: Lâm Đồng, Quảng Trị, Tây Ninh...
Bộ trưởng Trần Đức Thắng khẳng định, theo tinh thần chỉ đạo của Ban Bí thư và Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo các địa phương phải chịu trách nhiệm hoàn toàn nếu để xảy ra sai sót, cung cấp dữ liệu thiếu trung thực hoặc không quản lý chặt chẽ tàu cá vi phạm bởi kết quả đợt thanh tra này sẽ quyết định việc rút “thẻ vàng” hoặc nguy cơ bị nâng lên “thẻ đỏ”.
Kể từ sau phiên họp lần thứ 30 (ngày 27/1/2026) đến nay, các địa phương đã tiếp tục rà soát, xác minh, xử lý các trường hợp tàu cá và ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài; rà soát hồ sơ các trường hợp mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) và vượt ranh giới. Tính đến ngày 22/2/2026, có 15/17 địa phương hoàn thành rà soát hồ sơ các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản sang Liên minh châu Âu và không phát hiện sai phạm; 15/22 địa phương đã ban hành chính sách chuyển đổi nghề trong khai thác thủy sản.
Cũng tại Phiên họp thứ 31 của Ban Chỉ đạo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, công tác xử phạt vi phạm hành chính đã có chuyển biến, nhất là đối với các trường hợp mất kết nối VMS; tuy nhiên, cần tiếp tục nâng cao tỷ lệ chấp hành quyết định xử phạt, bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý khi xử lý các trường hợp vi phạm.
Trung tướng Lê Quang Đạo, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam cho biết, lực lượng quân đội đang duy trì tuần tra, kiểm soát chặt chẽ trên biển, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm và cảnh báo nguy cơ tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.
Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất hoàn thành ngay việc kết nối, liên thông đồng bộ giữa các hệ thống dữ liệu nghề cá, bảo đảm hiệu quả quản lý...
* Tiếp tục rà soát toàn diện, sẵn sàng cho đợt kiểm tra lần thứ 5 của EC
Có thể khẳng định, Việt Nam đã nỗ lực suốt hơn 8 năm qua để khắc phục cảnh báo “thẻ vàng” đối với hải sản Việt Nam của Ủy ban châu Âu, từ hoàn thiện pháp lý, siết chặt quản lý đội tàu đến minh bạch truy xuất nguồn gốc. Những chuyển biến thực chất trên đang tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam bước vào giai đoạn quyết định gỡ “thẻ vàng”.
Phiên họp họp thứ 31 của Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) chiều ngày 24/2/2026 là phiên họp được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến với 22 tỉnh, thành phố ven biển nhằm kiểm điểm kết quả thực hiện các nhiệm vụ thời gian qua; đồng thời xác định các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cần tập trung triển khai trước và trong quá trình Đoàn Thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) làm việc tại Việt Nam.
Hiện tại, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với các bộ, ngành, nhất là các địa phương tập trung kiểm tra, rà soát, đối chiếu, chuẩn bị hồ sơ và làm việc với Đoàn Thanh tra lần thứ 5 của EC, quyết tâm đạt kết quả tốt nhất trong nỗ lực gỡ cảnh báo “thẻ vàng” cho ngành thủy sản Việt Nam.
Để thực hiện các nhiệm vụ phục vụ quá trình điều tra của EC, tại Phiên họp họp thứ 31 của Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác IUU, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện việc thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác IUU, không chỉ dừng ở xử phạt hành chính mà phải kiểm tra việc thực hiện đầy đủ các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo; khẩn trương khắc phục tình trạng chênh lệch, thiếu đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống, bảo đảm số liệu thống nhất, chính xác, sẵn sàng giải trình khi Đoàn Thanh tra lần thứ 5 của EC kiểm tra.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, từ nay đến thời điểm Đoàn Thanh tra lần thứ 5 của EC làm việc là giai đoạn cao điểm, các thành viên Ban Chỉ đạo phải tập trung kiểm tra, khắc phục tồn tại và chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết, bảo đảm sự thống nhất, liên tục và trách nhiệm trong quá trình thực hiện.
Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài khẩn trương xây dựng chương trình làm việc với Đoàn Thanh tra của EC; xác định rõ đối tượng, nội dung, mục tiêu, yêu cầu, tài liệu cần chuẩn bị, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị và cá nhân. Các bộ, ngành, địa phương phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, nhân lực, bảo đảm sẵn sàng làm việc với đoàn công tác ở cả cấp chính sách và cấp kỹ thuật... ./.
Trọng Đức (tổng hợp)
