Thắng lợi mang ý nghĩa chiến lược

Hà Nội (TTXVN 24/02/2022) Chiến dịch tiến công Hòa Bình bắt đầu từ ngày 10/12/1951 và kết thúc thắng lợi vào ngày 25/2/1952. Mở chiến dịch Hòa Bình là quyết định táo bạo, nhạy bén, đúng đắn của Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam. Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, trực tiếp là Tổng Quân ủy, quân và dân ta đã giành thắng lợi lớn. Chiến thắng Hòa Bình mang ý nghĩa chiến lược về quân sự và chính trị, trong đó nét nổi bật là nghệ thuật tác chiến chiến dịch tiến công.

* Kế hoạch tham vọng của thực dân Pháp
Bị quân dân ta đánh một đòn đau ở Chiến dịch Biên giới Thu-Đông năm 1950, tiếp đó lại bị du kích ta đánh mạnh ở vùng đồng bằng Bắc Bộ đã khiến quân Pháp lâm vào thế phòng ngự bị động. Trước tình hình đó, cuối tháng 10/1951, thực dân Pháp đưa tướng De Lattre trở lại Hà Nội nắm quyền... De Lattre tuyên bố: “đã tới lúc giành lại chủ động trên chiến trường, buộc Việt Minh phải tiếp nhận chiến đấu trên một địa điểm do Pháp lựa chọn”.
De Lattre đã chọn phương án đánh chiếm Hòa Bình, địa bàn chỉ cách Hà Nội 76 km, nằm trong tầm hoạt động của máy bay ném bom Pháp, là nút giao thông thủy - bộ nối liền Việt Bắc với đồng bằng và miền Trung.
Theo đó, quân Pháp thực hiện cuộc hành binh bất ngờ đánh chiếm chợ Bến ngày 10/11/1951, nhằm cắt đường di chuyển chủ lực của ta từ Việt Bắc xuống đồng bằng. Ngày 14/11/1951, Pháp đã sử dụng ba tiểu đoàn nhảy dù xuống thị xã Hòa Bình. Chiều ngày 15/11/1951, De Lattre chủ trì họp báo ở Hà Nội, thông báo “chiến thắng Hòa Bình” và cho rằng: “Tiến công Hòa Bình có nghĩa là chúng ta đã bắt buộc đối phương phải xuất trận. Trận Hòa Bình sẽ có ảnh hưởng quốc tế lớn”.  
Sau khi chiếm đóng Hòa Bình, quân Pháp đã xây dựng hệ thống cứ điểm mạnh, hình thành hai tuyến phòng ngự dọc đường 6 và dọc sông Đà.

* Chỉ đạo chiến lược xuất sắc của Đảng
Ngày 15/11/1951, Đại tướng Võ Nguyên Giáp triệu tập Hội nghị Quân ủy Trung ương. Hội nghị nhận định việc Pháp chiếm thị xã Hòa Bình là một cơ hội hiếm có cho ta tiêu diệt nhiều sinh lực địch. Đánh ra Hoà Bình, địch phải phân tán lực lượng cơ động, lực lượng tinh nhuệ trên một mặt trận rộng lớn, núi rừng hiểm trở, địa hình đột xuất, công sự chưa vững chắc. Mặt khác vì phải tập trung phần lớn quân cơ động ra Hoà Bình nên lực lượng địch ở đồng bằng bị dàn mỏng, các vùng từ hữu ngạn, tả ngạn Liên khu 3 đến Trung Du đều tương đối sơ hở hơn trước. Quân ủy Trung ương đề nghị Trung ương cho “mở chiến dịch Hòa Bình, chuyển hướng hoạt động thụ động sang tiến công địch ở nơi chúng mới chiếm đóng. Mục đích của chiến dịch là tiêu diệt sinh lực địch, phát triển chiến tranh du kích. 
Ngày 23/11/1951, Hội nghị Bộ Chính trị đồng ý với đề xuất của Tổng Quân ủy mở Chiến dịch Hòa Bình, nhấn mạnh: Cần hết sức tranh thủ thời gian, góp phần đưa thắng lợi nhỏ thành thắng lợi lớn.
Chiến dịch tiến công Hòa Bình bắt đầu từ ngày 10/12/1951 và kết thúc vào ngày 25/2/1952. Trong gần 3 tháng, bộ đội ta liên tiếp tấn công địch ở tuyến sông Đà và Đường số 6, vây hãm địch ở Thị xã Hòa Bình. Phối hợp với mặt trận chính diện (Hòa Bình), trên chiến trường vùng sau lưng địch ở trung du và đồng bằng Bắc Bộ, các đơn vị chủ lực ta phối hợp chặt chẽ với lực lượng vũ trang và nhân dân địa phương kết hợp tác chiến với nổi dậy phá tề trừ gian, phát triển chiến tranh du kích, tiêu diệt nhiều sinh lực địch, khôi phục và mở rộng nhiều căn cứ du kích, trong đó có cả ở những vùng sâu địch tạm chiếm. Trước tình thế khó khăn và nguy cơ bị tiêu diệt, ngày 23/2/1952, quân Pháp buộc phả rút khỏi Hòa Bình.
Chiến dịch tiến công Hòa Bình kết thúc thắng lợi. Ta loại khỏi vòng chiến đấu hơn 6.000 địch, bắn rơi 9 máy bay, bắn chìm 17 tàu, xuồng, phá hủy 12 khẩu pháo, hàng trăm xe vận tải, thu 24 khẩu pháo, gần 800 súng các loại...; giải phóng khu vực Hòa Bình - Sông Đà, giữ vững đường giao thông liên lạc giữa căn cứ địa Việt Bắc với các liên khu III, IV, góp phần đẩy mạnh chiến tranh du kích ở vùng sau lưng địch, làm thất bại âm mưu giành lại quyền chủ động chiến lược và chia cắt chiến trường Bắc Bộ của thực dân Pháp. Riêng tại mặt trận vùng sau lưng địch, ta đã diệt 15.000 tên, tiêu diệt, bức hàng, bức rút hơn 1.000 đồn bốt. 
Đây là thắng lợi mang ý nghĩa chiến lược, góp phần làm xoay chuyển cục diện chiến trường theo hướng có lợi cho cách mạng. Chiến dịch lịch sử này đồng thời cũng là cuộc tập dượt lớn của Quân đội nhân dân Việt Nam chuẩn bị cho chiến dịch quyết chiến chiến lược Điện Biên Phủ năm 1954; góp phần khẳng định sự lãnh đạo, chỉ đạo chiến tranh rất độc lập, tự chủ, đúng đắn, sáng tạo của Đảng.
Thắng lợi của chiến dịch Hòa Bình là thành công của Đảng ta trong việc chỉ đạo tiến công chiến dịch và đưa quân đội ta có bước tiến mới về trình độ chiến thuật, kỹ thuật, về khả năng chiến đấu liên tục dài ngày trên hai mặt trận rộng lớn và phức tạp.
Khi nghiên cứu về chiến tranh của quân Pháp ở Đông Dương, nhà báo-nhà sử học Bernard Fall đã cho rằng: “chiến dịch Hòa Bình đối với quân Pháp cũng tổn thất về sinh mạng và trang bị nhiều không kém gì Chiến dịch Biên Giới và chiến dịch Điện Biên Phủ sau này”. 
Trong thư khen ngợi Ban chỉ huy Mặt trận, toàn thể cán bộ quân, dân, chính hoạt động ở Mặt trận Hoà Bình, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “So với những thắng lợi trước, thắng lợi lần này là khá to. Thắng lợi lần này đã đánh dấu một bước tiến bộ mới của bộ đội ta và đã làm cho địch phải thất bại nhục nhã trong âm mưu củng cố phòng ngự chuyển lên tiến công... Phát huy thắng lợi của chiến dịch Hoà Bình, quân và dân ta trong vùng du kích và vùng tạm chiếm cần tích cực củng cố căn cứ du kích, đẩy mạnh chiến tranh du kích, tiêu diệt sinh lực địch, sẵn sàng đánh bại mọi âm mưu mới của địch, làm phá sản chính sách bình định "lấy chiến tranh nuôi chiến tranh" của chúng. Đồng thời, nhân dân ta trong các vùng tự do, vùng du kích tích cực thực hiện kế hoạch sản xuất và tiết kiệm của Chính phủ, bồi dưỡng lực lượng kháng chiến ngày càng vững mạnh để tiến lên giành thắng lợi mới”./.

                                                                                                                       Trịnh Phương Dung